# فصل ۰۹ — پروژهٔ نهایی: یک صفحهٔ قدیمی را تعاملی کن

<div dir="rtl">

# فصل ۰۹ — پروژهٔ نهایی: یک صفحهٔ قدیمی را تعاملی کن

## در این فصل چه می‌سازی

این فصل هیچ مفهومِ تازه‌ای ندارد — و این بهترین خبرِ ممکن است: یعنی برای ساختنِ همه‌چیزِ این پروژه، همین حالا همه‌چیز را بلدی. یک صفحهٔ نمونه‌کار — از همان جنسی که در ترم‌های قبل ساختی — تحویل می‌گیری و سه قابلیتِ واقعی به آن اضافه می‌کنی: یک کلیدِ تمِ روشن/تیره، فهرستِ پروژه‌هایی که فیلتر می‌شود، و فرمی که به کاربرش جوابِ درست می‌دهد. آخرِ این فصل، آخرِ تاروپود است.

![صفحهٔ نمونه‌کار که نیمی روشن و نیمی تیره است، با یک کلید تغییر حالت، فهرستی در حال فیلترشدن از میان یک قیف، و فرمی با علامت تأیید سبز](/lesson-assets/t7-s09-js-capstone/prompt/01-image-interactive-portfolio.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- با `classList.toggle` و custom property ها تمِ کلِ صفحه را عوض کنی
- یک فهرست را از روی چند آرایه، بسته به انتخابِ کاربر، از نو بسازی
- به فرم بازخوردِ خطا و موفقیت بدهی
- پروژه را با یک چک‌لیستِ تحویل، مثل یک حرفه‌ای ببندی

## قبل از شروع

- **از فصل ۵:** `classList.toggle` — و **از ترم ۲:** custom property ها.
- **از فصل ۷:** آرایه، `for...of`، `createElement`/`append` و الگوی «اول خالی کن، بعد از نو بساز».
- **از فصل ۶:** `value`، `submit`، `preventDefault` و `if`/`else`.

مثل همیشه فقط یک مرورگر لازم داری، یا فقط همین آزمایشگاه.

> 🧪 **آزمایشگاه:** [آزمایشگاه این فصل را باز کن](/lab/embed/taropood/term-7-javascript/session-09-js-capstone) — صفحهٔ نمونه‌کار با استایلِ کامل و پنجرهٔ JS تقریباً خالی منتظرِ توست. هر سه قابلیت را همین‌جا می‌سازی.

## ۱. صفحه‌ای که تحویل می‌گیری

صفحه یک نمونه‌کارِ کوچک است: سرصفحه‌ای با اسم و دکمهٔ «تغییر تم» که هنوز کاری نمی‌کند، بخشِ پروژه‌ها با سه دکمهٔ فیلتر، فرمِ تماس، و پاصفحه:

</div>

```html
<!-- index.html -->
<!DOCTYPE html>
<html lang="fa" dir="rtl">
  <head>
    <meta charset="UTF-8">
    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
    <title>نمونه‌کارهای پروانه</title>
    <link rel="stylesheet" href="styles.css">
  </head>
  <body>
    <header class="site-header">
      <h1>نمونه‌کارهای پروانه</h1>
      <button id="theme-btn" type="button">تغییر تم</button>
    </header>

    <main>
      <section class="projects">
        <h2>پروژه‌های من</h2>
        <button id="all-btn" class="filter" type="button">همه</button>
        <button id="web-btn" class="filter" type="button">سایت‌ها</button>
        <button id="fun-btn" class="filter" type="button">تمرین‌های سرگرمی</button>
        <ul id="project-list">
          <li>کارت پروفایل</li>
          <li>وبلاگ شخصی</li>
          <li>صفحهٔ فرود محصول</li>
          <li>گالری عکس</li>
          <li>کارت تبریک</li>
        </ul>
      </section>

      <section class="contact">
        <h2>پیام بده</h2>
        <form id="contact-form">
          <label for="name-input">اسمت:</label>
          <input type="text" id="name-input">
          <button type="submit">بفرست</button>
        </form>
        <p id="form-note"></p>
      </section>
    </main>

    <footer class="site-footer">
      <p>ساختهٔ پروانه — پایانِ تاروپود</p>
    </footer>

    <script src="script.js"></script>
  </body>
</html>
```

<div dir="rtl">

به یک تصمیم دقت کن: فهرستِ پروژه‌ها را عمداً در HTML هم نوشته‌ایم تا صفحه حتی بدونِ JavaScript هم کامل دیده شود — همان درسِ فصلِ قبل: JS تزئین است، نه ستون.

CSS صفحه با custom property ها نوشته شده و یک قاعدهٔ آماده هم منتظرِ توست:

</div>

```css
body.dark {
  --bg: #201a12;
  --surface: #2c2114;
  --ink: #f6edda;
  --accent: #7fb4d6;
}
```

<div dir="rtl">

یعنی هر وقت `body` یک class به اسمِ `dark` بگیرد، همهٔ رنگ‌های صفحه با هم عوض می‌شوند. CSS اش هست؛ فقط مانده کسی آن class را روشن و خاموش کند — کارِ تو.

## ۲. کلیدِ تم

با دانشِ فصل ۵، اولین تلاشِ خیلی‌ها این است:

</div>

```js
const themeBtn = document.querySelector('#theme-btn');

themeBtn.addEventListener('click', function () {
  themeBtn.classList.toggle('dark');
});
```

<div dir="rtl">

دکمه را بزن. **هیچ اتفاقی نمی‌افتد.** نه خطایی در console، نه تغییری روی صفحه — از همان خرابی‌های بی‌صدا که از ترم‌های CSS خوب می‌شناسی.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** در DevTools به عنصرها نگاه کن: class `dark` دارد اضافه و کم می‌شود، ولی روی **دکمه**. selector تو در CSS `body.dark` است — قاعده منتظرِ `dark` روی `body` است، نه روی دکمه. class را همان‌جایی toggle کن که CSS منتظرش است — و `document.body` میان‌برِ همیشگیِ JS به خودِ `<body>` است، بدونِ نیاز به `querySelector`:

</div>

```js
themeBtn.addEventListener('click', function () {
  document.body.classList.toggle('dark');
});
```

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** با هر کلیک، کلِ صفحه بینِ روشن و تیره می‌رود — و آن transition ی که از ترم ۵ می‌شناسی، جابه‌جایی را نرم کرده است.

## ۳. فیلترِ پروژه‌ها

داده را مثل فصل ۷ نگه می‌داریم: هر دسته یک آرایه، و «همه» را هم با همان `push` و حلقه می‌سازیم:

</div>

```js
const webProjects = ['کارت پروفایل', 'وبلاگ شخصی', 'صفحهٔ فرود محصول'];
const funProjects = ['گالری عکس', 'کارت تبریک'];

const allProjects = [];
for (const project of webProjects) {
  allProjects.push(project);
}
for (const project of funProjects) {
  allProjects.push(project);
}
```

<div dir="rtl">

بعد سه دکمه، سه listener — هرکدام همان الگوی آشنا: اول خالی کن، بعد بساز. (خودِ فهرست و هر سه دکمه را هم مثل همیشه با `querySelector` گرفته‌ایم؛ کدِ کامل پایین است.)

</div>

```js
webBtn.addEventListener('click', function () {
  projectList.textContent = '';
  for (const project of webProjects) {
    const item = document.createElement('li');
    item.textContent = project;
    projectList.append(item);
  }
});
```

<div dir="rtl">

دو listener دیگر همین‌اند، فقط با آرایهٔ خودشان (کدِ کامل پایین است). بله — سه تکهٔ تقریباً یکسان نوشتیم و این تکرار آزاردهنده است. قرار هم هست باشد: کوتاه‌کردنِ این تکرار یعنی تعریفِ functionِ خودت، و آن دقیقاً اولین درسِ مسیرِ JavaScript بعد از این پل است. امروز، تکرارِ صادقانه بهتر از ابزاری است که هنوز یاد نگرفته‌ای.

✅ **چک کن:** «سایت‌ها» سه پروژه نشان می‌دهد، «تمرین‌های سرگرمی» دو تا، و «همه» هر پنج تا — بدونِ هیچ دوقلوشدنی، چون قبل از هر ساختن خالی می‌کنی.

## ۴. بازخوردِ فرم

فرمِ بی‌جواب، دیوارِ بی‌در است. با ابزارِ فصل ۶ (سه عنصرِ فرم را هم با `querySelector` گرفته‌ایم — کدِ کامل پایین):

</div>

```js
form.addEventListener('submit', function (event) {
  event.preventDefault();

  if (nameInput.value === '') {
    formNote.textContent = 'اسمت را ننوشته‌ای — فرمِ خالی جایی نمی‌رود.';
    formNote.classList.add('error');
  } else {
    formNote.textContent = `ممنون ${nameInput.value}! فرمت بی‌نقص پر شده.`;
    formNote.classList.remove('error');
  }
});
```

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** ارسالِ خالی پیامِ قرمز می‌گیرد؛ با اسم، پیامِ عادی و مؤدبانه. (فرستادنِ واقعیِ پیام سرور می‌خواهد — کارِ ما اینجا بازخوردِ صادقانه به کاربر است.)

## ۵. چک‌لیستِ تحویل

حرفه‌ای‌ها پروژه را با حس تمام نمی‌کنند؛ با چک‌لیست تمام می‌کنند. یکی‌یکی، واقعاً امتحان کن:

1. کلیدِ تم کار می‌کند و بعد از ده کلیکِ پشتِ هم هم گیج نمی‌شود.
2. در هر دو تم، همهٔ متن‌ها — حتی متنِ روی دکمه‌ها — خوانا هستند.
3. هر سه فیلتر فهرستِ درستِ خودشان را نشان می‌دهند و فهرست هرگز دوقلو نمی‌شود.
4. ارسالِ فرمِ خالی پیامِ خطا می‌گیرد — نه سکوت.
5. با کلیدِ `Tab` به همهٔ دکمه‌ها و فرم می‌رسی، چون همه `<button>` و `<input>` واقعی‌اند (ترم ۱).
6. با JavaScript خاموش هم صفحه محتوایش را نشان می‌دهد — فهرست در HTML هست.
7. صفحه در عرضِ موبایل هم سالم است (ترم ۴).

اگر همهٔ تیک‌ها خورد، پروژه‌ات **تحویل‌دادنی** است.

> 🧪 **آزمایشگاه:** می‌خواهی کارَت را با نسخهٔ تمام‌شده مقایسه کنی؟ در [آزمایشگاه همین فصل](/lab/embed/taropood/term-7-javascript/session-09-js-capstone) دکمهٔ «نمایش خروجی نهایی» را بزن تا نسخهٔ کامل در ویرایشگر باز شود و خط‌به‌خطش را با مالِ خودت مقایسه کن؛ «بازنشانی» به کدِ شروع برت می‌گرداند.

و یک قدمِ آخرِ حرفه‌ای:

> 🤖 **با AI:** حالا که پروژه تمام است، کلِ `script.js` ات را به دستیار AI ات بده و بپرس: «این کد چه می‌کند و کجاهایش تکراری است؟» جایی که تکرار را نشانت می‌دهد، همان جایی است که این فصل عمداً ساده نگه داشت. پیشنهادهایش را فقط بخوان و بفهم — با چیزی که در آزمایشگاه می‌بینی مقایسه کن، ولی امروز چیزی را عوض نکن: کدِ کارکردهٔ تحویل‌دادنی، از کدِ «قشنگ‌ترِ» نصفه‌کاره باارزش‌تر است.

## کدِ کاملِ پروژه

</div>

```js
// script.js

/* --- 1) kelid-e theme --- */
const themeBtn = document.querySelector('#theme-btn');

themeBtn.addEventListener('click', function () {
  document.body.classList.toggle('dark');
});

/* --- 2) filter-e prozhe-ha --- */
const webProjects = ['کارت پروفایل', 'وبلاگ شخصی', 'صفحهٔ فرود محصول'];
const funProjects = ['گالری عکس', 'کارت تبریک'];

const allProjects = [];
for (const project of webProjects) {
  allProjects.push(project);
}
for (const project of funProjects) {
  allProjects.push(project);
}

const projectList = document.querySelector('#project-list');
const allBtn = document.querySelector('#all-btn');
const webBtn = document.querySelector('#web-btn');
const funBtn = document.querySelector('#fun-btn');

allBtn.addEventListener('click', function () {
  projectList.textContent = '';
  for (const project of allProjects) {
    const item = document.createElement('li');
    item.textContent = project;
    projectList.append(item);
  }
});

webBtn.addEventListener('click', function () {
  projectList.textContent = '';
  for (const project of webProjects) {
    const item = document.createElement('li');
    item.textContent = project;
    projectList.append(item);
  }
});

funBtn.addEventListener('click', function () {
  projectList.textContent = '';
  for (const project of funProjects) {
    const item = document.createElement('li');
    item.textContent = project;
    projectList.append(item);
  }
});

/* --- 3) bazkhord-e form --- */
const form = document.querySelector('#contact-form');
const nameInput = document.querySelector('#name-input');
const formNote = document.querySelector('#form-note');

form.addEventListener('submit', function (event) {
  event.preventDefault();

  if (nameInput.value === '') {
    formNote.textContent = 'اسمت را ننوشته‌ای — فرمِ خالی جایی نمی‌رود.';
    formNote.classList.add('error');
  } else {
    formNote.textContent = `ممنون ${nameInput.value}! فرمت بی‌نقص پر شده.`;
    formNote.classList.remove('error');
  }
});
```

<div dir="rtl">

`index.html` را بالا دیدی؛ `styles.css` کامل هم در آزمایشگاه است — تماماً چیزهایی که خودت در هفت ترم ساخته‌ای.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| capstone | کَپ‌استون | پروژهٔ پایانی که همهٔ آموخته‌ها را یک‌جا به‌کار می‌گیرد |
| ship | شیپ | تحویل‌دادنِ کار، وقتی چک‌لیستش واقعاً پاس شده |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

**Checkpoint.** قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن به بالا جواب بده: چرا فهرستِ پروژه‌ها را هم در HTML نوشتیم و هم در آرایه؟

**تمرین اجباری:** دستهٔ سومی به پروژه‌ها اضافه کن — مثلاً «آزمایش‌ها» — با آرایهٔ خودش، دکمهٔ خودش و listener خودش؛ و حلقهٔ سومی هم به ساختِ `allProjects` اضافه کن تا «همه» دستهٔ تازه را هم بشمارد.

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** دکمهٔ فیلترِ فعال را برجسته کن: یک class به اسمِ `active` در CSS بساز و در هر listener آن را به دکمهٔ خودش `add` و از دو دکمهٔ دیگر `remove` کن — تا کاربر همیشه بداند کدام فیلتر روشن است.

## در فصل بعد

فصلِ بعدی وجود ندارد. اینجا پایانِ تاروپود است.

هفت ترم پیش با یک فایلِ خالی شروع کردی. حالا پشتِ سرت: صفحه‌هایی با اسکلتِ semantic، استایلی که cascade اش را می‌فهمی، layout هایی با flexbox و grid که در هر عرضی سالم می‌مانند، حالت و حرکت، کدِ تمیزِ component محور — و حالا صفحه‌ای که به کاربرش جواب می‌دهد. تار HTML بود، پود CSS، و این ترمِ آخر نخِ جانی بود که پارچه را تکان داد.

و یک حرفِ صادقانه دربارهٔ ادامهٔ راه: این ترم یک پل بود، نه یک دورهٔ JavaScript. آن‌طرفِ پل دنیای بزرگی است — function هایی که خودت تعریف می‌کنی، object ها، آرایه‌های عمیق‌تر، و بعدها framework ها — و یادگیریِ عمیقش یک خودآموزِ جداست برای وقتی که خواستی. ولی مهم‌ترین ابزار را همین حالا داری، چون هفت ترم است که داری تمرینش می‌کنی: بساز، خرابش کن، بفهم چرا خراب شد، درستش کن.

وب همیشه همین بوده: آدم‌هایی که چیزی می‌سازند و نشانش می‌دهند. از امروز تو یکی از آن‌هایی. چیزی بساز.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/taropood/lessons/t7/s09-js-capstone (یادستان, Yaadestan)
