# فصل ۰۶ — کار با فرم در JavaScript

<div dir="rtl">

# فصل ۰۶ — کار با فرم در JavaScript

## در این فصل چه می‌سازی

فرم‌هایی که در ترم ۱ ساختی قشنگ بودند ولی گنگ: دکمه را می‌زدی و هیچ‌کس جواب نمی‌داد. این فصل صفحه خودش جواب می‌دهد: چیزی که کاربر نوشته را با `value` می‌خوانی، با `preventDefault` جلوی عادتِ قدیمیِ مرورگر را می‌گیری، و با `if`/`else` اولین تصمیمِ واقعیِ کدت را می‌گیری. آخرش فرمِ عضویتِ یک باشگاهِ کتاب را داری که همان لحظه، بدونِ هیچ سروری، به کاربر بازخورد می‌دهد.

![یک کارتِ فرم با یک فیلد و یک دکمه؛ از دکمه یک مسیر دوشاخه می‌شود: یک شاخه به علامتِ خطرِ قرمز و شاخهٔ دیگر به علامتِ تیکِ سبز می‌رسد](/lesson-assets/t7-s06-forms-js/prompt/01-image-form-branching.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- نوشتهٔ داخلِ یک `<input>` را با `value` بخوانی
- به رویدادِ `submit` فرم گوش بدهی و با `preventDefault` جلوی بارگذاریِ دوبارهٔ صفحه را بگیری
- با `if`/`else` بر اساسِ ورودیِ کاربر دو جوابِ متفاوت بدهی
- توضیح بدهی چرا listener را روی خودِ `<form>` می‌گذاریم، نه روی کلیکِ دکمه

## قبل از شروع

- **از فصل ۴:** `addEventListener` و شیءِ `event` — امروز بالاخره قدرتِ واقعی‌اش را می‌بینی.
- **از فصل ۲:** template literal.
- **از ترم ۱:** `<form>`، `<label>`، `<input>` و `<button>`.

مثل همیشه فقط یک مرورگر لازم داری، یا فقط همین آزمایشگاه.

> 🧪 **آزمایشگاه:** [آزمایشگاه این فصل را باز کن](/lab/embed/taropood/term-7-javascript/session-06-forms-js) — فرمِ باشگاهِ کتاب آماده است و listener اش نیمه‌کاره: نه چیزی می‌خواند، نه جوابی می‌دهد. کارِ این فصل کامل‌کردنِ همان است.

## ۱. فرمی که هنوز گنگ است

صفحهٔ این فصل یک فرمِ آشناست — همان تگ‌های ترم ۱:

</div>

```html
<section class="signup">
  <h1>باشگاه کتاب</h1>
  <p>اسمت را بنویس و عضو شو؛ جواب همین پایین ظاهر می‌شود.</p>
  <form class="signup-form">
    <label for="name">اسمت چیست؟</label>
    <input id="name" type="text">
    <button>عضو شو</button>
  </form>
  <p class="feedback"></p>
</section>
```

<div dir="rtl">

آن `<p class="feedback">` خالی است — جای جوابِ صفحه. قرار است JS پُرش کند.

## ۲. رویدادِ `submit` و خواندنِ `value`

فرم رویدادِ مخصوصِ خودش را دارد: `submit`، یعنی «کاربر فرم را فرستاد». و هر `<input>` یک `value` دارد: چیزی که همین الان تویش نوشته شده. اولین نسخه را بنویس:

</div>

```js
const form = document.querySelector('.signup-form');
const nameInput = document.querySelector('#name');
const feedback = document.querySelector('.feedback');

form.addEventListener('submit', function () {
  feedback.textContent = `خوش آمدی، ${nameInput.value}!`;
});
```

<div dir="rtl">

اسمت را بنویس و «عضو شو» را بزن. **در یک فایلِ واقعی** — همین صفحه را روی دیسک بسازی و در مرورگر باز کنی — شاید برای یک لحظه پیامِ خوش‌آمد را ببینی، بعد صفحه چشمک می‌زند، از نو بار می‌شود، input خالی می‌شود و پیام غیبش می‌زند. همه‌چیز پرید. (در آزمایشگاه این پریدن را نمی‌بینی؛ چند خط پایین‌تر می‌گویم چرا.)

> 🔧 **اگر کار نکرد:** این رفتارِ پیش‌فرضِ `submit` است، یادگاری از دورانِ قبل از JavaScript: مرورگر فرم را برای یک سرور می‌فرستد و صفحه را از نو می‌گیرد (در فایلِ واقعی به آدرس هم نگاه کن — یک `?` تهش آمده). listener تو اجرا شد، ولی بلافاصله صفحه عوض شد و همه‌چیز از دست رفت. راهِ حل داخلِ همان بسته‌ای است که فصل ۴ شناختی: شیءِ `event` یک دستورِ `preventDefault` دارد، یعنی «کارِ پیش‌فرضت را نکن».

</div>

```js
form.addEventListener('submit', function (event) {
  event.preventDefault();
  feedback.textContent = `خوش آمدی، ${nameInput.value}!`;
});
```

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** حالا «عضو شو» را بزن — پیامِ خوش‌آمد می‌آید و **می‌ماند**؛ صفحه دیگر از نو بار نمی‌شود.

> ⚠️ **مواظب باش:** آزمایشگاهِ ما فرم را داخلِ یک iframe امن اجرا می‌کند: listener ات کامل اجرا می‌شود و `preventDefault` هم همان رفتارِ همیشگی را دارد. فقط یک تفاوت هست: اگر `preventDefault` را ننویسی، آزمایشگاه خودش پریدنِ صفحه را بی‌سروصدا مهار می‌کند — یعنی خرابی سرِ جایش است، ولی چشمک‌زدن و از نو بارشدن را آنجا نمی‌بینی. برای دیدنِ این خرابی با چشمِ خودت، همین سه فایل را مثل ترمِ ۶ روی دیسک بساز و در مرورگر باز کن. `preventDefault` را همیشه بنویس.

**Checkpoint.** قبل از ادامه، جواب بده: اگر داخلِ input باشی و Enter بزنی چه می‌شود؟ (جواب: باز هم `submit` اتفاق می‌افتد و همان listener اجرا می‌شود — برای همین به رویدادِ فرم گوش دادیم، نه به کلیکِ دکمه. Enter هیچ کلیکی نیست، ولی فرستادنِ فرم هست.)

## ۳. `if`/`else`: اولین تصمیم

الان اگر هیچ اسمی ننویسی و «عضو شو» را بزنی، صفحه با افتخار می‌گوید «خوش آمدی، !» — جوابِ درست به ورودیِ غلط. کد باید بتواند **تصمیم بگیرد**: اگر input خالی است، تذکر بده؛ وگرنه خوش‌آمد بگو. این کارِ `if`/`else` است:

</div>

```js
form.addEventListener('submit', function (event) {
  event.preventDefault();

  if (nameInput.value === '') {
    feedback.textContent = 'اسمت را ننوشته‌ای! اول اسمت را بنویس.';
    feedback.classList.add('error');
  } else {
    feedback.textContent = `خوش آمدی، ${nameInput.value}! عضویتت ثبت شد.`;
    feedback.classList.remove('error');
  }
});
```

<div dir="rtl">

`if` یک شرط را داخلِ پرانتز می‌سنجد؛ اگر برقرار بود block اول اجرا می‌شود، وگرنه block بعد از `else`. آن `===` یعنی «دقیقاً برابر است با» — اینجا می‌پرسد: نوشتهٔ input دقیقاً یک stringِ خالی است؟ و به `classList.add('error')` نگاه کن: JS فقط اسمِ حالت را می‌گذارد، قرمزیِ متن را قاعدهٔ `.feedback.error` در CSS می‌سازد — همان پلِ فصلِ قبل.

✅ **چک کن:** یک‌بار خالی بفرست — تذکرِ قرمز؛ یک‌بار با اسم — خوش‌آمدِ عادی. یک صفحه، دو جوابِ متفاوت: کدت دارد تصمیم می‌گیرد.

**Checkpoint.** قبل از ادامه، جواب بده: اگر فقط یک فاصله (space) تایپ کنی و بفرستی چه می‌شود؟ (جواب: از شرط رد می‌شود و خوش‌آمد می‌گیرد، چون `' '` با `''` دقیقاً برابر نیست. این سوراخ را فعلاً می‌شناسیم و می‌پذیریم؛ ابزارِ تمیزکردنِ متن جزءِ ادامهٔ مسیرِ JS است، بیرون از این پل.)

> 🤖 **با AI:** از دستیار AI ات بپرس: «`preventDefault` غیر از فرم کجاها به کار می‌آید؟ سه مثال بزن.» یکی از مثال‌هایش را در آزمایشگاه امتحان کن و با چشمِ خودت چک کن که واقعاً همان رفتارِ پیش‌فرض متوقف می‌شود.

## کد کاملِ این فصل

</div>

```html
<!-- index.html -->
<!DOCTYPE html>
<html lang="fa" dir="rtl">
  <head>
    <meta charset="UTF-8">
    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
    <title>باشگاه کتاب</title>
    <link rel="stylesheet" href="styles.css">
  </head>
  <body>
    <main>
      <section class="signup">
        <h1>باشگاه کتاب</h1>
        <p>اسمت را بنویس و عضو شو؛ جواب همین پایین ظاهر می‌شود.</p>
        <form class="signup-form">
          <label for="name">اسمت چیست؟</label>
          <input id="name" type="text">
          <button>عضو شو</button>
        </form>
        <p class="feedback"></p>
      </section>
    </main>
    <script src="script.js"></script>
  </body>
</html>
```

```css
/* styles.css */
body {
  font-family: Tahoma, sans-serif;
  background-color: #f6edda;
  color: #2c2114;
  line-height: 1.7;
  padding: 24px;
}

.signup {
  background-color: #ffffff;
  border: 1px solid #d8ccae;
  border-radius: 12px;
  padding: 16px;
  max-width: 360px;
}

label {
  display: block;
  margin-block-end: 4px;
}

input {
  font-family: inherit;
  font-size: 1rem;
  padding: 8px;
  border: 1px solid #d8ccae;
  border-radius: 8px;
  margin-block-end: 8px;
  width: 100%;
  box-sizing: border-box;
}

button {
  font-family: inherit;
  font-size: 1rem;
  padding: 8px 16px;
  border: 1px solid #b98a2f;
  border-radius: 8px;
  background-color: #f3d491;
  cursor: pointer;
}

.feedback.error {
  color: #a33520;
}
```

```js
// script.js
const form = document.querySelector('.signup-form');
const nameInput = document.querySelector('#name');
const feedback = document.querySelector('.feedback');

form.addEventListener('submit', function (event) {
  event.preventDefault();

  if (nameInput.value === '') {
    feedback.textContent = 'اسمت را ننوشته‌ای! اول اسمت را بنویس.';
    feedback.classList.add('error');
  } else {
    feedback.textContent = `خوش آمدی، ${nameInput.value}! عضویتت ثبت شد.`;
    feedback.classList.remove('error');
  }
});
```

<div dir="rtl">

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| `value` | وَلیو | چیزی که همین الان داخلِ یک `<input>` نوشته شده |
| `submit` | سابمیت | رویدادِ فرستادنِ فرم — با دکمه یا با Enter |
| `preventDefault` | پریوِنت دیفالت | به رویداد می‌گوید «کارِ پیش‌فرضت را نکن» |
| `if` / `else` | ایف / اِلس | اگر شرط برقرار بود این کار، وگرنه آن کار |
| `===` | سه‌مساوی | «دقیقاً برابر است با» — مقایسهٔ سخت‌گیرانه |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

**تمرین اجباری:** یک فیلدِ دوم به فرم اضافه کن: `<label for="book">کتابِ موردعلاقه‌ات؟</label>` و `<input id="book" type="text">`. مقدارش را با یک `querySelector` و `value` بخوان و پیامِ خوش‌آمد را این‌طور کن: «خوش آمدی، …! پس تو هم عاشقِ … هستی.»

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** جوابِ موفق هم حقِ رنگ دارد. در CSS قاعدهٔ `.feedback.ok` را با یک سبزِ خوانا بنویس و در JS، در شاخهٔ `else` علاوه بر برداشتنِ `error` این class را با `add` بگذار و در شاخهٔ `if` با `remove` بردار. چک کن هیچ حالتی هر دو class را با هم نداشته باشد.

## در فصل بعد

حالا صفحه‌ات می‌شنود، تصمیم می‌گیرد و جواب می‌دهد — ولی هنوز یکی‌یکی. فصل بعد با array و حلقه آشنا می‌شوی: فهرستی از داده‌ها که JS خودش برایشان عنصر می‌سازد و داخلِ صفحه می‌چیند — همان کاری که هر سایتِ واقعی با فهرستِ محصول‌ها و پیام‌هایش می‌کند.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/taropood/lessons/t7/s06-forms-js (یادستان, Yaadestan)
