# فصل ۰۵ — SVG و آیکون

<div dir="rtl">

# فصل ۰۵ — SVG و آیکون

## در این فصل چه می‌سازی

تا حالا هر تصویری که گذاشتی یک فایلِ `.jpg` یا `.png` بود که از بیرون می‌آمد. در این فصل نوعِ تازه‌ای از تصویر را می‌سازی که **خودت داخلِ HTML می‌نویسی‌اش** — یک نقاشیِ برداری که با کد ساخته می‌شود، هرقدر بزرگش کنی تیز و صاف می‌ماند، و مهم‌تر از همه، رنگش را CSS کنترل می‌کند. به این `SVG` می‌گویند. آخرِ فصل یک جفت دکمهٔ «پسند» و «ذخیره» داری که هرکدام یک آیکون دارند، و آیکون‌ها **رنگِ متنِ دکمه را به ارث می‌برند** — روی hover که رنگِ دکمه عوض می‌شود، آیکون هم با آن عوض می‌شود.

![دو دکمهٔ گِرد کنار هم؛ دکمهٔ راست و آیکونِ قلبِ داخلش هر دو یک قرمزِ آجری‌اند، دکمهٔ چپ و آیکونِ ستارهٔ داخلش هر دو یک زردِ زعفرانی؛ رنگِ هر آیکون دقیقاً همرنگِ خطِ دورِ دکمهٔ خودش است](/lesson-assets/t6-s05-svg-icons/prompt/01-image-icon-buttons.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- یک `<svg>` را مستقیم داخلِ HTML بنویسی و یک شکلِ ساده بکشی
- فرقِ `fill` (رنگِ داخل) و `stroke` (رنگِ خط) را بفهمی و هرکدام را جدا کنترل کنی
- یک آیکونِ واقعی را با یک `<path>` به دکمه اضافه کنی
- با `currentColor` کاری کنی آیکون همیشه همرنگِ متنِ کنارش بماند

## قبل از شروع

- **از ترم ۲:** رنگ با کدِ hex و `color` — همان رنگ‌ها را این‌بار به شکل هم می‌دهیم.
- **از فصل ۳ همین ترم:** فکرِ component و کلاسِ modifier مثلِ `.btn--like` — دکمه‌ها را همان‌طور می‌سازیم.

مثل همیشه فقط یک مرورگر لازم داری، یا فقط همین آزمایشگاه.

> 🧪 **آزمایشگاه:** [آزمایشگاه این فصل را باز کن](/lab/embed/taropood/term-6-professional/session-05-svg-icons) — دو دکمه می‌بینی که آیکونشان یک مشکل دارد: آیکون سیاه مانده و با رنگِ دکمه جور نیست. کارِ این فصل این است که خط‌به‌خط این آیکون‌ها را بسازی و آخرش کاری کنی رنگِ متنِ دکمه را دنبال کنند.

## ۱. بردار در برابر عکس

یک عکسِ معمولی — `.jpg` یا `.png` — از هزاران نقطهٔ رنگیِ ریز (pixel) ساخته شده. وقتی خیلی بزرگش کنی، همان نقطه‌ها بزرگ می‌شوند و تصویر **پله‌پله و تار** می‌شود. برای یک عکسِ کوه این خوب است، ولی برای یک آیکونِ ساده — یک قلب، یک ستاره، یک فلش — افتضاح است.

`SVG` جورِ دیگری کار می‌کند. به‌جای نقطه‌ها، یک **دستورِ هندسی** را نگه می‌دارد: «یک دایره اینجا، به این شعاع». مرورگر هر بار که لازم شود دوباره از روی همان دستور می‌کشدش — پس در هر اندازه‌ای تیز و صاف می‌ماند. برای آیکون‌ها و لوگوها دقیقاً همین را می‌خواهیم.

![مقایسهٔ دو کوهِ کنار هم که هر دو بزرگ شده‌اند؛ کوهِ سمتِ راست از مربع‌های رنگیِ درشت و پله‌پله ساخته شده و لبه‌هایش دندانه‌دار است، کوهِ سمتِ چپ یک شکلِ صاف با لبه‌های تیز و تمیز است](/lesson-assets/t6-s05-svg-icons/prompt/02-image-vector-vs-raster.png)

## ۲. یک `<svg>` درون‌خطی و یک شکل

بهترین بخشِ SVG این است که مثلِ یک تصویرِ بیرونی نیست که با `<img>` صدایش بزنی؛ می‌توانی خودِ شکل را **همین‌جا داخلِ HTML** بنویسی. به این «SVG درون‌خطی» می‌گویند. بیا یک دایرهٔ ساده بکشیم. این را در آزمایشگاه امتحان کن:

</div>

```html
<svg width="48" height="48" viewBox="0 0 24 24">
  <circle cx="12" cy="12" r="8" fill="#55731b" />
</svg>
```

<div dir="rtl">

یک دایرهٔ سبزِ کوچک می‌بینی. سه چیز اینجا مهم است. `width` و `height` اندازهٔ نمایشِ آیکون روی صفحه است. `viewBox="0 0 24 24"` یک **صفحهٔ مختصاتِ** ۲۴ در ۲۴ می‌سازد که همه‌چیز داخلش کشیده می‌شود — عددها مربوط به همین صفحه‌اند، نه به پیکسل. `<circle>` هم یک شکل است: مرکزش (`cx`, `cy`) و شعاعش (`r`).

> 💡 **نکته:** چون عددها به `viewBox` وصل‌اند نه به پیکسل، `width` را از `48` به `120` عوض کن: دایره بزرگ می‌شود ولی هیچ‌جایش تار نمی‌شود. همین جادوی بردار است.

## ۳. `fill` و `stroke`: داخل و خط

هر شکلِ SVG دو رنگِ جدا دارد. `fill` رنگِ **داخلِ** شکل است، و `stroke` رنگِ **خطِ دورِ** آن. تا حالا فقط `fill` دادیم و یک دایرهٔ توپُر گرفتیم. حالا داخل را خالی کن و فقط خط بده:

</div>

```html
<svg width="48" height="48" viewBox="0 0 24 24">
  <circle cx="12" cy="12" r="8" fill="none" stroke="#55731b" stroke-width="2" />
</svg>
```

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** حالا به‌جای یک دایرهٔ توپُر، یک **حلقه** می‌بینی — چون `fill="none"` داخلش را خالی کرد و `stroke` فقط لبه را رنگ کرد. `stroke-width` هم کلفتیِ آن خط است. همین دو تنظیم، تفاوتِ یک آیکونِ توپُر و یک آیکونِ خطی است.

## ۴. آیکونِ واقعی با `<path>`

`<circle>` و `<rect>` برای شکل‌های ساده خوب‌اند، ولی یک قلب یا یک ستاره را نمی‌شود با آن‌ها کشید. آیکون‌های واقعی تقریباً همیشه با یک تگِ دیگر ساخته می‌شوند: `<path>`. آن رشتهٔ طولانیِ حرف و عددِ داخلِ `d` یک مسیرِ نقاشی است — لازم نیست خودت بنویسی‌اش؛ از یک مجموعهٔ آیکونِ آماده کپی‌اش می‌کنی. این یک قلب است:

</div>

```html
<svg viewBox="0 0 24 24" width="24" height="24">
  <path d="M12 21.35l-1.45-1.32C5.4 15.36 2 12.28 2 8.5 2 5.42 4.42 3 7.5 3c1.74 0 3.41.81 4.5 2.09C13.09 3.81 14.76 3 16.5 3 19.58 3 22 5.42 22 8.5c0 3.78-3.4 6.86-8.55 11.54L12 21.35z" fill="#bc3e1c" />
</svg>
```

<div dir="rtl">

یک قلبِ قرمزِ آجری. `fill` اینجا هم دقیقاً همان کارِ دایره را می‌کند: رنگِ داخلِ شکل.

> 🤖 **با AI:** یک آیکونِ ساده که لازم داری — مثلاً یک زنگوله یا یک فلش — از دستیار AI ات بخواه به‌شکلِ یک `<svg>` درون‌خطی بدهد، و بپرس «هر تکهٔ این کد چه‌کار می‌کند؟». بعد در آزمایشگاه بچسبانش و **با چشمِ خودت ببین** واقعاً همان شکل درمی‌آید یا نه — مدل‌ها گاهی مسیری می‌سازند که شبیهِ چیزِ دیگری است.

## ۵. `currentColor`: آیکون رنگِ متن را بگیرد

حالا بیا آیکون را داخلِ دکمه بگذاریم. فرض کن دکمهٔ «پسند» متنش قرمزِ آجری است، و ما هم قلب را `fill="#2c2114"` (یک قهوه‌ایِ تیره) گذاشته‌ایم:

</div>

```html
<button class="btn btn--like" type="button">
  <svg viewBox="0 0 24 24" width="20" height="20" aria-hidden="true">
    <path d="M12 21.35l-1.45-1.32C5.4 15.36 2 12.28 2 8.5 2 5.42 4.42 3 7.5 3c1.74 0 3.41.81 4.5 2.09C13.09 3.81 14.76 3 16.5 3 19.58 3 22 5.42 22 8.5c0 3.78-3.4 6.86-8.55 11.54L12 21.35z" fill="#2c2114" />
  </svg>
  پسند
</button>
```

<div dir="rtl">

نگاه کن: متنِ «پسند» قرمز است، ولی قلب همان **قهوه‌ایِ تیره** مانده و با متن جور نیست. بدتر اینکه اگر بعداً رنگِ دکمه را عوض کنی، این قلب همان تیره می‌ماند و باید دستی هم عوضش کنی.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** رنگِ آیکون سِفت به یک کدِ رنگ چسبیده (`fill="#2c2114"`)، پس هرچه رنگِ متن باشد، آیکون توجهی نمی‌کند. راهِ حل یک کلمهٔ جادویی است: `fill` را به `currentColor` عوض کن. `currentColor` یعنی «همان رنگی که متنِ اینجا دارد». آیکون از این به بعد رنگِ `color` دکمه را می‌گیرد:

</div>

```html
<path d="M12 21.35l-1.45-1.32C5.4 15.36 2 12.28 2 8.5 2 5.42 4.42 3 7.5 3c1.74 0 3.41.81 4.5 2.09C13.09 3.81 14.76 3 16.5 3 19.58 3 22 5.42 22 8.5c0 3.78-3.4 6.86-8.55 11.54L12 21.35z" fill="currentColor" />
```

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** حالا قلب دقیقاً همان قرمزِ متن شد. ماوس را ببر روی دکمه: `color` عوض می‌شود و قلب **همراهش** عوض می‌شود، بی‌آنکه یک خطِ اضافه بنویسی. `currentColor` آیکون را به رنگِ متن گره می‌زند — یک تعریف، یک رنگ، همه‌جا هماهنگ.

> 💡 **نکته:** آن `aria-hidden="true"` روی `<svg>` یعنی «این آیکون فقط تزئینی است، برای screen reader نخوانش» — چون کلمهٔ «پسند» کنارش خودش معنا را می‌رساند. فعلاً همین‌قدر بدان؛ در فصل ۶ (دسترس‌پذیری عمیق) کامل یادش می‌گیریم.

## ۶. کد کامل

اول `index.html` با دو دکمه، هرکدام یک آیکونِ `currentColor`:

</div>

```html
<!-- index.html -->
<!DOCTYPE html>
<html lang="fa" dir="rtl">
  <head>
    <meta charset="UTF-8">
    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
    <title>SVG و آیکون</title>
    <link rel="stylesheet" href="styles.css">
  </head>
  <body>
    <article class="card">
      <h1>یک عکس از کوه</h1>
      <p class="desc">این عکس را دوست داشتی؟ نشانش کن تا بعد پیدایش کنی.</p>
      <footer class="actions">
        <button class="btn btn--like" type="button">
          <svg class="icon" viewBox="0 0 24 24" width="20" height="20" aria-hidden="true">
            <path d="M12 21.35l-1.45-1.32C5.4 15.36 2 12.28 2 8.5 2 5.42 4.42 3 7.5 3c1.74 0 3.41.81 4.5 2.09C13.09 3.81 14.76 3 16.5 3 19.58 3 22 5.42 22 8.5c0 3.78-3.4 6.86-8.55 11.54L12 21.35z" fill="currentColor" />
          </svg>
          پسند
        </button>
        <button class="btn btn--save" type="button">
          <svg class="icon" viewBox="0 0 24 24" width="20" height="20" aria-hidden="true">
            <path d="M12 17.27L18.18 21l-1.64-7.03L22 9.24l-7.19-.61L12 2 9.19 8.63 2 9.24l5.46 4.73L5.82 21z" fill="currentColor" />
          </svg>
          ذخیره
        </button>
      </footer>
    </article>
  </body>
</html>
```

<div dir="rtl">

و `styles.css` — دقت کن که رنگِ آیکون هیچ‌جا جدا تعریف نشده؛ فقط `color` دکمه را می‌دهیم و `currentColor` بقیه‌اش را می‌سازد:

</div>

```css
/* styles.css */
* {
  box-sizing: border-box;
}

:root {
  --bg: #f6edda;
  --card: #ffffff;
  --ink: #2c2114;
  --muted: #6b6150;
  --like: #bc3e1c;
  --save: #a36207;
  --line: #d8ccae;
}

body {
  margin: 0;
  font-family: Tahoma, sans-serif;
  background-color: var(--bg);
  color: var(--ink);
  padding: 40px;
  line-height: 1.9;
}

.card {
  max-width: 340px;
  margin-inline: auto;
  padding: 24px;
  background-color: var(--card);
  border: 1px solid var(--line);
  border-radius: 16px;
}

.card h1 {
  margin: 0 0 6px;
  font-size: 1.4rem;
}

.desc {
  margin: 0 0 18px;
  color: var(--muted);
}

.actions {
  display: flex;
  gap: 12px;
  margin: 0;
}

.icon {
  /* icon dar khat-e matn balaparin mimanad */
  vertical-align: middle;
}

.btn {
  display: inline-flex;
  align-items: center;
  gap: 6px;
  padding: 8px 16px;
  border: 1px solid currentColor;
  border-radius: 10px;
  background-color: transparent;
  font-family: inherit;
  font-size: 1rem;
  font-weight: 700;
  cursor: pointer;
}

.btn--like {
  color: var(--like);
}

.btn--save {
  color: var(--save);
}

.btn:hover {
  color: var(--ink);
}
```

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** دو دکمه می‌بینی، هرکدام با آیکونِ همرنگِ متنِ خودش — قلبِ قرمز، ستارهٔ زعفرانی. حتی خطِ دورِ دکمه هم `currentColor` است، پس همه‌چیزِ دکمه یک رنگ دارد. روی هرکدام ماوس ببر: کلِ دکمه، آیکون و خط با هم تیره می‌شوند.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| SVG | اِس‌وی‌جی | تصویرِ برداری که با کد ساخته می‌شود و در هر اندازه تیز می‌ماند |
| viewBox | ویوباکس | صفحهٔ مختصاتِ داخلِ `<svg>` که شکل‌ها روی آن کشیده می‌شوند |
| path | پَث | تگی که با یک رشتهٔ مسیر (`d`) شکل‌های پیچیده مثلِ آیکون را می‌کشد |
| fill | فیل | رنگِ داخلِ یک شکلِ SVG |
| stroke | اِستروک | رنگِ خطِ دورِ یک شکلِ SVG |
| currentColor | کارِنت‌کالر | کلمه‌ای که یعنی «همان رنگِ متنِ اینجا»؛ آیکون را همرنگِ متن می‌کند |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن به بالا جواب بده: اگر `fill="currentColor"` باشد و `color` دکمه عوض شود، آیکون چه می‌کند؟

**تمرین اجباری:** یک دکمهٔ سومِ «هم‌رسانی» بساز با یک آیکونِ دلخواه (یک `<circle>` یا یک `<path>` که از جایی کپی می‌کنی). رنگِ متنش را با یک کلاسِ modifier مثلِ `.btn--share` روی یک آبی بگذار، و `fill` آیکونش را `currentColor` کن. باید آیکون بدونِ هیچ رنگِ جداگانه‌ای آبی شود.

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** آیکونِ قلب را به‌شکلِ خطی (فقط `stroke`، بدونِ `fill`) دربیاور: `fill="none"` بگذار و `stroke="currentColor"` با یک `stroke-width`. حالا یک قلبِ توخالی داری که باز هم رنگِ متن را دنبال می‌کند. از AI بپرس «چطور کاری کنم روی hover قلب توپُر شود؟» و در آزمایشگاه ببین جوابش واقعاً کار می‌کند یا نه.

## در فصل بعد

الان می‌توانی آیکون بسازی و رنگش را به متن گره بزنی. یک نکتهٔ ریز را هم دیدی که فصلِ بعد کامل می‌شود: روی آیکون‌ها `aria-hidden="true"` گذاشتیم تا screen reader آن‌ها را نخواند. فصل بعد یک فصلِ کاملِ دسترس‌پذیریِ عمیق است: مدیریتِ focus، اینکه ARIA کِی لازم است و کِی به‌جای کمک ضرر می‌زند، خواناییِ رنگ، و تستِ صفحه فقط با صفحه‌کلید.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/taropood/lessons/t6/s05-svg-icons (یادستان, Yaadestan)
