# فصل ۰۷ — transition

<div dir="rtl">

# فصل ۰۷ — transition

## در این فصل چه می‌سازی

آخر این فصل یک دکمه داری که وقتی موس رویش می‌رود، **نرم و آرام** رنگش تیره‌تر می‌شود و کمی بزرگ می‌شود — نه با یک جهشِ ناگهانی، بلکه در طولِ چند دهمِ ثانیه. همان `transform` و رنگی که بلدی سرِ جایشان‌اند؛ کاری که این فصل اضافه می‌کند این است که تغییرِ بینِ دو حالت را روان کند. ابزارش یک property تازه است: `transition`.

![یک دکمه در دو ردیف: ردیفِ بالا تغییرِ ناگهانی از رنگِ روشن به تیره در یک پرش، و ردیفِ پایین همان تغییر ولی نرم و پله‌پله در چند گام میانی](/lesson-assets/t5-s07-transitions/prompt/01-image-instant-vs-smooth.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- با `transition` تغییرِ بینِ دو حالت را نرم کنی
- چهار جزءِ یک `transition` را نام ببری: property، duration، timing-function و delay
- هم رنگ و هم `transform` را با هم transition بدهی
- بگویی چرا `transition` باید روی قاعدهٔ پایه باشد، نه روی `:hover`

## قبل از شروع

- **از فصل ۶ (همین ترم):** `transform` و `scale()` — همان حرکت را این‌بار نرم می‌کنیم.
- **از فصل ۱ (همین ترم):** `:hover` — تغییرِ حالت را با موس راه می‌اندازیم.
- **از ترم ۲:** `background-color` و `color`.

مثل همیشه فقط یک مرورگر لازم داری، یا فقط همین آزمایشگاه.

> 🧪 **آزمایشگاه:** [آزمایشگاه این فصل را باز کن](/lab/embed/taropood/term-5-interaction/session-07-transitions) — یک دکمه می‌بینی که با موس رنگش ناگهان می‌پرد. کارِ این فصل این است که همین جهش را نرم کنی و فرقش را با چشمت ببینی.

## ۱. مشکل: تغییرِ ناگهانی

اول دکمه را بساز. HTML یک `<button>` ساده است:

</div>

```html
<button type="button" class="btn">دنبال کردن</button>
```

<div dir="rtl">

و استایلِ پایه، به‌همراه یک حالتِ `:hover` که رنگ را تیره‌تر و دکمه را کمی بزرگ می‌کند:

</div>

```css
.btn {
  padding: 12px 28px;
  font-size: 1rem;
  color: #ffffff;
  background-color: #2a6b93;
  border: none;
  border-radius: 8px;
  cursor: pointer;
}

.btn:hover {
  background-color: #1d4d6b;
  transform: scale(1.05);
}
```

<div dir="rtl">

موس را روی دکمه ببر. رنگ تیره می‌شود و دکمه بزرگ‌تر — ولی **ناگهانی**، در یک چشم‌به‌هم‌زدن. این همان رفتارِ پیش‌فرضِ CSS است: هر تغییرِ حالت آنی اتفاق می‌افتد. برای حرکت‌های ظریف، این جهش خشن به‌نظر می‌رسد.

## ۲. اولین `transition`: نرم کردنِ رنگ

`transition` به مرورگر می‌گوید «به‌جای اینکه این property را یک‌دفعه عوض کنی، در طولِ یک مدت آرام تغییرش بده». مهم‌ترین نکته این است که `transition` را روی قاعدهٔ **پایه** می‌گذاری (اینجا `.btn`)، نه روی `:hover`. یک `transition` برای `background-color` اضافه کن:

</div>

```css
.btn {
  padding: 12px 28px;
  font-size: 1rem;
  color: #ffffff;
  background-color: #2a6b93;
  border: none;
  border-radius: 8px;
  cursor: pointer;
  transition: background-color 0.3s ease;
}
```

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** حالا موس را روی دکمه ببر و بردار. رنگ دیگر نمی‌پرد؛ در طولِ حدودِ یک‌سومِ ثانیه نرم تیره می‌شود، و وقتی موس را برداری همان‌قدر نرم روشن برمی‌گردد — **در هر دو جهت**. این نرمیِ دوطرفه کلیدِ کار است.

`0.3s` مدتِ تغییر است (`s` یعنی ثانیه). امتحانش کن: `0.3s` را به `2s` عوض کن تا تغییر خیلی کند و کش‌دار شود، بعد `0.05s` تا تقریباً آنی شود. با چشمت رابطهٔ عدد و سرعت را ببین.

**قبل از ادامه، جواب بده:** اگر `transition` را کلاً برداری، دکمه با موس چه شکلی عوض می‌شود؟

---

**جواب:** ناگهانی، مثلِ بخش ۱. بدونِ `transition` هر تغییرِ حالت آنی است؛ `transition` تنها چیزی است که آن جهش را به یک حرکتِ نرم تبدیل می‌کند.

## ۳. چهار جزءِ یک `transition`

آن خطِ `transition: background-color 0.3s ease` در واقع چند تنظیم را کنارِ هم دارد. یک `transition` تا چهار جزء می‌گیرد:

- **property** — کدام property نرم شود (`background-color`). می‌توانی `all` بنویسی تا همه‌چیز، ولی نام‌بردنِ دقیق بهتر است.
- **duration** — چقدر طول بکشد (`0.3s`).
- **timing-function** — ریتمِ حرکت (`ease`): تند شروع شود یا یکنواخت.
- **delay** — چقدر صبر کند تا شروع شود؛ اختیاری است و اگر ننویسی صفر است.

جزءِ سومی که تازه است `timing-function` است. `ease` (پیش‌فرض) کمی نرم شروع و نرم تمام می‌شود؛ `linear` با سرعتِ یکنواخت پیش می‌رود. امتحان کن:

</div>

```css
.btn {
  transition: background-color 0.6s linear;
}
```

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** مدت را ۰٫۶ ثانیه گذاشتیم تا فرق بهتر دیده شود. با `linear` تغییر با آهنگِ یکنواخت پیش می‌رود؛ حالا `linear` را به `ease-in-out` عوض کن و ببین آرام شروع می‌شود، وسط تند می‌شود و آرام تمام. برای دیدنِ این فرق، مدت را کوتاه نگذار.

**قبل از ادامه، جواب بده:** اگر به‌جای نام‌بردنِ `background-color`، اسمِ property را `all` بگذاری، چه فرقی می‌کند؟

---

**جواب:** `all` یعنی هر property ای که بینِ دو حالت عوض می‌شود نرم شود، نه فقط رنگ. راحت به‌نظر می‌رسد، ولی گاهی چیزی را که نمی‌خواستی هم آرام می‌کند و حرکت را کند نشان می‌دهد. نام‌بردنِ دقیقِ همان property هایی که واقعاً می‌خواهی، امن‌تر و روشن‌تر است.

## ۴. یک تلهٔ رایج: `transition` روی جای اشتباه

حالا یک اشتباهِ بسیار رایج. خیلی طبیعی است که فکر کنی «تغییر که وقتِ `:hover` اتفاق می‌افتد، پس `transition` را هم باید روی `:hover` بگذارم». بیا امتحانش کنیم — `transition` را از `.btn` بردار و روی `.btn:hover` بگذار:

</div>

```css
.btn:hover {
  background-color: #1d4d6b;
  transform: scale(1.05);
  transition: background-color 0.3s ease;
}
```

<div dir="rtl">

موس را روی دکمه ببر و بردار. یک چیزِ عجیب می‌بینی: وقتی موس **می‌رود** روی دکمه، رنگ نرم تیره می‌شود؛ ولی وقتی موس را **برمی‌داری**، رنگ ناگهان می‌پرد به حالتِ اول. نرم می‌رود، تند برمی‌گردد.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** transition فقط یک‌طرفه کار می‌کند — نرم می‌رود ولی تند برمی‌گردد؟ علتش این است که `transition` را روی `:hover` گذاشته‌ای. مرورگر همیشه به تنظیماتِ **حالتِ فعلی** نگاه می‌کند: وقتی موس روی دکمه است، حالتِ `:hover` فعال است و `transition`ش را می‌بیند، پس رفتن نرم است. ولی همین‌که موس را برداری، دیگر `:hover` فعال نیست و مرورگر به قاعدهٔ پایه نگاه می‌کند — که هیچ `transition` ای ندارد، پس برگشت آنی است. راهِ درست: `transition` را روی قاعدهٔ **پایه** (`.btn`) بگذار تا در هر دو جهت دیده شود. آن را از `:hover` بردار و به `.btn` منتقل کن.

این مهم‌ترین قاعدهٔ این فصل است: **`transition` را همیشه روی قاعدهٔ پایه بنویس، نه روی حالتی مثل `:hover`.** آن‌جاست که هم موقعِ رفتن و هم موقعِ برگشتن دیده می‌شود.

## ۵. کد کامل

حالا نسخهٔ درست و کامل. `transition` روی `.btn` است و **دو** property را با هم نرم می‌کند — هم رنگ، هم `transform` — که با کاما از هم جدا می‌شوند. اول `index.html`:

</div>

```html
<!-- index.html -->
<!DOCTYPE html>
<html lang="fa" dir="rtl">
  <head>
    <meta charset="UTF-8">
    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
    <title>transition</title>
    <link rel="stylesheet" href="styles.css">
  </head>
  <body>
    <button type="button" class="btn">دنبال کردن</button>
  </body>
</html>
```

<div dir="rtl">

و `styles.css` — به خطِ `transition` دقت کن: دو تغییر با کاما، و هر دو روی قاعدهٔ پایه:

</div>

```css
/* styles.css */
* {
  box-sizing: border-box;
}

body {
  background-color: #f6edda;
  padding: 48px;
}

.btn {
  padding: 12px 28px;
  font-size: 1rem;
  color: #ffffff;
  background-color: #2a6b93;
  border: none;
  border-radius: 8px;
  cursor: pointer;
  transition: background-color 0.3s ease, transform 0.3s ease;
}

.btn:hover {
  background-color: #1d4d6b;
  transform: scale(1.05);
}
```

<div dir="rtl">

![دو منحنیِ حرکت کنارِ هم: منحنیِ رفتن که نرم و پله‌پله بالا می‌رود، و منحنیِ برگشت که در حالتِ اشتباه یک پرتگاهِ عمودیِ ناگهانی است](/lesson-assets/t5-s07-transitions/prompt/02-image-ease-in-snap-out.png)

✅ **چک کن:** موس را روی دکمه ببر و بردار. هم رنگ و هم اندازه با هم و نرم عوض می‌شوند، و در هر دو جهت روان‌اند. یک دکمهٔ زنده و حرفه‌ای ساختی، فقط با CSS.

> 🤖 **با AI:** از دستیار AI ات بپرس «چرا transition من فقط موقعِ رفتنِ موس کار می‌کند و موقعِ برگشتن نه؟». ببین آیا همان علتِ درست را می‌گوید (transition روی `:hover` است نه روی پایه) یا راهِ پیچیده‌تری پیشنهاد می‌کند. جوابش را با چیزی که در بخش ۴ خودت دیدی بسنج، و در آزمایشگاه امتحان کن — **اول خودت، بعد AI**.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| `transition` | ترنزیشن | تغییرِ بینِ دو حالت را در طولِ یک مدت نرم می‌کند |
| duration | دیوریشن | مدتِ transition؛ با واحدِ `s` (ثانیه) |
| timing-function | تایمینگ-فانکشن | ریتمِ حرکت (`ease`، `linear`، `ease-in-out`) |
| delay | دیلِی | مکثِ اختیاری پیش از شروعِ transition |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن به بالا جواب بده: چرا اگر `transition` را روی `:hover` بگذاری، حرکت فقط موقعِ رفتنِ موس نرم است و موقعِ برگشتن ناگهانی؟

**تمرین اجباری:** به همان دکمه یک transition برای `border-radius` هم اضافه کن (سه property با کاما)، و در `:hover` مقدارِ `border-radius` را بزرگ‌تر کن. ببین گوشه‌ها هم نرم گرد می‌شوند.

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** یک `transition-delay` یا جزءِ چهارمِ زمان به transition بده (مثلاً `transform 0.3s ease 0.2s`) و ببین حرکت با کمی مکث شروع می‌شود. در یک جمله بنویس delay چه فرقی با duration دارد.

## در فصل بعد

الان می‌توانی تغییرِ بینِ دو حالت را نرم کنی — ولی transition فقط از حالتی به حالتِ دیگر می‌رود و همان‌جا می‌ایستد. فصل بعد سراغِ `@keyframes` و `animation` می‌رویم: حرکتی که خودش، بی‌نیاز به موس، پشتِ سرِ هم اجرا می‌شود و می‌تواند چند مرحله داشته باشد. و یک نکتهٔ مهم را یاد می‌گیری: چطور با `prefers-reduced-motion` به کسانی که حرکتِ زیاد اذیتشان می‌کند احترام بگذاری.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/taropood/lessons/t5/s07-transitions (یادستان, Yaadestan)
