# فصل ۰۲ — کد شروع و پایان

<div dir="rtl">

# فصل ۰۲ — کد شروع و پایان

## در این فصل چه می‌سازی

آخر این فصل کد پایان پروفایل خودت را خوانده‌ای و یک حرکت امن به آن اضافه کرده‌ای. کد شروع را خط به خط می‌فهمی، و اگر با Cura یا PrusaSlicer کار می‌کنی، راه firmware برای `pressure advance` را تمام کرده‌ای.

![نازلی که پس از چاپ کمی بالا رفته و از قطعهٔ تمام‌شده روی صفحه فاصله گرفته است](/lesson-assets/t7-s02-start-end-gcode/prompt/01-image-safe-end-move.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- ترتیب درست کد شروع را توضیح بدهی
- فرق فرمان منتظرمانده و فرمان بی‌انتظار دما را بگویی
- یک خط پرایم را حساب کنی
- یک حرکت پایانی بنویسی که از حد چاپگر بیرون نرود
- عدد `pressure advance` را با فرمان firmware بدهی

## قبل از شروع

- **از فصل ۰۱ همین ترم:** `G1`، `G90`، `G91`، `G92`، `M104` و `M140`.
- **از فصل ۰۹ ترم ۱:** `Z offset` و لایهٔ اول خوب.
- **از فصل ۰۵ ترم ۳:** چاپ A مدل `corner-sample.scad` را داری و می‌دانی چاپگرت این قابلیت را دارد یا نه.

> 🎯 **کار این فصل:** چاپگر، اسلایسرت، ویرایشگر متن و یک مدل کوچک. نسخهٔ پشتیبان پروفایل چاپگر را داشته باش. اگر چاپگر نداری، همهٔ مرحله‌ها را روی پروفایل انجام بده، فایل را ذخیره کن و با چشم بخوان.

> ⚠️ **مواظب باش:** کد شروع و پایان مستقیم روی چاپگر اجرا می‌شود و اسلایسر آن را نمی‌سنجد. عدد اشتباه می‌تواند نازل را به صفحه یا به سقف ببرد. سازندهٔ چاپگرت این کد را برای همان دستگاه نوشته است. این فصل کد او را دور نمی‌ریزد؛ فقط می‌خوانی و یک چیز کوچک اضافه می‌کنی. برای چاپگرهای Bambu این کتاب نمونه‌ای ندارد، پس آن کد را عوض نکن.

## ۱. کد شروع: چرا این ترتیب

بعد از روشن‌شدن، چاپگر نمی‌داند نازل کجاست. پس اولین کار یافتن خانه است. فرمانش `G28` است: هر محور به‌سمت کلید انتهایش می‌رود تا چاپگر جای خود را بشناسد. این کار هر بار لازم است. وقتی موتورها رها می‌شوند، چاپگر دیگر نمی‌داند محور کجاست.

از فصل قبل می‌دانی `M104` و `M140` منتظر نمی‌مانند. حالا دو فرمان منتظرمانده:

</div>

| Command | Meaning | In Marlin | In Klipper |
|---|---|---|---|
| `M190 S60` | bed to 60 °C and wait | with `S` waits only while heating | always waits to settle |
| `M109 S200` | nozzle to 200 °C and wait | with `S` waits only while heating; `R` waits both ways | always waits to settle |

<div dir="rtl">

نمونه‌ای که می‌خوانی یک کد شروع کوتاه برای Marlin است و معنی هر خطش با مستندات Marlin می‌خواند. این نمونه جای کد سازنده را نمی‌گیرد. عددها در آن با متغیر می‌آیند، پس اسلایسر هنگام ساختن فایل مقدار فیلامنت را می‌گذارد. این نسخه مال Cura است:

</div>

```text
G90                                      ; absolute moves
M190 S{material_bed_temperature_layer_0} ; bed to temperature, wait
G28                                      ; home all axes
M109 S{material_print_temperature_layer_0} ; nozzle, wait
G92 E0                                   ; zero the filament counter
```

<div dir="rtl">

قبل از ادامه، جواب بده: چرا `G28` پیش از داغ‌شدن نازل آمده است، و اگر به‌جای `M190` خط `M140` می‌نوشتی چه می‌شد؟

---

**جواب:** نازل سرد کمتر چکه می‌کند، پس هنگام خانه‌یابی رد مذاب نمی‌گذارد. با `M140` خط بعدی فوراً اجرا می‌شد و چاپ روی صفحه‌ای شروع می‌شد که هنوز به دما نرسیده است. این ترتیب قانون جهانی نیست و چاپگرهایی که با حسگر صفحه کار می‌کنند ترتیب خودشان را دارند، برای همین کد سازنده بر این نمونه مقدم است. مستندات Prusa هم نمونه‌ای دارد که صفحه را پیش از نازل گرم می‌کند.

متغیرها در هر اسلایسر نام خودشان را دارند:

</div>

| Slicer | First-layer nozzle | First-layer bed |
|---|---|---|
| Cura | `{material_print_temperature_layer_0}` | `{material_bed_temperature_layer_0}` |
| PrusaSlicer | `[first_layer_temperature]` | `[first_layer_bed_temperature]` |
| OrcaSlicer | `[nozzle_temperature_initial_layer]` | `[bed_temperature_initial_layer_single]` |
| Bambu Studio | `[nozzle_temperature_initial_layer]` | `[bed_temperature_initial_layer_single]` |

<div dir="rtl">

> 📌 **یادداشت:** متن راهنمای Cura می‌گوید اگر کد شروع فرمان دما داشته باشد، فرمان دمای خودکار اضافه نمی‌شود. پس بعد از هر تغییری فایل خروجی را باز کن و ببین دو بار گرم‌کردن نداشته باشی. در Klipper گاهی کل این کار داخل یک ماکرو به نام `START_PRINT` است و کد شروع فقط همان یک خط است. مستندات Klipper این روش را توضیح می‌دهد. اگر پروفایلت چنین خطی دارد، مرحله‌ها را داخل تنظیمات Klipper بخوان.

محل کد شروع:

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Machine Settings › Printer › Start G-code` |
| PrusaSlicer | `Printers › Custom G-code › Start G-code › Start G-code` |
| OrcaSlicer | `Printer › Machine G-code › Machine start G-code › Start G-code` |
| Bambu Studio | `Printer › Machine gcode › Machine start G-code › Start G-code` |

<div dir="rtl">

![محل کد شروع در Cura](/lesson-assets/t7-s02-start-end-gcode/screens/cura-start-gcode.png)

![محل کد شروع در PrusaSlicer](/lesson-assets/t7-s02-start-end-gcode/screens/prusa-start-gcode.png)

![محل کد شروع در OrcaSlicer](/lesson-assets/t7-s02-start-end-gcode/screens/orca-start-gcode.png)

![محل کد شروع در Bambu Studio](/lesson-assets/t7-s02-start-end-gcode/screens/bambu-start-gcode.png)

## ۲. خط پرایم

بعد از گرم‌شدن، نازل خالی یا پر از مذاب کهنه است. **خط پرایم** یک خط کوتاه کنار قطعه است که مسیر مذاب را پیش از چاپ پر می‌کند. در همین خط هم همان حساب فصل قبل برقرار است. برای خطی به طول ۵۰ میلی‌متر، عرض `0.4 mm` و ارتفاع `0.3 mm`:

</div>

```text
E = 50 × 0.12 / 2.405 = 2.49 mm of filament      (calculated)
```

<div dir="rtl">

> ⚠️ **مواظب باش:** عددهای این خط پرایم برای چاپگر تو نیستند. پیش از اجرا مطمئن شو نقطهٔ شروع و پایان روی صفحهٔ چاپ است و گیره یا کنارهٔ صفحه سر راه نیست. ارتفاع `Z0.3` تنها وقتی درست است که `Z offset` را درست گرفته باشی. دستت روی کلید خاموش‌کردن باشد.

</div>

```text
G1 Z5 F600              ; lift clear of the bed
G1 X10 Y10 F3000        ; go to the line start, inside the bed
G1 Z0.3 F600            ; down to the first-layer height
G1 X60 Y10 E2.49 F1200  ; 50 mm prime line
G92 E0                  ; zero again, for the print
G1 Z2 F600              ; lift before the print starts
```

<div dir="rtl">

این نمونه در هر دو حالت `E` درست است، چون قبلش `G92 E0` آمده است: در حالت مطلق مقصد `2.49` است و در حالت نسبی سهم همین خط. اگر پروفایل سازنده خط پرایم دارد، همان را نگه دار.

✅ **چک کن:** در کد شروع پروفایلت خط پرایم را پیدا کن و طول و عدد `E` آن را بخوان.

## ۳. یک حرکت پایانی امن

آخر چاپ سه کار لازم است: نازل از قطعه جدا شود، گرماها خاموش شوند، و موتورها رها شوند. `M107` فن قطعه را خاموش می‌کند و `M84` موتورها را. طبق مستندات Marlin، `M107` بدون شمارهٔ فن همان فن قطعه را خاموش می‌کند، و `M84` بدون پارامتر همهٔ محورها را فوراً رها می‌کند.

قبل از خواندن نمونه حدس بزن: اگر چاپ درست تا سقف ارتفاع چاپگر رسیده باشد، `G1 Z5` در حالت `G90` چه می‌کند و در حالت `G91` چه؟

---

**جواب:** در `G90` نازل به ارتفاع ۵ میلی‌متر می‌رود، یعنی پایین و درون قطعه. برای همین این خط بدون حالت نسبی هرگز در کد پایان نمی‌آید. در `G91` نازل ۵ میلی‌متر بالا می‌رود و به سقف حرکت می‌رسد، مگر firmware جلویش را بگیرد. پیکربندی پیش‌فرض Marlin حد نرم‌افزاری را روشن دارد (`MIN_SOFTWARE_ENDSTOPS` و `MAX_SOFTWARE_ENDSTOPS`) و حرکت را تا مرز ماشین کوتاه می‌کند. این مرز فقط وقتی درست است که چاپگر جای خود را با خانه‌یابی بداند. Klipper هم هر حرکتی بیرون از `position_max` را رد می‌کند. پس نمونهٔ پایین حرکت کوچک و نسبی دارد و ترتیبش این است: اول گرماها خاموش می‌شوند، بعد حرکت، تا اگر حرکتی رد شد چاپگر با گرمای روشن نماند.

</div>

```text
G92 E0        ; zero the filament counter
G1 E-1 F300   ; small retract, while the nozzle is still hot
M104 S0       ; nozzle heater off
M140 S0       ; bed heater off
M107          ; part fan off
G91           ; relative moves
G1 Z5 F600    ; lift 5 mm
G90           ; back to absolute
G28 X         ; home X, which moves the head clear
M84           ; motors off
```

<div dir="rtl">

این نمونه برای Marlin و Klipper روی چاپگر دکارتی نوشته شده است. هر خط را با مستندات Klipper و Marlin سنجیده‌ایم. `G28 X` در Marlin فقط محور X را به خانه می‌برد. `G1 E-1` پس از `G92 E0` در هر دو حالت `E` یک میلی‌متر عقب می‌رود. سرعت Z را هم حد ماشین می‌تواند کمتر کند، و این خطری ندارد.

اگر با PrusaSlicer یا OrcaSlicer کار می‌کنی، به‌جای سه خط `G91` تا `G90` می‌توانی ارتفاع را محدود کنی. مستندات PrusaSlicer می‌گوید تابع `min` در این زبان هست و متغیر `max_layer_z` در کد پایان در دسترس است. OrcaSlicer هم این متغیر را در کد پایان می‌شناسد. تابع `min` را فقط در مستندات PrusaSlicer دیده‌ایم، پس در هر دو اسلایسر خط ساخته‌شده را در فایل خروجی ببین.

</div>

```text
G1 Z{min(max_layer_z + 5, max_print_height)} F600   ; PrusaSlicer
G1 Z{min(max_layer_z + 5, printable_height)} F600   ; OrcaSlicer
```

<div dir="rtl">

حالا خودت کد پایان را عوض می‌کنی.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Machine Settings › Printer › End G-code` |
| PrusaSlicer | `Printers › Custom G-code › End G-code › End G-code` |
| OrcaSlicer | `Printer › Machine G-code › Machine end G-code › End G-code` |
| Bambu Studio | `Printer › Machine gcode › Machine end G-code › End G-code` |

<div dir="rtl">

![محل کد پایان در Cura](/lesson-assets/t7-s02-start-end-gcode/screens/cura-end-gcode.png)

![محل کد پایان در PrusaSlicer](/lesson-assets/t7-s02-start-end-gcode/screens/prusa-end-gcode.png)

![محل کد پایان در OrcaSlicer](/lesson-assets/t7-s02-start-end-gcode/screens/orca-end-gcode.png)

![محل کد پایان در Bambu Studio](/lesson-assets/t7-s02-start-end-gcode/screens/bambu-end-gcode.png)

> ⚠️ **مواظب باش:** پیش از اولین اجرا، ارتفاع واقعی چاپگرت را از راهنمایش بخوان. برای آزمون مدل بلند به کار نبر، چون باید از سقف فاصله داشته باشی. خاموش‌کردن گرماها را هرگز از کد پایان حذف نکن. موقع چاپ آزمایشی کنار چاپگر بمان. اگر نازل به‌سمت قطعه یا صفحه رفت، برق را قطع کن.

1. کد پایان فعلی را در یک فایل متنی کپی کن تا راه برگشت داشته باشی.
2. بخوان و جدول پایین را برای کد خودت پر کن.
3. اگر حرکت بالارفتن ندارد، فقط همان را اضافه کن. جای درستش بعد از خاموش‌کردن گرماها و قبل از `M84` است.
4. یک مدل کوچک برش بزن و انتهای فایل خروجی را در ویرایشگر بخوان.
5. مدل را چاپ کن و کنار چاپگر بمان.

</div>

| Question | Your end code |
|---|---|
| Are both heaters turned off? | |
| Is the fan turned off? | |
| Does the nozzle leave the part? | |
| Does any move use a fixed Y or Z number? | |
| Are the motors released? | |

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** آخر چاپ نازل باید از قطعه فاصله بگیرد و صفحهٔ نمایش باید هدف دمای نازل و صفحه را صفر نشان دهد. اگر چاپگر نداری، همین را در متن فایل خروجی پیدا کن.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** اگر چاپگر خطای حرکت خارج از محدوده داد، عدد ثابت کد را با ابعاد چاپگرت مقایسه کن. به فایل پشتیبان برگرد و فقط همان خط را اصلاح کن. اگر بعد از چاپ نازل چکه می‌کند، این کد مقصر نیست و باید سراغ فصل ۰۵ ترم ۴ بروی.

## ۴. کدی که فقط برای یک فیلامنت است

کد شروع چاپگر برای هر چاپی اجرا می‌شود. گاهی فرمانی فقط به یک فیلامنت مربوط است. سه اسلایسر برای این کار فیلد جدا دارند.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | no equivalent in this version |
| PrusaSlicer | `Filaments › Custom G-code › Start G-code › Start G-code` |
| OrcaSlicer | `Filament › Advanced › Filament start G-code › Start G-code` |
| Bambu Studio | `Filament › Advanced › Filament start G-code › Start G-code` |

<div dir="rtl">

![محل کد شروع فیلامنت در PrusaSlicer](/lesson-assets/t7-s02-start-end-gcode/screens/prusa-filament-start-gcode.png)

![محل کد شروع فیلامنت در OrcaSlicer](/lesson-assets/t7-s02-start-end-gcode/screens/orca-filament-start-gcode.png)

![محل کد شروع فیلامنت در Bambu Studio](/lesson-assets/t7-s02-start-end-gcode/screens/bambu-filament-start-gcode.png)

متن راهنمای داخل PrusaSlicer می‌گوید این کد بعد از کد شروع چاپگر می‌آید، پس دماها و خانه‌یابی آن‌جا تمام شده‌اند. در Cura چنین فیلدی برای هر ماده نیست؛ کد را در کد شروع چاپگر بگذار و وقتی فیلامنت را عوض کردی به‌یاد داشته باش.

## ۵. راه firmware برای `pressure advance`

فصل ۰۵ ترم ۳ این راه را برای Cura و PrusaSlicer نگه داشت، چون این دو فیلد `pressure advance` ندارند. حالا G-code بلدی، پس عدد را با فرمان می‌دهی.

</div>

| Firmware | Command | Keeping the value |
|---|---|---|
| Marlin, built with `LIN_ADVANCE` | `M900 K0.05` | put it in start code, or `M500` if the build has `EEPROM_SETTINGS` |
| Prusa Buddy firmware 5.0.0 or later (MK4/S, MK3.9/S, XL, MINI/+) | `M572 S0.05`; an `M900 K` value is taken 1:1 as the same setting | the line in the slicer's start code |
| Klipper | `SET_PRESSURE_ADVANCE ADVANCE=0.05` | `pressure_advance` in `[extruder]` of `printer.cfg`, then `RESTART` |

<div dir="rtl">

عدد `0.05` فقط نقطهٔ شروع آزمون است و جواب نیست. مستندات Marlin برای نسخهٔ تازهٔ `LIN_ADVANCE` (1.5) آزمون را از حدود `0.1` تا حدود `2.0` پیشنهاد می‌کند و می‌گوید `Bowden` عدد بزرگ‌تری از `extruder` مستقیم می‌خواهد. مستندات Klipper بازهٔ معمول `0.050` تا `1.000` را می‌دهد و می‌گوید سر بالای بازه معمولاً مال `Bowden` است. عدد خودت را روی چاپگر خودت بیاب. `M900 K0` قابلیت را در Marlin خاموش می‌کند.

چاپگرهای Prusa با firmware Buddy این کار را با نام `pressure advance` و فرمان `M572` می‌کنند. راهنمای Prusa می‌گوید از firmware 5.0.0 این روش جای `linear advance` را روی MK4/S، MK3.9/S، XL و MINI/+ گرفته است، `M572 S0` آن را خاموش می‌کند، و عدد `K` در `M900` یک‌به‌یک به همین مقدار تبدیل می‌شود، و هر کدام آخر بیاید همان اجرا می‌شود. همان راهنما می‌گوید کد شروع PrusaSlicer برای این چاپگرها خودش `M572` دارد و پیشنهاد می‌کند عدد پیش‌فرض را نگه داری. پس روی این چاپگرها پیش از هر آزمون، خط موجود را در کد شروع پیدا کن و عدد قدیمی را در دفترت بنویس.

> ⚠️ **مواظب باش:** `M900` فقط وقتی کار می‌کند که firmware با `LIN_ADVANCE` ساخته شده باشد، یا در Marlin 2.1.3 به بعد با `FT_MOTION`. اگر نمی‌دانی، راهنمای چاپگرت را بخوان. عوض‌کردن firmware برای این کار جزو این فصل نیست. صفحهٔ اسلایسرهای مستندات Klipper می‌گوید `coasting` با Klipper احتمالاً چاپ بدی می‌دهد و به‌جایش `pressure advance` را پیشنهاد می‌کند، پس اگر در Cura آن را از فصل ۰۵ ترم ۴ روشن کرده‌ای، خاموشش کن. همان صفحه `wipe` را بی‌اشکال و اغلب مفید می‌داند. مستندات Marlin سخت‌گیرتر است: با `LIN_ADVANCE` گزینه‌های `coasting`، طول اضافه پس از `retraction`، `wipe` هنگام `retraction` و `combing` را خاموش کن، چون با آن تداخل دارند. همان صفحه می‌گوید پس از کالیبره‌شدن، طول `retraction` را دوباره بسنج.

**آزمون، با یک تغییر:**

1. چاپ A را از فصل ۰۵ ترم ۳ داری. اگر نداری، `corner-sample.scad` را با `M900 K0` یا `ADVANCE=0` در کد شروع چاپ کن.
2. فرمان را با عدد آزمون بعد از `M109` در کد شروع بگذار.
3. همان مدل را با همان تنظیم چاپ کن.
4. فقط گوشه‌ها را مقایسه کن و ردیف را پر کن.
5. عدد را کم‌کم تغییر بده و هر بار فقط همان یک عدد را عوض کن.

</div>

| Print | Value | Corner bulge: none / small / clear | Note |
|---|---|---|---|
| A | 0 | | |
| B | | | |
| C | | | |

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** دنبال برآمدگی کمتر روی تیزی گوشه بگرد، بدون این‌که بعد از گوشه خط نازک شود. اگر در بازهٔ مستندات تغییری ندیدی، این هم نتیجه است. مستندات Klipper هم می‌گوید اگر تا `1.000` بهبودی نبود، این قابلیت احتمالاً کمکی نمی‌کند.

> 📌 **یادداشت:** مستندات Klipper روش سریع‌تری دارد: در یک چاپ عدد با ارتفاع عوض می‌شود. فرمانش `TUNING_TOWER` است و کنارش سرعت گوشه و شتاب را کم می‌کنند تا اثر پررنگ شود. نمونهٔ مستندات برای `direct drive` این است: `TUNING_TOWER COMMAND=SET_PRESSURE_ADVANCE PARAMETER=ADVANCE START=0 FACTOR=.005`. اگر از این راه می‌روی، روش کامل را از همان مستندات بخوان.

## ۶. فرمان وسط چاپ

در فصل ۰۳ ترم ۳ برج دما را تکه‌تکه چاپ کردی، چون عوض‌کردن دما در میانهٔ چاپ فرمان می‌خواست. مستندات PrusaSlicer برای همین کار نمونه دارد: کدی که پیش از هر لایه اجرا می‌شود و دما را از روی ارتفاع انتخاب می‌کند.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | no equivalent in this version |
| PrusaSlicer | `Printers › Custom G-code › Before layer change G-code › Before layer change G-code` |
| OrcaSlicer | `Printer › Machine G-code › Before layer change G-code › Before layer change G-code` |
| Bambu Studio | no `Before layer change G-code` in this version; nearest: `Printer › Machine gcode › Layer change G-code › Layer change G-code` |

<div dir="rtl">

![محل کد پیش از تغییر لایه در PrusaSlicer](/lesson-assets/t7-s02-start-end-gcode/screens/prusa-before-layer-gcode.png)

![محل کد پیش از تغییر لایه در OrcaSlicer](/lesson-assets/t7-s02-start-end-gcode/screens/orca-before-layer-gcode.png)

![ردیف `Layer change G-code` در Bambu Studio](/lesson-assets/t7-s02-start-end-gcode/screens/bambu-before-layer-gcode.png)

</div>

```text
{if layer_z < 12}M104 S215{elsif layer_z < 24}M104 S210{else}M104 S205{endif}
```

<div dir="rtl">

> ⚠️ **مواظب باش:** عددهای این نمونه مثال‌اند. پیش از اجرا آن‌ها را با بازهٔ دمای فیلامنت خودت عوض کن و از سقف دمای `hot end` چاپگرت بالاتر نرو.

این نمونه برای PrusaSlicer است. OrcaSlicer هم متغیر `layer_z` را در این فیلد می‌شناسد. Bambu Studio این فیلد را نشان نمی‌دهد و به‌جایش `Layer change G-code` دارد که سر تغییر لایه اجرا می‌شود؛ طبق کد منبعش `layer_z` را هم می‌شناسد. در هر سه، پیش از چاپ خط ساخته‌شده را در فایل خروجی ببین.

Cura این فیلد را ندارد، ولی همین کار را با افزونه‌ای همراه خودش انجام می‌دهد: منوی `Extensions › Post Processing › Modify G-Code`، دکمهٔ `Add a script`، و اسکریپت `Tweak at Z (2.1)`. در آن گزینهٔ `'By Layer' or 'By Height'` را روی ارتفاع بگذار، `Height Start of Changes` و `Height End of Changes` را بده، `Change Print Temp` را روشن کن و دمای تازه را بنویس. برای گذاشتن کد دلخواه در لایه‌ها، اسکریپت `Insert at Layer Change` هم هست. این نام‌ها از متن خود افزونه است؛ اگر در نسخهٔ تو فرق داشت، از فهرست `Add a script` پیروی کن.

برج تکه‌تکه هنوز راه درستی است، و این نمونه فقط نشان می‌دهد آن فرمان چه شکلی است.

✅ **چک کن:** بعد از برش زدن، فایل خروجی را باز کن و در ارتفاع‌های مرز، خط `M104` را با عدد درست پیدا کن.

> 🤖 **با AI:** کد پایان پروفایلت را به دستیار AI بده و firmware چاپگرت را بگو. بپرس «اگر قطعه تا سقف برسد، کدام خط خطر دارد؟». جوابش را با مستندات firmware خودت بسنج و هیچ کدی را بی‌آن‌که خط به خط بخوانی اجرا نکن. جواب را با چاپ خودت چک کن.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| start G-code | استارت جی‌کد | کدی که پروفایل چاپگر پیش از چاپ اجرا می‌کند |
| end G-code | اند جی‌کد | کدی که بعد از آخرین لایه اجرا می‌شود |
| homing | هومینگ | پیدا کردن جای محورها با رفتن به کلید انتها |
| prime line | پرایم لاین | خط کوتاهی که پیش از چاپ مسیر مذاب را پر می‌کند |
| placeholder | پلیس‌هولدر | نام متغیری در کد که اسلایسر جایش عدد می‌گذارد |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن جواب بده: فرق `M104` و `M109` چیست، و چرا گرماها در کد پایان پیش از حرکت خاموش می‌شوند؟

**تمرین اجباری:** کد پایان پروفایلت را بخوان، جدول بخش ۳ را پر کن و حرکت بالارفتن را اگر نیست اضافه کن. با یک مدل کوچک آن را چاپ کن. اگر چاپگر نداری، این کار را به‌جایش انجام بده: فایل خروجی را در ویرایشگر باز کن و ده خط آخر را با قلم توضیح بده.

**تمرین حسابی:** خط پرایمی به طول ۸۰ میلی‌متر با عرض `0.4 mm` و ارتفاع `0.3 mm` چه عدد `E` می‌خواهد؟ اگر از `Y10` تا `Y90` برود و صفحهٔ چاپگری ۲۰۰ میلی‌متر عمق داشته باشد، در محدوده است؟

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** در نمونهٔ کد پایان بخش ۳ خط `G90` را حذف کن و فرض کن کد شروع چاپ بعدی هم `G90` ندارد. خط `G1 X10 Y10 F3000` در آن چاپ چه می‌کند؟ این کد را اجرا نکن.

## جوابِ تمرین‌ها

**یادآوری:** `M104` هدف را می‌گذارد و می‌رود. `M109` می‌ماند تا برسد. گرماها اول خاموش می‌شوند تا اگر حرکت بعدی با خطا متوقف شد، چاپگر با گرمای روشن نماند.

**تمرین اجباری:** جواب درستی از پیش ندارد. دنبال این بگرد: هر پنج سؤال جدول جواب داشته باشند، و خطی که اضافه کرده‌ای عدد ثابت Z نداشته باشد یا عددش از حد چاپگرت پایین‌تر باشد. نازل بعد از چاپ باید بالا برود و هیچ چیز به قطعه نخورد.

**تمرین حسابی:** `80 × 0.12 / 2.405 = 3.99 mm` (حساب‌شده). بله، در محدوده است، چون ۹۰ از ۲۰۰ کمتر است. با این حال کنارهٔ واقعی چاپگر خودت را هم نگاه کن.

**تمرین ستاره‌دار:** چاپگر هنوز در حالت `G91` است، پس این خط به‌جای رفتن به نقطهٔ (۱۰، ۱۰)، از جای فعلی ۱۰ میلی‌متر در هر محور جلو می‌رود. همهٔ خط‌های بعدی هم غلط می‌شوند. برای همین هر کد نسبی باید با `G90` بسته شود.

## در فصل بعد

تا این‌جا روی پروفایل آماده کار کردی. فصل بعد چاپگری را فرض می‌کنیم که در فهرست اسلایسر نیست. پروفایلش را از صفر می‌سازی و می‌بینی هر عددی که پشت کد شروع بود از کجا می‌آید.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/laye/lessons/t7/s02-start-end-gcode (یادستان, Yaadestan)
