# فصل ۰۶ — ارتفاع لایهٔ متغیر

<div dir="rtl">

# فصل ۰۶ — ارتفاع لایهٔ متغیر

## در این فصل چه یاد می‌گیری

یک `layer height` ثابت برای کل قطعه همیشه یک سازش است: روی سطح شیب‌دار پله دیده می‌شود، و روی دیوارهٔ عمودی لایهٔ نازک فقط زمان می‌برد. آخر این فصل یک گنبد را در اسلایسرت با لایه‌های متغیر برش زده‌ای و آن را با برش ثابت مقایسه کرده‌ای. این کار فقط روی صفحهٔ نمایش است.

![مقطع یک گنبد با لایه‌های نازک نزدیک قله و لایه‌های ضخیم در دیوارهٔ عمودی پایین](/lesson-assets/t6-s06-variable-layers/prompt/01-image-dome-layers.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- اندازهٔ پله را روی هر شیب حساب کنی
- بگویی لایهٔ نازک کجا ارزش زمانش را دارد
- لایهٔ تطبیقی را در اسلایسرت پیدا کنی
- در اسلایسری که ابزار دستی دارد، ارتفاع را با دست تغییر بدهی

## قبل از شروع

- **از فصل ۰۱ ترم ۲:** `layer height` و سقف آن نسبت به نازل را می‌دانی.
- **از فصل ۰۲ ترم ۲:** رابطهٔ لایه و `flow` را می‌دانی.
- **از فصل ۰۱ همین ترم:** می‌دانی چرا بالای قطعه پله‌پله می‌شود.

> 🎯 **کار این فصل:** اسلایسرت و STL گنبد. چاپ لازم نیست. اگر خواستی چاپ کنی، این مدل در حالت توپر حدود ۵۳ گرم است (حساب‌شده، بخش ۲)، پس اول آن را در اسلایسر کوچک کن.

## ۱. پله روی شیب

سطح شیب‌داری را در نظر بگیر که با افق زاویهٔ `θ` دارد. لایه‌ها پله می‌سازند و عمق این پله از سطح صاف با این رابطه درمی‌آید.

</div>

```text
step width = h / tan θ
step depth = h × cos θ        h = layer height, θ from horizontal
```

| Slope θ | `h = 0.1` depth | `h = 0.2` depth | `h = 0.3` depth |
|---|---|---|---|
| `15°` | `0.097` | `0.193` | `0.290` |
| `30°` | `0.087` | `0.173` | `0.260` |
| `45°` | `0.071` | `0.141` | `0.212` |
| `60°` | `0.050` | `0.100` | `0.150` |
| `75°` | `0.026` | `0.052` | `0.078` |

<div dir="rtl">

این عددها به میلی‌متر و حساب‌شده‌اند. با کم‌شدن شیب، عمق پله به `h` نزدیک می‌شود، و عرض پله خیلی زیاد می‌شود: روی شیب ۱۵ درجه با `h = 0.2` عرض پله `0.746 mm` است، پس لبهٔ هر لایه را با چشم می‌بینی.

قبل از ادامه، جواب بده: روی دیوارهٔ کاملاً عمودی، کم‌کردن `layer height` چه چیزی را از نظر پله بهتر می‌کند؟

---

**جواب:** از نظر پله هیچ چیز را. `cos 90°` صفر است و پله‌ای نمی‌سازد. پس لایهٔ نازک روی دیوارهٔ عمودی فقط زمان می‌برد. این تمام منطق لایهٔ متغیر است.

## ۲. مدل آزمایشی

یک نیم‌کره روی یک استوانهٔ کوتاه. همهٔ شیب‌ها روی یک مدل هستند. دستور `intersection` فقط بخش مشترک دو شکل را نگه می‌دارد و در این‌جا نیمهٔ پایین کره را حذف می‌کند.

</div>

```openscad
// dome-sample.scad
// a half sphere on a short drum: flat top, steep sides, every slope in between
r = 25;       // dome radius, mm
drum = 5;     // straight part under the dome, mm

$fn = 128;

cylinder(r = r, h = drum);
intersection() {
    translate([0, 0, drum])
        sphere(r = r);
    translate([-r - 1, -r - 1, drum - 0.01])
        cube([2 * r + 2, 2 * r + 2, r + 2]);
}
```

<div dir="rtl">

از این متن STL بگیر. مدل حدود ۳۰ میلی‌متر ارتفاع دارد و حجمش `42506 mm³` است، یعنی حدود ۱۷٫۷ متر فیلامنت و ۵۲٫۷ گرم در حالت توپر (حساب‌شده). با `layer height` ثابت `0.2 mm` حدود ۱۵۰ لایه دارد و با `0.1 mm` حدود ۳۰۰ لایه (حساب‌شده).

برش پایه را همین حالا بگیر و این جدول را پر کن.

</div>

| Slice | Layer rule | Layers (Preview) | Time (slicer) |
|---|---|---|---|
| A | fixed `0.2` | | |
| B | fixed `0.1` | | |
| C | variable | | |

<div dir="rtl">

## ۳. لایهٔ تطبیقی در Cura

در Cura این کار یک تنظیم معمولی در پنل است.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Experimental › Use Adaptive Layers` |
| Cura | `Print settings › Experimental › Adaptive Layers Maximum Variation` |
| PrusaSlicer | no panel setting: see section 4 |
| OrcaSlicer | no panel setting: see section 4 |
| Bambu Studio | no panel setting: see section 4 |

<div dir="rtl">

![محل لایهٔ تطبیقی در Cura](/lesson-assets/t6-s06-variable-layers/screens/cura-adaptive-layers.png)

![محل بیشترین تغییر لایه در Cura](/lesson-assets/t6-s06-variable-layers/screens/cura-adaptive-layers-variation.png)

متن خود Cura می‌گوید این تنظیم ارتفاع لایه‌ها را از روی شکل مدل حساب می‌کند، و عدد دوم بیشترین فاصلهٔ مجاز از `layer height` پایه است. این تنظیم در سطح نمایش بالاتری است، پس اگر آن را ندیدی کادر جستجوی تنظیم‌ها را به کار ببر. Cura در این نسخه ابزاری برای کشیدن ارتفاع با دست ندارد.

1. `layer height` پایه را `0.2 mm` بگذار.
2. `Use Adaptive Layers` را روشن کن.
3. برش بزن و ردیف C را پر کن.

## ۴. ابزار لایهٔ متغیر در سه اسلایسر دیگر

در PrusaSlicer، OrcaSlicer و Bambu Studio این کار تنظیم پنل نیست، پس در جدول بالا مسیری ندارد. یک ابزار در نوار ابزار بالای نمای سه‌بعدی است با راهنمای `Variable layer height`. اگر آن را نیافتی، اشاره‌گر را روی دکمه‌های نوار ابزار نگه دار تا نامشان را ببینی. در OrcaSlicer و Bambu Studio هم کلیدی در پنل برای این کار نیست، پس دنبالش نگرد و همین ابزار را به کار ببر.

1. مدل را انتخاب کن. Bambu Studio صریحاً می‌خواهد فقط یک مدل انتخاب شده باشد.
2. ابزار `Variable layer height` را از نوار بالا روشن کن.
3. دکمهٔ `Adaptive` را بزن. اسلایسر از روی شکل یک نمودار ارتفاع می‌سازد.
4. برای خواندن نتیجه، برش بزن و ردیف C را پر کن.

کنار دکمهٔ `Adaptive` یک لغزنده هست. در OrcaSlicer و Bambu Studio نامش `Quality / Speed` است، و راهنمای Prusa هم همین نام را برای آن می‌آورد. دکمهٔ `Smooth` نمودار را نرم می‌کند و گزینهٔ `Keep min` نازک‌ترین لایه‌ها را نگه می‌دارد.

کار دستی هم دارد. راهنمای Prusa این حرکت‌ها را می‌گوید: کلیک چپ روی نوار کناری ناحیه را ریزتر می‌کند، کلیک راست آن را درشت‌تر می‌کند، و `Shift` با کلیک چپ به ارتفاع پایه برمی‌گرداند. Bambu Studio هم همین برچسب‌ها را دارد. دکمهٔ `Reset` همه را پاک می‌کند.

> 📌 **یادداشت:** این دو روش یکسان نیستند. در Cura با یک تنظیم و دو عدد کار می‌کنی، و نتیجه برای همه‌چیز همان قاعده است. در سه اسلایسر دیگر یک نمودار برای هر مدل می‌کشی، و می‌توانی همان ناحیهٔ خاص را با دست تغییر بدهی.

✅ **چک کن:** در `Preview` نمای ارتفاع لایه را روشن کن. دنبال این بگرد: لایه‌ها نزدیک قلهٔ گنبد نازک‌تر و روی استوانهٔ پایین ضخیم‌تر باشند.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** اگر ابزار خاکستری بود، مدل را انتخاب کن و ببین چند مدل روی صفحه است. اگر با `Adaptive` چیزی عوض نشد، لغزنده را جابه‌جا کن و دوباره دکمه را بزن، چون راهنمای Prusa می‌گوید نمودار تازه پس از زدن دکمه اعمال می‌شود.

## ۵. مرزهای لایهٔ متغیر

لایهٔ متغیر چیزهایی را هم عوض می‌کند که شاید نخواهی.

- ارتفاع نباید از سقف نازل بیشتر شود. فصل ۰۱ ترم ۲ این سقف را گفته است.
- لایه‌های ضخیم `flow` بیشتری می‌خواهند. اگر پروفایلت نزدیک سقف جریان فصل ۰۷ ترم ۳ است، برش را چک کن.
- مرز میان لایهٔ نازک و ضخیم روی دیوارهٔ بیرونی می‌تواند با چشم دیده شود.
- قطعه‌ای که باید چند قطعهٔ دیگر را جفت کند، عدد لقی‌اش را با همان پروفایل سنجیده است، پس این تغییر را روی گیج فصل ۰۲ هم آزمایش کن.

> 🤖 **با AI:** تصویر یا توصیف قطعه‌ات را بده و بپرس «کدام ارتفاع‌ها ارزش لایهٔ نازک دارند؟». بعد با جدول بخش ۱ خودت بسنج. جواب را با `Preview` و چاپ خودت چک کن.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| adaptive layers | اَدَپتیو لِیِرز | لایه‌هایی که اسلایسر از روی شکل مدل تعیین می‌کند |
| variable layer height | وریبل لِیِر هایت | ارتفاع لایه که در طول قطعه عوض می‌شود |
| staircase effect | استرکیس افکت | پله‌پله‌شدن سطح شیب‌دار |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن جواب بده: لایهٔ نازک کجا بیشترین و کجا کمترین سود را دارد؟

**تمرین اجباری:** جدول بخش ۲ را با سه برش پر کن. این تمرین چاپگر نمی‌خواهد.

**تمرین حسابی:** روی شیب ۳۰ درجه عمق پله را می‌خواهی از `0.2` به کمتر از `0.1 mm` برسانی. `layer height` باید کمتر از چند باشد؟

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** روی گنبد این فصل، در کدام ارتفاع از کره شیب سطح ۴۵ درجه است؟ `θ` در یک نقطه از کره با زاویهٔ آن نقطه از قله برابر است.

## جوابِ تمرین‌ها

**یادآوری:** بیشترین سود روی شیب‌های ملایم نزدیک به افق است و کمترین روی دیوارهٔ عمودی.

**تمرین اجباری:** عددها از اسلایسر خودت می‌آیند. دنبال این بگرد: زمان برش C از B کمتر باشد. تعداد لایهٔ C معمولاً میان A و B است، ولی چون لایهٔ متغیر می‌تواند از پایه ضخیم‌تر هم بشود، کمتر بودنش از A اشکال نیست. اگر C با A هیچ فرقی نداشت، پایه یا `Adaptive Layers Maximum Variation` را چک کن.

**تمرین حسابی:** `h × cos 30° < 0.1` پس `h < 0.1 / 0.866 = 0.115 mm`.

**تمرین ستاره‌دار:** زاویه از قله ۴۵ درجه است. ارتفاع نقطه از مرکز کره `25 × cos 45° = 17.7 mm` است، پس از صفحه `5 + 17.7 = 22.7 mm` بالاتر است.

## در فصل بعد

تا این‌جا یک قطعهٔ کامل را روی صفحه گذاشتی. اگر قطعه از صفحه بزرگ‌تر باشد چه؟ فصل بعد قطعه را برش می‌زنی، با پین و چسب دوباره سر هم می‌کنی، و چند قطعه را یکی‌یکی چاپ می‌کنی.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/laye/lessons/t6/s06-variable-layers (یادستان, Yaadestan)
