# فصل ۰۳ — استحکام و جهت

<div dir="rtl">

# فصل ۰۳ — استحکام و جهت

## در این فصل چه می‌سازی

آخر این فصل دو میلهٔ یکسان را با دو جهت چاپ کرده‌ای، هر دو را با دست شکسته‌ای، و محل شکست را دیده‌ای. قطعهٔ FDM در همهٔ جهت‌ها یکسان نیست، و این فصل می‌گوید چطور جهت چاپ را از روی جهت بار انتخاب کنی.

![دو میلهٔ چاپی، یکی با لایه‌های در امتداد طول و یکی با لایه‌های عمود بر طول، با برش کوچکی که خط‌های داخلشان را نشان می‌دهد](/lesson-assets/t6-s03-strength-orientation/prompt/01-image-two-bars.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- بگویی چرا میان لایه‌ها نقطهٔ ضعف قطعه است
- برای هر بار، جهت چاپ قطعه را انتخاب کنی
- بگویی کدام تنظیم‌ها استحکام میان‌لایه را عوض می‌کنند
- دو چاپ را با آزمون دستی ساده مقایسه کنی

## قبل از شروع

- **از فصل ۱۱ ترم ۲:** می‌دانی جهت قرارگرفتن قطعه چه چیزهایی را عوض می‌کند.
- **از فصل ۰۹ ترم ۲:** می‌دانی `brim` چیست.
- **از فصل ۱۴ ترم ۴:** چسبندگی میان‌لایه و ترک‌خوردن را می‌شناسی.

> 🎯 **کار این فصل:** چاپگر، PLA همیشگی، پارچهٔ ضخیم، عینک محافظ. هر میله ۳۲۰۰ میلی‌متر مکعب است، یعنی حدود ۱٫۳ متر فیلامنت و ۴ گرم (حساب‌شده، بخش ۲). اگر چاپگر نداری، هر دو جهت را برش بزن و خط‌های `Preview` را مقایسه کن.

## ۱. دو نوع پیوند

در قطعهٔ چاپی دو نوع اتصال هست.

**در امتداد خط:** پلاستیک یک رشتهٔ پیوسته است.

**میان دو لایه:** لایهٔ داغ روی لایهٔ سردتر نشسته و فقط در سطح تماس به آن جوش خورده است.

پس بار می‌تواند دو کار کند: خط‌ها را بکشد یا لایه‌ها را از هم جدا کند. در حالت دوم فقط همان جوش میان لایه‌ها کار می‌کند. راهنمای Prusa هم می‌گوید قطعهٔ چاپی در یک جهت قوی‌تر از جهت دیگر است و قطعهٔ باربر را باید طوری چرخاند که جهت قوی با بار بخواند.

قبل از ادامه، جواب بده: اگر میلهٔ ایستاده‌چاپ‌شده را خم کنی، کدام‌یک از این دو نوع پیوند کار می‌کند؟

---

**جواب:** پیوند میان لایه‌ها. خم‌کردن یک طرف میله را می‌کشد، و این کشش در میلهٔ ایستاده عمود بر لایه‌هاست.

## ۲. مدل آزمایشی

مدل یک میلهٔ ساده است. راز کار در نحوهٔ گذاشتن آن روی صفحه است، نه در شکلش.

</div>

```openscad
// strength-bar.scad
// a plain bar: print one lying flat and one standing, then break both by hand
len_x = 80;   // length, mm
wid_y = 10;   // width, mm
thk_z = 4;    // thickness, mm

cube([len_x, wid_y, thk_z]);
```

<div dir="rtl">

از این متن STL بگیر. حجم هر میله `80 × 10 × 4 = 3200 mm³` است، یعنی حدود ۱٫۳ متر فیلامنت و ۴ گرم (حساب‌شده). با `layer height` برابر `0.2 mm`، میلهٔ خوابیده ۲۰ لایه دارد و میلهٔ ایستاده ۴۰۰ لایه (حساب‌شده). در میلهٔ ایستاده هر سطح مقطع یک سطح جوش میان دو لایه است، با مساحت `10 × 4 = 40 mm²` (حساب‌شده).

1. یک کپی را روی وجه `80 × 10` بخوابان. این میلهٔ A است.
2. کپی دیگر را در اسلایسر بچرخان تا روی وجه `10 × 4` بایستد. این میلهٔ B است.
3. برای میلهٔ B یک `brim` بگذار، چون پایه‌اش خیلی کوچک است.
4. هر دو را با یک پروفایل چاپ کن. فقط جهت فرق دارد.
5. چشمت را روی نازل نگه دار، چون میلهٔ بلند و باریک ممکن است بلرزد.

✅ **چک کن:** در `Preview` میلهٔ A باید دیواره‌هایی در امتداد طول داشته باشد. لایه‌های جامد بالا و پایین آن معمولاً مورب‌اند و این اشکال نیست. میلهٔ B باید دیواره‌هایی داشته باشد که دور مقطع کوچک می‌چرخند.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** اگر میلهٔ B از صفحه کنده شد یا لرزید، این مسئلهٔ چسبندگی است. `brim` را پهن‌تر کن یا میله را در اسلایسر کوچک کن. فقط هر دو میله را با یک مقیاس چاپ کن.

## ۳. شکستن با دست

> ⚠️ **مواظب باش:** پلاستیک شکننده می‌پرد و تکهٔ تیز می‌دهد. عینک محافظ بزن و میله را داخل پارچهٔ ضخیم بگیر. میله را به سمت صورت یا کسی دیگر خم نکن. آزمون را کاملاً با دست انجام بده و از گیره یا چکش استفاده نکن. لبهٔ شکسته را برای نگه‌داشتن با دست لخت نگیر.

قبل از شکستن حدس بزن: کدام میله زودتر می‌شکند، و سطح شکست چه شکلی است؟

1. میلهٔ A را با دو دست از دو سر بگیر و کم‌کم خم کن.
2. همین کار را با میلهٔ B انجام بده.
3. سطح شکست هر دو را زیر نور ببین.
4. این جدول را پر کن.

اگر میلهٔ A با زور دست نشکست، بیشتر فشار نیاور و سراغ ابزار نرو. «نشکست» هم نتیجه است و همان را در جدول بنویس.

</div>

| Bar | Printed | Bends before break? (a little / a lot) | Break surface (flat / jagged) | Felt force (low / medium / high) |
|---|---|---|---|---|
| A | flat | | | |
| B | standing | | | |

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** دنبال این بگرد که سطح شکست میلهٔ B تخت و موازی لایه‌هاست یا نه. میلهٔ A باید با کشیدن خط‌ها بشکند، پس معمولاً سطحش ناهموارتر است. ما به‌جای تو نشکسته‌ایم، پس عدد نیرو را تو می‌نویسی.

## ۴. انتخاب جهت از روی بار

این سه پرسش را پیش از گذاشتن قطعه روی صفحه بپرس.

1. بار به کدام سمت است؟
2. آیا این بار لایه‌ها را از هم می‌کشد؟
3. اگر قطعه را بچرخانم، چه چیزی را از دست می‌دهم؟

پرسش سوم مهم است. جهت قوی همیشه بهترین جهت کلی نیست، چون ممکن است ساپورت لازم شود یا سطح تماس کم شود.

> ⚠️ **مواظب باش:** جهت درست قطعه را قوی‌تر می‌کند، ولی ایمن نمی‌کند. این فصل نیرو را اندازه نمی‌گیرد و هیچ عدد باری نمی‌دهد. قطعهٔ چاپی را جایی به کار نبر که شکستنش به کسی آسیب می‌زند.

مثال: براکت L از فصل ۱۱ ترم ۲. اگر آن را با پایهٔ خوابیده چاپ کنی، بازوی ایستاده لایه‌هایی عمود بر خودش دارد. باری که سر بازو را خم می‌کند همان لایه‌ها را از هم می‌کشد. اگر براکت را به پهلو بخوابانی، لایه‌ها در هر دو بازو در امتداد شکل L می‌روند و گوشه هم از یک خط پیوسته می‌گذرد. پس برای بار خمشی این جهت منطقی است.

## ۵. چیزهایی که کمک می‌کنند

اگر جهت قوی ممکن نبود، این‌ها جوش میان لایه را کمک می‌کنند، و هر کدام را باید جداگانه و یکی‌یکی آزمود.

**دیوارهٔ بیشتر.** دیواره در هر لایه خط پیوسته‌ای دور قطعه می‌کشد. در خم‌کردن بیشترین تنش در سطح بیرونی است، پس چند دیوارهٔ بیشتر جایی ماده اضافه می‌کند که بیشتر کار می‌کند.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Walls › Wall Thickness › Wall Line Count` |
| PrusaSlicer | `Print Settings › Layers and perimeters › Vertical shells › Perimeters` |
| OrcaSlicer | `Process › Strength › Walls › Wall loops` |
| Bambu Studio | `Process › Strength › Walls › Wall loops` |

<div dir="rtl">

![محل تعداد دیواره در Cura](/lesson-assets/t6-s03-strength-orientation/screens/cura-wall-count.png)

![محل تعداد دیواره در PrusaSlicer](/lesson-assets/t6-s03-strength-orientation/screens/prusa-wall-count.png)

![محل تعداد دیواره در OrcaSlicer](/lesson-assets/t6-s03-strength-orientation/screens/orca-wall-count.png)

![محل تعداد دیواره در Bambu Studio](/lesson-assets/t6-s03-strength-orientation/screens/bambu-wall-count.png)

**دمای درست.** لایه‌ای که خیلی سرد نشیند کم‌تر جوش می‌خورد. فصل ۱۴ ترم ۴ این را با ترتیب آزمون‌ها گفته است.

**فن کمتر.** خنک‌شدن سریع هم همین اثر را دارد، ولی برای `overhang` بد است.

> 💡 **نکته:** شکل هم استحکام است. گوشهٔ داخلی تیز نقطهٔ تمرکز تنش است، و یک پخ کوچک در گوشهٔ داخلی بار را پخش می‌کند. این را در مدل پایانی همین ترم می‌بینی.

> 🤖 **با AI:** قطعه و بارش را توصیف کن و بپرس «این بار لایه‌ها را از هم می‌کشد یا خط‌ها را؟». بعد خودت با کشیدن فلش بار روی طرح جواب را بسنج. جواب را با چاپ خودت چک کن.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| load | لود | بار؛ نیرویی که روی قطعه می‌آید |
| layer line | لِیِر لاین | مرز میان دو لایه؛ جای ضعیف قطعه |
| bending | بِندینگ | خم‌کردن؛ یک سطح کشیده و سطح مقابل فشرده می‌شود |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن جواب بده: در یک قطعهٔ چاپی کدام اتصال ضعیف‌تر است، و کدام نوع بار آن را در معرض شکست قرار می‌دهد؟

**تمرین اجباری:** دو میله را چاپ کن، بشکن و جدول بخش ۳ را پر کن. اگر چاپگر نداری، این کار را به‌جایش انجام بده: برای یک قلاب، یک گیرهٔ کاغذ و یک پایهٔ گوشی روی کاغذ جهت بار را بکش و جهت چاپ پیشنهادی را بنویس.

**تمرین حسابی:** میله را با `layer height` برابر `0.3 mm` ایستاده چاپ می‌کنی. چند مرز میان لایه داری؟ مساحت هر مرز چقدر است؟

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** یک قلاب دیواری باید بار رو به پایین را تحمل کند. سه جهت چاپ ممکن را بکش، و برای هر کدام بگو بار لایه‌ها را از هم می‌کشد یا نه. کدام را انتخاب می‌کنی و چه چیزی را از دست می‌دهی؟

## جوابِ تمرین‌ها

**یادآوری:** اتصال میان لایه‌ها ضعیف‌تر است. باری که عمود بر لایه‌ها می‌کشد، مثل خم‌کردن میلهٔ ایستاده، آن را در معرض شکست قرار می‌دهد.

**تمرین اجباری:** جواب درستی از پیش ندارد. دنبال این بگرد: میلهٔ B روی یک سطح موازی لایه‌ها شکسته باشد. اگر برعکس بود یا فرقی ندیدی، این نتیجهٔ چاپگر و فیلامنت توست. آن را ثبت کن و با فصل ۱۴ ترم ۴ مقایسه کن.

**تمرین حسابی:** `80 / 0.3 = 266.7`، یعنی حدود ۲۶۶ مرز میان ۲۶۷ لایه. مساحت هر مرز همان `40 mm²` است.

**تمرین ستاره‌دار:** ایستاده مثل روی دیوار، صفحهٔ پشتی لایه‌لایه است و خمش در گوشه و صفحهٔ پشتی لایه‌ها را از هم می‌کشد. بازو هم روی هوا است و ساپورت می‌خواهد: بد. به پشت خوابیده، بازو از صفحه بالا می‌آید و بار خمشی لایه‌های آن را از هم می‌کشد، و لبهٔ سر بازو ساپورت می‌خواهد: بد. به پهلو خوابیده، لایه‌ها موازی شکل قلاب‌اند و بار خط‌ها را می‌کشد: انتخاب منطقی. چیزی که از دست می‌دهی این است که سوراخ پیچ‌ها افقی می‌شود، پس طبق فصل ۰۱ آن‌ها را قطره‌ای می‌کشی. مدل این قلاب در فصل ۰۹ می‌آید.

## در فصل بعد

قطعه را قوی کردی، ولی پیچ هنوز مانده است. فصل بعد می‌بینی چرا رزوهٔ ریز چاپی خوب در نمی‌آید، رزوهٔ درشت چطور کار می‌کند، و چطور یک مهرهٔ برنجی داغ را با هویه در پلاستیک بنشانی.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/laye/lessons/t6/s03-strength-orientation (یادستان, Yaadestan)
