# فصل ۰۱ — قاعده‌های طراحی

<div dir="rtl">

# فصل ۰۱ — قاعده‌های طراحی

## در این فصل چه می‌سازی

آخر این فصل یک بلوک آزمایشی چاپ کرده‌ای که سه پرسش طراحی را روی چاپگر خودت جواب می‌دهد: لبهٔ پایین قطعه چه شکلی باشد، دیواره چقدر نازک می‌تواند باشد، و سوراخ افقی چطور بدون ساپورت در می‌آید. تا این‌جا مدل را آماده می‌گرفتی. از این فصل خودت شکل را طوری می‌کشی که چاپگر با آن مشکلی نداشته باشد.

![یک بلوک آزمایشی با دو سوراخ افقی، یکی گرد و یکی قطره‌ای، چهار تیغهٔ نازک روی آن و لبهٔ پخ‌خورده در پایین](/lesson-assets/t6-s01-design-rules/prompt/01-image-design-block.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- بگویی چرا لبهٔ پایین قطعه پخ می‌خواهد و نه گردی
- ضخامت دیواره را از روی تعداد خط‌ها طراحی کنی
- سوراخ افقی را طوری بکشی که سقفش نریزد
- دو حالت ویژهٔ `Spiral vase` و `Fuzzy Skin` را پیدا کنی

## قبل از شروع

- **از فصل ۰۲ ترم ۲:** می‌دانی `line width` چیست.
- **از فصل ۱۰ ترم ۲:** می‌دانی `overhang` و `bridge` چیستند.
- **از فصل ۰۳ ترم ۴:** می‌دانی `elephant foot` چیست.

> 🎯 **کار این فصل:** چاپگر، PLA، کولیس، OpenSCAD و اسلایسرت. اگر مدل توپر باشد حدود ۲۸ گرم فیلامنت لازم دارد (حساب‌شده، بخش ۱). این سقف است، چون چاپ واقعی `infill` دارد. اگر چاپگر نداری، مدل را برش بزن و همه‌چیز را در `Preview` ببین.

## ۱. مدل آزمایشی

یک بلوک است با چند آزمون روی بدنه‌اش. چند دستور تازهٔ OpenSCAD هم دارد. `difference` شکل‌های بعدی را از اولی کم می‌کند، `rotate` می‌چرخاند، `linear_extrude` یک شکل تخت را بالا می‌کشد، `polygon` شکل تخت را از روی نقطه‌ها می‌سازد، و `hull` دور چند شکل یک پوستهٔ کشیده می‌گیرد. `module` هم فقط یک تکه کد را نام‌گذاری می‌کند، و عددی که در پرانتز می‌گیرد، مثل `x` این‌جا، جای آن تکه را می‌گوید. `circle` دایرهٔ تخت می‌کشد و `sqrt` جذر می‌گیرد. لازم نیست همین حالا همه را خودت بنویسی. متن را عیناً وارد کن و نقش هر خط را از کامنتش بخوان.

</div>

```openscad
// design-rules-sample.scad
// one block, four tests: bottom edges, thin walls, round and teardrop holes
block = [60, 20, 20];   // length, depth, height, mm
chamfer = 1.5;          // bottom edge cut on the right end, mm
hole_d = 8;             // both horizontal holes, mm
walls = [0.4, 0.8, 1.2, 1.6];  // fin thickness, mm
fin = [14, 10];         // fin depth and height, mm

$fn = 64;

module round_hole(x) {
    translate([x, -1, 11])
        rotate([-90, 0, 0])
            cylinder(d = hole_d, h = block[1] + 2);
}

module teardrop_hole(x) {
    r = hole_d / 2;
    translate([x, -1, 11])
        rotate([-90, 0, 0])
            linear_extrude(height = block[1] + 2)
                hull() {
                    circle(d = hole_d);
                    translate([0, -r * sqrt(2)])
                        circle(d = 0.02);
                }
}

difference() {
    cube(block);
    round_hole(15);
    teardrop_hole(35);
    // 45 degree chamfer along the bottom right edge
    translate([block[0], -1, 0])
        rotate([-90, 0, 0])
            linear_extrude(height = block[1] + 2)
                polygon([[-chamfer, 0], [1, 0], [1, -chamfer - 1], [0, -chamfer]]);
}

// four thin fins on top, thinnest first
for (i = [0 : 3])
    translate([6 + i * 13, 3, block[2] - 0.01])
        cube([walls[i], fin[0], fin[1] + 0.01]);
```

<div dir="rtl">

از این متن STL بگیر. حجم مدل `22460 mm³` است، یعنی حدود ۹٫۳ متر فیلامنت و با چگالی `1.24 g/cm³` نزدیک ۲۷٫۹ گرم (حساب‌شده).

قبل از چاپ حدس بزن: کدام تیغه در `Preview` نصفه می‌شود یا کلاً نیست؟ کدام سوراخ سقف بهتری دارد؟

1. مدل را با پروفایل همیشگی‌ات برش بزن.
2. در `Preview` لایه‌های تیغه‌ها را ببین.
3. چاپ کن و این جدول را پر کن.

</div>

| Test | Your prediction | What you see |
|---|---|---|
| Fin `0.4 mm` | | |
| Fin `0.8 mm` | | |
| Fin `1.2 mm` | | |
| Fin `1.6 mm` | | |
| Round hole, ceiling | | |
| Teardrop hole, ceiling | | |
| Square end, bottom edge | | |
| Chamfered end, bottom edge | | |

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** در `Preview` چهار تیغه را جداگانه بررسی کن. اگر تیغه‌ای غایب بود، این خودش نتیجهٔ آزمون است، نه خطا.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** اگر OpenSCAD خطا داد، مدل را با متن کتاب خط‌به‌خط مقایسه کن. جا افتادن یک `;` یا پرانتز رایج‌ترین علت است.

## ۲. پخ

لایهٔ اول روی صفحه فشرده می‌شود و کمی پهن‌تر از طرح در می‌آید. این همان `elephant foot` است. اگر لبهٔ پایین قطعه کاملاً تیز و عمودی باشد، این پهن‌شدگی درست در لبه دیده می‌شود.

**پخ** یعنی بریدن لبه با یک سطح شیب‌دار. پخی که در مدل این فصل می‌بینی ۴۵ درجه است و ۱٫۵ میلی‌متر از لبه را برمی‌دارد.

چرا پخ و نه لبهٔ گرد؟ لبهٔ گرد در پایین قطعه درست کنار صفحه سطحی تقریباً افقی دارد که روی هوا نشسته است، یعنی یک `overhang` تند. راهنمای طراحی Prusa هم همین را می‌گوید: گردی روی سمتی که به صفحه می‌خورد سطح را خراب می‌کند و جایی که کیفیت مهم است پخ بهتر است. همان راهنما می‌گوید پخ در لبه‌هایی که در هم جا می‌روند سوارکردن را هم آسان می‌کند.

قبل از ادامه، جواب بده: لبهٔ گرد در **بالای** قطعه هم همین مشکل را دارد؟

---

**جواب:** نه به آن شدت. گردی بالای قطعه روی لایهٔ قبلی می‌نشیند و هر لایه کمی از قبلی کوچک‌تر است. آن‌جا مسئله `overhang` نیست و فقط پله‌پله‌شدن است، که فصل ۰۶ همین ترم به آن می‌پردازد.

## ۳. کمترین ضخامت

نازل خط می‌کشد، پس ضخامت دیواره در واقع تعداد خط است. راهنمای Prusa برای نازل `0.4 mm` این تقریب را می‌دهد و می‌گوید عدد دقیق به تنظیم اسلایسر بسته است.

</div>

| Perimeters | Approx. wall (Prusa guide, `0.4 mm` nozzle) |
|---|---|
| 1 | `0.45 mm` |
| 2 | `0.9 mm` |
| 3 | `1.35 mm` |
| 4 | `1.8 mm` |

<div dir="rtl">

همان راهنما می‌گوید دیوارهٔ نازک‌تر از یک خط چاپ‌شدنی نیست. حالا تیغه‌های مدل را با این جدول بسنج (حساب‌شده: ضخامت تقسیم بر `0.45`): `0.4 mm` برابر ۰٫۸۹ خط است، `0.8 mm` برابر ۱٫۷۸ خط، `1.2 mm` برابر ۲٫۶۷ خط، و `1.6 mm` برابر ۳٫۵۶ خط. هیچ‌کدام عدد درست نیست، و همین نشان می‌دهد چرا اسلایسر با این تیغه‌ها رفتار یکسانی ندارد. Arachne از فصل ۰۳ ترم ۲ با عوض‌کردن عرض خط به این ضخامت‌ها می‌رسد، ولی این یک جبران است، نه طراحی خوب.

**قاعدهٔ طراحی:** ضخامت دیواره را مضرب درستی از عرض خط اسلایسرت بگیر. عدد عرض خط را از پروفایل خودت بخوان و تیغه را با کولیس بسنج.

## ۴. سوراخ افقی

سوراخی که محورش افقی است در بالا سقف دارد. پایین سوراخ راحت چاپ می‌شود، چون شیب کم‌کم تند می‌شود و هر لایه روی قبلی می‌نشیند. ولی نوک سقف کاملاً افقی است و زیرش هوا است، یعنی یک `bridge` کوچک. نتیجه معمولاً سقفی است که کمی آویزان می‌شود.

راه طراحی این است که بالای دایره را به یک نوک ۴۵ درجه تبدیل کنی. به این شکل `teardrop` می‌گویند. دیگر هیچ نقطه‌ای از سوراخ `overhang` تندتر از ۴۵ درجه ندارد. راهنمای Prusa می‌گوید بیشتر چاپگرهای FDM `overhang` حدود ۴۵ تا ۶۰ درجه را تمیز چاپ می‌کنند، پس این شکل در محدودهٔ امن می‌ماند.

نوک `teardrop` برای سوراخ ۸ میلی‌متری `4 × √2 = 5.66 mm` بالای مرکز است، یعنی ۱٫۶۶ میلی‌متر بالاتر از دایره (حساب‌شده).

> 💡 **نکته:** سوراخ قطره‌ای با پیچ و میله هم کار می‌کند، چون پایین و پهلوها هنوز دایره‌اند. فقط بالای آن فضای خالی می‌ماند.

✅ **چک کن:** مدل را سرد کن و با نور کمرنگ داخل هر دو سوراخ را ببین. در سوراخ گرد دنبال خط‌های آویزان در سقف بگرد و در سوراخ قطره‌ای دنبال سطح تمیزتر.

## ۵. دو حالت که شکل مدل را تعیین می‌کنند

دو حالت ویژهٔ اسلایسر فقط با شکل مناسب نتیجه می‌دهند، پس جایشان در طراحی است. هر دو را فعلاً در حد نام بشناس.

**`Spiral vase`.** نازل بدون توقف مارپیچ بالا می‌رود و قطعه یک دیوارهٔ تک‌خطی می‌شود. پس مدل باید یک پوستهٔ ساده باشد، بدون جزیره‌ای که نازل مجبور شود از هوا برود.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Special Modes › Spiralize Outer Contour` |
| PrusaSlicer | `Print Settings › Layers and perimeters › Vertical shells › Spiral vase` |
| OrcaSlicer | `Process › Others › Special mode › Spiral vase` |
| Bambu Studio | `Process › Others › Special mode › Spiral vase` |

<div dir="rtl">

![محل حالت مارپیچ در Cura](/lesson-assets/t6-s01-design-rules/screens/cura-spiral-vase.png)

![محل حالت مارپیچ در PrusaSlicer](/lesson-assets/t6-s01-design-rules/screens/prusa-spiral-vase.png)

![محل حالت مارپیچ در OrcaSlicer](/lesson-assets/t6-s01-design-rules/screens/orca-spiral-vase.png)

![محل حالت مارپیچ در Bambu Studio](/lesson-assets/t6-s01-design-rules/screens/bambu-spiral-vase.png)

**`Fuzzy Skin`.** نازل دیوارهٔ بیرونی را با لرزش ریز می‌کشد و سطح زبر می‌شود. این ظاهر خوبی برای دستگیره است، ولی اندازهٔ سطح را به هم می‌زند، پس روی سطحی که باید جفت شود به کار نمی‌آید.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Experimental › Fuzzy Skin` |
| PrusaSlicer | `Print Settings › Layers and perimeters › Fuzzy skin (experimental) › Fuzzy Skin` |
| OrcaSlicer | `Process › Others › Fuzzy skin › Fuzzy skin` |
| Bambu Studio | `Process › Others › Special mode › Fuzzy Skin` |

<div dir="rtl">

![محل سطح زبر در Cura](/lesson-assets/t6-s01-design-rules/screens/cura-fuzzy-skin.png)

![محل سطح زبر در PrusaSlicer](/lesson-assets/t6-s01-design-rules/screens/prusa-fuzzy-skin.png)

![محل سطح زبر در OrcaSlicer](/lesson-assets/t6-s01-design-rules/screens/orca-fuzzy-skin.png)

![محل سطح زبر در Bambu Studio](/lesson-assets/t6-s01-design-rules/screens/bambu-fuzzy-skin.png)

> 🤖 **با AI:** طرح قطعه‌ات را برای دستیار AI توصیف کن و بپرس «کدام لبه‌ها پخ بخواهند و کدام سوراخ قطره‌ای شود، اگر قطعه روی این وجه چاپ شود؟». بعد خودت بسنج که آیا پیشنهادش با جهت چاپ می‌خواند. جواب را با چاپ خودت چک کن.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| chamfer | چمفر | لبهٔ بریده با سطح شیب‌دار؛ پخ |
| teardrop | تیردراپ | سوراخ افقی با نوک ۴۵ درجه در بالا |
| spiral vase | اسپایرال ویس | چاپ مارپیچ پیوسته با یک دیواره |
| fuzzy skin | فازی اسکین | سطح زبر با لرزش ریز نازل |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن جواب بده: چرا لبهٔ پایین قطعه پخ می‌خواهد و نه گردی؟

**تمرین اجباری:** مدل این فصل را چاپ کن و جدول بخش ۱ را پر کن. نازک‌ترین تیغه‌ای را که سالم درآمده با کولیس بسنج. اگر چاپگر نداری، همین جدول را از `Preview` پر کن و ستون سوراخ را با نوشتن حدس خودت کامل کن.

**تمرین حسابی:** سوراخ افقی ۱۲ میلی‌متری را قطره‌ای می‌کنی. نوک آن چقدر بالاتر از مرکز است، و چقدر بالاتر از دایره؟

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** دیوارهٔ جعبه‌ای را می‌خواهی با سه خط چاپ کنی و عرض خط پروفایلت `0.45 mm` است. ضخامت را چند می‌کشی؟ اگر کسی آن را `1.2 mm` بکشد چه می‌شود؟

## جوابِ تمرین‌ها

**یادآوری:** لبهٔ گرد کنار صفحه سطحی تقریباً افقی روی هوا دارد و سطح خراب می‌شود. پخ ۴۵ درجه‌ای این مشکل را ندارد و `elephant foot` را هم پنهان می‌کند.

**تمرین اجباری:** جواب درستی از پیش ندارد. دنبال این بگرد: نازک‌ترین تیغهٔ سالم با پروفایل تو کدام است، و آیا سقف سوراخ قطره‌ای از گرد تمیزتر است. عدد کولیس را کنار ضخامت طرح بنویس، چون اختلافشان در فصل بعد به کار می‌آید.

**تمرین حسابی:** `6 × √2 = 8.49 mm` بالای مرکز، یعنی `8.49 - 6 = 2.49 mm` بالاتر از دایره.

**تمرین ستاره‌دار:** `3 × 0.45 = 1.35 mm`. اگر `1.2 mm` بکشی، برابر `2.67` خط است، پس اسلایسر باید عرض خط را عوض کند یا فاصله‌ای پر کند و دیواره آن‌طور که می‌خواستی سه خط کامل نمی‌شود.

## در فصل بعد

حالا یک قطعه را خوب می‌کشی. فصل بعد دو قطعه را کنار هم می‌گذارد: پینی که باید در سوراخ برود چقدر باید کوچک‌تر از آن باشد؟ جواب این پرسش برای هر چاپگر فرق دارد، پس گیج خودت را چاپ می‌کنی.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/laye/lessons/t6/s01-design-rules (یادستان, Yaadestan)
