# فصل ۰۸ — خشک‌کردن و نگهداری

<div dir="rtl">

# فصل ۰۸ — خشک‌کردن و نگهداری

## در این فصل چه می‌سازی

آخر این فصل یک جعبهٔ خشک ساده داری و یک جدول اندازه‌گیری که می‌گوید یک نمونهٔ فیلامنت پس از خشک‌کردن چقدر وزن کم کرده است. جواب ممکن است «خیلی کم» باشد. این هم نتیجه است، و می‌گوید ترازوی آشپزخانه تا کجا می‌بیند.

![حلقهٔ فیلامنت داخل جعبهٔ دربسته با کیسهٔ رطوبت‌گیر، کنار یک ترازوی آشپزخانه با حلقهٔ کوچک فیلامنت روی آن](/lesson-assets/t5-s08-drying-storage/prompt/01-image-dry-box-scale.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- نشانه‌های فیلامنت مرطوب را بگویی
- برای هر ماده دما و زمان خشک‌کردن را از منبع درست بخوانی
- یک جعبهٔ خشک بچینی
- درصد کاهش وزن را حساب کنی و دقت ترازو را بسنجی

## قبل از شروع

- **از فصل ۰۴ ترم ۱:** جذب رطوبت را به‌عنوان نام می‌شناسی، و نگهداری ساده را می‌دانی.
- **از فصل ۰۵ ترم ۴:** `stringing` را می‌شناسی.
- **از فصل ۰۶ همین ترم:** می‌دانی نایلون چقدر آب می‌گیرد.

> 🎯 **کار این فصل:** ترازوی آشپزخانه، حلقه‌ای که مدتی بیرون مانده، خشک‌کن فیلامنت یا جعبهٔ دربسته با رطوبت‌گیر، مداد. چاپگر لازم نیست. اگر ترازو نداری، بخش ۱ و ۲ را بخوان و تمرین حسابی را انجام بده.

> ⚠️ **مواظب باش:** هیچ وسیله‌ای را برای خشک‌کردن فیلامنت بی‌مراقب روشن نگذار، و از دمای برگهٔ حلقه بالاتر نرو. فیلامنت را نزدیک شعله یا منبع گرمای باز نگذار. حلقهٔ پلاستیکی هم حد دمایی خودش را دارد. راهنمای خشک‌کن و راهنمای حلقه را بخوان.

## ۱. رطوبت چه می‌کند

بعضی پلاستیک‌ها آب هوا را جذب می‌کنند. این آب در نازل ناگهان بخار می‌شود و در مذاب حباب می‌سازد. فصل ۰۴ ترم ۱ فقط نام این رفتار را گفت.

راهنمای Prusa این نشانه‌ها را برای فیلامنت مرطوب می‌گوید. کیفیت بد سطح معمولاً نشانهٔ اول است. بعد تار زیاد، چسبندگی کم میان لایه‌ها، لکه، حباب و حتی دود هنگام بیرون‌آمدن از نازل.

همهٔ مواد یکسان نیستند. طبق همان راهنما PLA کمی تأثیر می‌پذیرد و PA اثر زیادی می‌بیند، و PA، پلی‌پروپیلن، PVA و BVOH را باید خشک نگه داشت یا پیش از هر چاپ خشک کرد. TPU را هم کنار PA و PVA نام می‌برد.

قبل از ادامه، جواب بده: چاپی ناگهان تار زیاد و سطح زبر پیدا کرده است. اول چه چیزی را عوض می‌کنی: `retraction` یا حلقه؟

---

**جواب:** حلقه را عوض کن. یک حلقهٔ تازه یا خشک‌شده را با همان تنظیم امتحان کن. این آزمون نشان می‌دهد علت فیلامنت است یا نه، و پروفایل کالیبره‌ات دست‌نخورده می‌ماند. فصل ۰۵ ترم ۴ همین را گفت.

## ۲. دما و زمان

جدول زیر عددهای یک سازنده برای مواد خودش است. برگهٔ حلقهٔ تو مقدم است، و عدد نهایی را روی چاپگر و حلقهٔ خودت بیاب.

</div>

| Material | Temperature °C | Time |
|---|---|---|
| PLA | 45 | 6 h |
| PETG | 55 | 6 h |
| TPU | 60 | 4-6 h |
| ASA | 80 | 4 h |
| PC blend | 85 | 5 h |
| PC blend, carbon fibre | 90 | 4 h |
| PA11, carbon fibre | 90 | 6 h |

<div dir="rtl">

جدول از راهنمای خشک‌کردن Prusa است و برای مواد همان سازنده نوشته شده است. راهنمای نایلون همان سازنده می‌گوید دست‌کم ۴ ساعت و زیر ۹۰ درجه. پس عدد این جدول برای حلقهٔ دیگر فقط نقطهٔ شروع است. برای ABS ردیفی در آن راهنما نیست، پس عددی نمی‌نویسیم و تو برگهٔ حلقه را بخوان.

همان راهنما سه هشدار دارد. بالاتر از این دما نرو، چون فیلامنت نرم می‌شود و به هم می‌چسبد. زمان را هم بیش از حد نکن. و قرقره حد خودش را دارد: همان راهنما دربارهٔ یک نوع قرقرهٔ قدیمی‌اش می‌گوید بالای ۴۵ درجه شل می‌شود. پس قرقرهٔ حلقه‌ات را هم بسنج.

**ابزار.** راهنما چهار راه را نام می‌برد.

- **خشک‌کن فیلامنت:** بسیاری از آن‌ها هنگام چاپ هم وصل می‌مانند. پیش از خرید ببین به دمای مادهٔ تو می‌رسد یا نه.
- **میوه‌خشک‌کن خانگی:** طبقه‌ها را برمی‌داری و حلقه را داخل می‌گذاری. دمای بیشینه‌اش معمولاً پایین است.
- **فر خانگی:** راحت است ولی دقیق نیست و اغلب به این دمای پایین نمی‌رسد. راهنما دماسنج بیرونی را لازم می‌داند و می‌گوید نوسان دما به موادی مثل PLA آسیب می‌زند.
- **فر آزمایشگاهی:** برای مواد خیلی دمابالا به‌کار می‌رود.

> ⚠️ **مواظب باش:** این کتاب فر خانگی را پیشنهاد نمی‌کند. اگر ناچار شدی، فقط با دماسنج بیرونی و در حضور خودت کار کن، و هرگز از عدد برگه بالاتر نرو. هنگام پختن غذا فیلامنت را در فر نگذار. مایکروویو هم وسیلهٔ این کار نیست، چون دمایش را کنترل نمی‌کنی.

## ۳. جعبهٔ خشک

خشک‌کردن فایده‌ای ندارد اگر فیلامنت پس از آن دوباره آب بگیرد. راهنمای Prusa می‌گوید فیلامنت را در جعبه یا فضای بسته با رطوبت‌گیر نگه دار، و کیسهٔ وکیوم با رطوبت‌گیر هم رایج است. اگر جا کم است، جا را به مواد رطوبت‌گیرتر بده.

1. یک جعبهٔ دربسته بگیر که حلقه در آن جا شود.
2. رطوبت‌گیر تازه را داخل بگذار.
3. حلقه را با سر ثابت‌شده داخل بگذار.
4. در را کامل ببند و نام ماده و تاریخ را روی جعبه بنویس.

✅ **چک کن:** در جعبه کامل بسته می‌شود. سر فیلامنت هم در قرقره محکم است. اگر رها شود، رشته باز می‌شود و گره می‌خورد.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** اگر پس از مدتی در جعبهٔ بسته هنوز نشانه‌های رطوبت می‌بینی، اول حلقه را با روش بخش ۲ خشک کن. بعد رطوبت‌گیر را عوض کن. راهنمای سازندهٔ رطوبت‌گیر را برای تجدید آن بخوان.

## ۴. اندازه‌گیری با ترازو

حالا آزمون. پیش از شروع حدس بزن: یک نمونهٔ PLA با ترازویی که یک گرم را نشان می‌دهد، بعد از خشک‌کردن چه می‌گوید؟

ترازو فقط وقتی تفاوت را نشان می‌دهد که نمونه به‌اندازهٔ کافی بزرگ باشد. درصد کاهش را این‌طور حساب می‌کنی. جرم پیش از خشک‌کردن در مخرج، جرم فیلامنت خالص است، نه جرم با قرقره. جرم خالص را از برچسب حلقه بردار.

</div>

```text
loss % = (mass before - mass after) / net filament mass × 100
```

<div dir="rtl">

با ترازوی یک‌گرمی و نمونهٔ ۱۰۰ گرمی، کوچک‌ترین کاهشی که می‌بینی ۱ گرم است، یعنی ۱ درصد (حساب‌شده). پس اگر نمونه کمتر از این آب از دست بدهد، ترازو چیزی نشان نمی‌دهد. برای همین نمونه را تا جایی که ترازو اجازه می‌دهد بزرگ می‌گیری، و بهتر است حلقه را با قرقره‌اش وزن کنی، چون وزن قرقرهٔ پلاستیکی در هر دو بار یکسان است. قرقرهٔ مقوایی خودش هم آب می‌دهد، پس کاهش وزن آن را به پای فیلامنت ننویس.

1. حلقه را با قرقره‌اش وزن کن و بنویس.
2. دمای برگه را تنظیم کن و خشک‌کردن را طبق راهنمای خشک‌کن شروع کن.
3. بعد از زمان برگه آن را بیرون بیاور و صبر کن به دمای اتاق برسد.
4. دوباره وزن کن.
5. جدول را پر کن و حلقه را مستقیم به جعبهٔ خشک ببر.

</div>

| Sample | Material | Before, g | After, g | Loss, g | Loss, % | Dryer °C, hours |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | | | | | | |
| 2 | | | | | | |

<div dir="rtl">

**دنبال چه بگرد:** عدد `Loss` را با کوچک‌ترین گام ترازو مقایسه کن. اگر تفاوت کمتر از یک گام است، نتیجه این نیست که فیلامنت خشک بوده است. نتیجه این است که ترازو نمی‌بیند. عدد خود آزمون را ما نمی‌دانیم، چون به هوای اتاق و عمر حلقهٔ تو بسته است.

برای نتیجهٔ کاربردی‌تر، یک چاپ کوچک پیش و یک چاپ پس از خشک‌کردن بگیر و سطحش را مقایسه کن. مدل `retraction-posts.scad` از فصل ۰۶ ترم ۳ برای این کار مناسب است، چون تار را زود نشان می‌دهد.

> 🤖 **با AI:** عددهای جدولت را به دستیار AI بده و بپرس «آیا این اختلاف با گام ترازوی من معنی دارد؟». خودت حساب را تکرار کن. جواب را با چاپ خودت چک کن.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| hygroscopic | هایگروسکوپیک | ماده‌ای که آب هوا را جذب می‌کند |
| desiccant | دسیکنت | رطوبت‌گیر |
| dry box | درای باکس | جعبهٔ بسته با رطوبت‌گیر برای نگهداری فیلامنت |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن جواب بده: نشانه‌های فیلامنت مرطوب کدام‌اند؟

**تمرین اجباری:** آزمون بخش ۴ را دست‌کم برای یک حلقه انجام بده و جدول را پر کن. اگر ترازو نداری، این کار را به‌جایش انجام بده: جعبهٔ خشک بخش ۳ را بچین و برای هر حلقه‌ات بنویس به کدام ردیف جدول بخش ۲ می‌خورد.

**تمرین حسابی:** حلقه‌ای قبل از خشک‌کردن ۱۲۴۸ گرم و بعد از آن ۱۲۴۲ گرم است، با قرقره. اگر فیلامنت خالص ۱۰۰۰ گرم بوده است، کاهش نسبت به فیلامنت چند درصد است؟ با ترازوی یک‌گرمی این عدد معنی دارد؟

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** حلقه‌ای از PLA و حلقه‌ای از PA را خشک کرده‌ای و هیچ‌کدام روی ترازوی یک‌گرمی یک گرم هم کم نکرده‌اند. آیا می‌توانی بگویی هر دو خشک بوده‌اند؟ چه آزمون دیگری پیشنهاد می‌کنی؟

## جوابِ تمرین‌ها

**یادآوری:** کیفیت بد سطح، تار زیاد، چسبندگی کم میان لایه‌ها، لکه، حباب و دود هنگام بیرون‌آمدن از نازل.

**تمرین اجباری:** نتیجه به حلقهٔ تو بسته است. دنبال این بگرد: هر دو وزن با یک ترازو باشد، و فرق را با گام ترازو سنجیده باشی. نتیجهٔ «کمتر از یک گام» کاملاً قابل‌قبول است.

**تمرین حسابی:** `(1248 - 1242) / 1000 × 100 = 0.6 %` (حساب‌شده). شش گرم فرق با گام یک‌گرمی دیده می‌شود، ولی دقت واقعی ترازویت را نمی‌دانی، پس آن را با احتیاط بخوان.

**تمرین ستاره‌دار:** نه. فقط می‌توانی بگویی کاهش از گام ترازو کمتر بوده است. آزمون بهتر چاپ است: مدل `retraction-posts.scad` را پیش و پس از خشک‌کردن با یک تنظیم بگیر و سطح و تار را مقایسه کن. راهنمای Prusa هم کیفیت سطح را نشانهٔ اول رطوبت می‌داند.

## در فصل بعد

آخرین ماده کاری نمی‌کند جز این‌که پس از چاپ ناپدید شود. مواد ساپورت نشان می‌دهند گاهی بهترین ماده برای قطعه، ماده‌ای است که در قطعه نمی‌ماند.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/laye/lessons/t5/s08-drying-storage (یادستان, Yaadestan)
