# فصل ۰۵ — TPU

<div dir="rtl">

# فصل ۰۵ — TPU

## در این فصل چه می‌سازی

آخر این فصل یک حلقهٔ منعطف با دیوارهٔ نازک چاپ کرده‌ای که با فشار انگشت جمع می‌شود و برمی‌گردد. مدل عمداً تقریباً `travel` ندارد، چون سخت‌ترین قسمت این ماده همان عقب‌وجلو رفتن است. یاد می‌گیری چرا این ماده کند چاپ می‌شود و چطور از گره‌خوردن فیلامنت پیش از نازل جلوگیری کنی.

![مقطع چرخ‌دنده و مسیر فیلامنت تا نازل، با رشتهٔ منعطفی که در فاصلهٔ خالی کنار چرخ‌دنده تاب خورده است](/lesson-assets/t5-s05-tpu/prompt/01-image-tpu-buckling-path.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- بگویی چرا مادهٔ منعطف باید با فشار کم و سرعت کم چاپ شود
- سقف جریان را برای این ماده در پروفایل بگذاری
- `retraction` را برای این ماده تصمیم بگیری
- یک حلقهٔ منعطف چاپ کنی و نتیجه را ثبت کنی

## قبل از شروع

- **از فصل ۰۳ ترم ۱:** `direct drive` و `Bowden` را می‌شناسی.
- **از فصل ۰۲ ترم ۲:** حجم در ثانیه را حساب می‌کنی.
- **از فصل ۰۷ ترم ۳:** `max volumetric speed` را می‌شناسی.
- **از فصل ۰۶ ترم ۳:** `retraction` را می‌شناسی.

> 🎯 **کار این فصل:** چاپگر، یک حلقهٔ TPU با برگهٔ فنی‌اش، اسلایسرت، OpenSCAD، کولیس. حجم مدل حدود `2316 mm³` است (حساب‌شده، بخش ۳). اگر چاپگر نداری، بخش ۱ و ۲ و تمرین‌های حسابی را انجام بده.

> ⚠️ **مواظب باش:** اگر فیلامنت در `extruder` گره خورد، چاپ را نگه دار و صبر کن تا `hot end` خنک شود، بعد آن را باز کن. دستت را به چرخ‌دندهٔ در حال حرکت و به `hot end` داغ نزدیک نکن.

## ۱. ماده‌ای که هل داده نمی‌شود

تصور کن یک طناب را از یک سر هل می‌دهی. میلهٔ سفت جلو می‌رود، ولی طناب کج می‌شود. فیلامنت TPU به طناب نزدیک‌تر است تا به میله. چرخ‌دنده آن را هل می‌دهد، و اگر مقاومت جلویش زیاد باشد رشته به‌جای جلو رفتن خم می‌شود و راهی پیدا می‌کند.

این تشبیه هم مرز دارد: طناب هرگز به نازل نمی‌رسد، ولی TPU اگر فشار کم باشد به‌خوبی می‌رسد. پس هدف این است که فشار جلوی چرخ‌دنده کم بماند.

مقاومت از کجا می‌آید؟ از نازل، و هرچه جریان بیشتر باشد مقاومت بیشتر است. پس جریان را کم می‌کنی. این است که سرعت کم و فشار کم یک موضوع‌اند.

راهنمای Prusa سرعت معمول را ۲۰ میلی‌متر بر ثانیه و بیشترین مقدار پیشنهادی را ۳۰ تا ۴۰ میلی‌متر بر ثانیه می‌گوید. همان راهنما پیشنهاد می‌کند به چرخ‌دنده فشار کمی بدهی تا رشته را آرام هل بدهد. این ماده را روی چاپگری که مسیر فیلامنت بلند است سخت‌تر می‌یابی، چون همان راهنما برای چاپگری با مسیر بلند از سخت‌تر شدن گذاشتن فیلامنت می‌گوید. این راهنما جمله‌ای دربارهٔ `Bowden` ندارد، ولی منطق همین بخش روشن است: هرچه راه میان چرخ‌دنده و نازل بلندتر باشد، رشته جای بیشتری برای خم‌شدن دارد. پس با `Bowden` انتظار کار سخت‌تری داشته باش. این استدلال این کتاب است، نه نتیجهٔ یک آزمون. راهنمای چاپگرت را هم بخوان، و اگر سیستم چندفیلامنتی داری ببین TPU را می‌پذیرد یا نه.

حالا با فرمول فصل ۰۲ ترم ۲ حساب کن: خط `0.4 × 0.2` با سرعت ۲۰.

</div>

```text
flow = speed × width × height
flow = 20 × 0.4 × 0.2 = 1.6 mm³/s
```

<div dir="rtl">

در سرعت ۴۰ این عدد `3.2 mm³/s` می‌شود (حساب‌شده). پس بازهٔ کار این ماده با این خط میان این دو عدد است. عدد فصل ۰۷ ترم ۳ را برای حلقهٔ خودت پیدا کن، چون عدد PLA این‌جا کاربرد ندارد.

قبل از ادامه، جواب بده: در یک پروفایل سرعت چاپ را کم نکرده‌ای و فقط سقف جریان را کم کرده‌ای. چاپ کند می‌شود؟

---

**جواب:** در اسلایسری که این سقف را رعایت می‌کند، بله. سرعت هر خط طوری پایین می‌آید که جریان از سقف بیشتر نشود. برای همین این میدان ابزار بهتری برای این ماده است.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | not shown in the panel in this version: `Material Maximum Flow Rate` is disabled, even with visibility set to `All` |
| PrusaSlicer | `Filaments › Advanced › Print speed override › Max volumetric speed` |
| OrcaSlicer | `Filament › Filament › Volumetric speed limitation › Max volumetric speed` |
| Bambu Studio | `Filament › Filament › Volumetric speed limitation › Max volumetric speed` |

<div dir="rtl">

![محل سقف جریان حجمی در PrusaSlicer](/lesson-assets/t5-s05-tpu/screens/prusa-max-volumetric.png)

![محل سقف جریان حجمی در OrcaSlicer](/lesson-assets/t5-s05-tpu/screens/orca-max-volumetric.png)

![محل سقف جریان حجمی در Bambu Studio](/lesson-assets/t5-s05-tpu/screens/bambu-max-volumetric.png)

> 📌 **یادداشت:** در Cura این میدان در سطح نمایش استاندارد نیست و توضیحش نمی‌گوید سرعت را محدود می‌کند، پس آن را هم‌ارز بقیه نگیر. در آن‌جا سرعت چاپ را مستقیم کم کن.

## ۲. عدد شروع

</div>

| Source | Nozzle °C | Bed °C | Speed mm/s |
|---|---|---|---|
| Prusa material guide | 230-245, by hardness and brand | 60-75 | typical 20, max 30-40 |
| OrcaSlicer temperature reference | 220-245 | 40-60 | not stated |

<div dir="rtl">

عدد برگهٔ حلقه‌ات را بخوان و نتیجه را روی چاپگر خودت بیاب. سختی هم عدد را عوض می‌کند، و روی برچسب معمولاً با `Shore` می‌آید. حلقه با سختی کمتر نرم‌تر است و هل دادنش سخت‌تر.

برای `retraction` راهنمای Prusa می‌گوید کم‌کردن آن خطر گره و گرفتگی را کم می‌کند و می‌توانی کامل خاموشش کنی و بعد با دیدن نتیجه کمی بالا ببری. پس برای این ماده از صفر شروع کن. این مسیرها مال پروفایل چاپگرند، پس اگر عدد را این‌جا صفر کنی، چاپ بعدی PLA هم بدون `retraction` می‌رود. برای همین صفر را فقط برای این فیلامنت بگذار: در PrusaSlicer `Filaments › Filament Overrides` و در OrcaSlicer و Bambu Studio `Filament › Setting Overrides`. در Cura پروفایل چاپ را با نام این ماده ذخیره کن.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Travel › Retraction Distance` |
| PrusaSlicer | `Printers › Extruder 1 › Retraction › Retraction length` |
| OrcaSlicer | `Printer › Extruder › Retraction › Length` |
| Bambu Studio | `Printer › Extruder › Retraction › Length` |

<div dir="rtl">

![محل طول retraction در Cura](/lesson-assets/t5-s05-tpu/screens/cura-retraction-length.png)

![محل طول retraction در PrusaSlicer](/lesson-assets/t5-s05-tpu/screens/prusa-retraction-length.png)

![محل طول retraction در OrcaSlicer](/lesson-assets/t5-s05-tpu/screens/orca-retraction-length.png)

![محل طول retraction در Bambu Studio](/lesson-assets/t5-s05-tpu/screens/bambu-retraction-length.png)

در چسبندگی هم راهنمای Prusa صفحهٔ بافت‌دار پودری را کافی می‌داند و برای صفحهٔ صاف یا `satin` چسب ماتیکی را به‌عنوان جداکننده می‌گوید. مادهٔ خیلی نرم هم می‌تواند بیش از حد به صفحه بچسبد. این همان مشکل فصل ۰۳ همین ترم است، پس همان احتیاط را داشته باش. راهنمای OrcaSlicer برای این ماده کنترل دمای محفظه را خاموش می‌خواهد.

## ۳. مدل آزمایشی

این مدل یک حلقهٔ بدون کف است. نازل روی دیواره می‌ماند و جز جابه‌جایی‌های کوتاه چیزی ندارد، پس `retraction` این‌جا کار چندانی ندارد. سخت‌ترین مرحله را تقریباً حذف کرده‌ایم تا فقط جریان را بسنجی.

</div>

```openscad
// flex-ring.scad
// one thin ring with no floor: the nozzle stays on the wall, so almost no travel
outer_d = 40;   // outer diameter, mm
wall = 1.6;     // wall thickness, mm: four lines of 0.4 mm
h = 12;         // height, mm

$fn = 96;

difference() {
    cylinder(d = outer_d, h = h);
    translate([0, 0, -1])
        cylinder(d = outer_d - 2 * wall, h = h + 2);
}
```

<div dir="rtl">

از این متن STL بگیر. قطر داخلی ۳۶٫۸ میلی‌متر است. حجم مدل `2316 mm³` است، و با سطح مقطع `2.405 mm²` حدود ۹۶ سانتی‌متر فیلامنت می‌شود (حساب‌شده). با خط `0.4 × 0.2` و چهار دور، کل مسیر حدود ۲۹ متر است و با سرعت ۲۰ میلی‌متر بر ثانیه حدود ۲۴ دقیقه طول می‌کشد (حساب‌شده، بدون شتاب‌گیری). این عدد برای یک حلقهٔ کوچک زیاد است، و همین قیمت این ماده است.

1. پروفایل تازه‌ای برای این ماده با عددهای برگهٔ حلقه بساز.
2. `retraction` را طبق یادداشت بخش ۲ فقط برای این فیلامنت صفر کن و سرعت را طبق جدول بگذار.
3. تعداد دیواره را ۴ و عرض خط را `0.4 mm` بگذار تا چهار خط در دیوارهٔ `1.6 mm` جا شوند. مدل را برش بزن و در `Preview` ببین `travel` بلندی دیده نشود.
4. چاپ کن و صدای چرخ‌دنده را گوش کن.
5. حلقهٔ سردشده را با دو انگشت فشار بده و رها کن.

</div>

| Print | One change | Speed mm/s | Nozzle °C | Feeding: smooth / clicking / tangled | Note |
|---|---|---|---|---|---|
| A | baseline | | | | |
| B | | | | | |

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** حلقه باید پس از فشار به شکل اول برگردد و دیواره سوراخ نداشته باشد. عدد سفتی را ما نمی‌دانیم، چون به حلقهٔ تو بسته است.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** اگر رشته کنار چرخ‌دنده خم شد، سرعت را پایین بیاور و فشار چرخ‌دنده را طبق راهنمای چاپگرت کم کن. راهنمای Prusa افزایش ۵ درجه با فن خاموش را هم برای کم‌کردن مقاومت می‌گوید، ولی این دو تغییر را با هم نکن. اگر دیواره نازک و ناپیوسته شد، فصل ۰۶ ترم ۴ را مرور کن.

> 💡 **نکته:** پلاستیک نرم رطوبت می‌گیرد. راهنمای Prusa این ماده را با نایلون و PVA در گروه موادی می‌آورد که بیشتر از PLA نیاز به خشک‌کردن دارند. فعلاً همین‌قدر بدان؛ فصل ۰۸ همین ترم کامل یادش می‌گیریم.

> 🤖 **با AI:** عدد سرعت و سقف جریان را به دستیار AI بده و بپرس «با این خط، سقف جریان چه سرعتی می‌دهد؟». خودت حساب را با فرمول همین فصل بسنج. جواب را با چاپ خودت چک کن.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| TPU | تی‌پی‌یو | مادهٔ منعطف چاپ سه‌بعدی |
| Shore | شور | مقیاس سختی مواد نرم |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن جواب بده: چرا سرعت کم در این ماده همان فشار کم است؟

**تمرین اجباری:** حلقه را چاپ کن و دست‌کم یک ردیف جدول را پر کن. اگر چاپگر نداری، این کار را به‌جایش انجام بده: مدل را در اسلایسرت برش بزن و زمان چاپ را که اسلایسر برآورد می‌کند برای سرعت ۲۰ و ۴۰ بنویس.

**تمرین حسابی:** اگر عرض خط `0.45 mm` و ارتفاع لایه `0.25 mm` باشد، با سقف جریان `3 mm³/s` سرعت خط حداکثر چقدر می‌شود؟

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** چرا مدل این فصل قصد ندارد `retraction` را بسنجد؟ اگر بخواهی آن را هم بسنجی، مدل چه چیزی باید داشته باشد، و کدام مدل قبلی این کار را می‌کند؟

## جوابِ تمرین‌ها

**یادآوری:** مقاومت نازل با جریان بالا می‌رود. سرعت کم یعنی جریان کم، یعنی مقاومت کم، و رشته دیگر خم نمی‌شود.

**تمرین اجباری:** دنبال این بگرد: حلقه بدون سوراخ و با دیوارهٔ یکنواخت باشد و فقط یک چیز در هر ردیف عوض شده باشد. در تمرین جایگزین، زمان در سرعت ۴۰ باید به نصف نزدیک شود، ولی کاملاً نصف نمی‌شود، چون شتاب‌گیری هم زمان می‌برد.

**تمرین حسابی:** `3 / (0.45 × 0.25) = 13.3 mm/s` (حساب‌شده).

**تمرین ستاره‌دار:** چون نازل روی دیواره می‌ماند و `travel` بلندی ندارد. برای سنجیدنش مدل باید `travel` داشته باشد، و `retraction-posts.scad` از فصل ۰۶ ترم ۳ همین کار را می‌کند.

## در فصل بعد

از نرم‌ترین ماده به سخت‌جان‌ترین کارها می‌روی. نایلون به‌شدت رطوبت می‌گیرد، و نسخهٔ الیاف‌دارش نازل معمولی را می‌سابد. آن‌جا اولین بار ابزار چاپگر هم به انتخاب ماده بسته می‌شود.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/laye/lessons/t5/s05-tpu (یادستان, Yaadestan)
