# فصل ۰۲ — PLA از نزدیک

<div dir="rtl">

# فصل ۰۲ — PLA از نزدیک

## در این فصل چه می‌سازی

آخر این فصل دو گیرهٔ چاپی داری که هر کدام مدتی با یک لقمه باز نگه داشته شده‌اند: یکی در آب سرد و یکی در آب داغ. با کولیس می‌بینی کدام گیره پس از برداشتن لقمه شکل تازه‌ای گرفته است. این آزمون حد PLA را به‌جای یک عدد روی برگه، روی قطعهٔ خودت نشان می‌دهد.

![یک گیرهٔ U شکل چاپی با یک لقمه میان دو بازو، داخل کاسه‌ای آب، کنار گیرهٔ مشابهی بیرون از کاسه](/lesson-assets/t5-s02-pla/prompt/01-image-clip-spacer-water.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- سه محدودیت PLA را نام ببری
- با یک آزمون ساده نرم‌شدن را روی قطعهٔ خودت ببینی
- عدد راهنمای دو منبع را کنار هم بگذاری و از برگهٔ حلقه‌ات پیروی کنی
- گونه‌های PLA را از روی برگهٔ فنی بسنجی

## قبل از شروع

- **از فصل ۰۱ همین ترم:** دمای نرم‌شدن و چقرمگی را می‌شناسی.
- **از فصل ۰۳ ترم ۳:** دمای مناسب حلقه‌ات را با برج دما یافته‌ای.
- **از فصل ۱۰ ترم ۱:** با کولیس اندازه می‌گیری.

> 🎯 **کار این فصل:** چاپگر، حلقهٔ PLA همیشگی، کولیس، دو کاسه، آب سرد و آب داغ شیر، یک مداد. اگر دماسنج آشپزخانه داری، دمای آب را بنویس. کل چاپ حدود ۹ گرم است (حساب‌شده، بخش ۲). اگر چاپگر نداری، بخش ۱ و ۳ و تمرین‌های کاغذی را انجام بده.

> ⚠️ **مواظب باش:** آب جوش به‌کار نبر. آب داغ پوست را می‌سوزاند، و این آزمون به آب جوش نیاز ندارد. کاسه را روی سطح صاف بگذار و قطعه را با قاشق یا انبرک بیرون بیاور، نه با انگشت.

## ۱. سه محدودیت

PLA همان ماده‌ای است که تا این‌جا با آن کار کردی. راهنمای Prusa و برگهٔ فنی‌ای که در فصل قبل دیدی سه حد برای آن می‌گویند.

**گرما.** راهنمای Prusa می‌گوید بالای ۶۰ درجه نرم می‌شود و شکل می‌بازد. ۶۰ درجه مرز امن نیست: `HDT` برگهٔ فنی دو سازنده در بار `1.8 MPa` فقط ۵۴ تا ۵۸ درجه است. برگهٔ فنی فصل قبل کار قطعه را در بیشتر از ۵۰ درجه و کار طولانی بیرون از خانه را مناسب نمی‌داند.

**چسبندگی لایه‌ها.** راهنمای Prusa این را نقطهٔ ضعف PLA نسبت به مواد دیگر می‌داند.

**ضربه.** کشیدگی نمونهٔ چاپی در همان برگه حدود ۵ درصد است. این ماده کمی خم می‌شود، ولی به‌جای کش‌آمدن می‌شکند.

قبل از ادامه، جواب بده: می‌خواهی پایهٔ گوشی برای داخل ماشین چاپ کنی. کدام‌یک از این سه حد اول به سراغت می‌آید؟

---

**جواب:** گرما. ماشینی که زیر آفتاب پارک شده می‌تواند از این حد بگذرد. این را با هیچ تنظیم اسلایسری درست نمی‌کنی، چون ویژگی خود ماده است.

## ۲. مدل آزمایشی

این مدل دو گیرهٔ U شکل و دو لقمه است. لقمه ضخیم‌تر از فاصلهٔ دو بازوست، پس وقتی میان بازوها گذاشته شود آن‌ها را به زور باز نگه می‌دارد.

</div>

```openscad
// heat-test-clip.scad
// two U clips and two spacers: one pair for cold water, one for warm water
arm_t = 2.4;    // arm thickness, mm
gap = 10;       // gap between the arms, mm
arm_l = 40;     // arm length, mm
back = 6;       // solid back of the U, mm
h = 8;          // height on the plate, mm
spacer = 14;    // spacer thickness, mm: it forces the arms open
pitch = 26;     // distance between the two rows, mm

module clip() {
    difference() {
        cube([back + arm_l, gap + 2 * arm_t, h]);
        translate([back, arm_t, -1])
            cube([arm_l + 1, gap, h + 2]);
    }
}

for (i = [0, 1])
    translate([0, i * pitch, 0]) {
        clip();
        translate([back + arm_l + 6, 0, 0])
            cube([12, spacer, h]);
    }
```

<div dir="rtl">

از این متن STL بگیر. روشش در بخش «مدل‌های آزمایشی این کتاب» ابتدای کتاب است. `module` به یک تکه کد نام می‌دهد تا بتوانی آن را دوباره به‌کار ببری.

فاصلهٔ بازوها ۱۰ میلی‌متر و لقمه ۱۴ میلی‌متر است، پس سر هر بازو ۲ میلی‌متر کنار می‌رود. کرنش بیشینهٔ بازو با فرمول تیر یک‌سرگیردار حدود ۰٫۴۵ درصد است (حساب‌شده: `3 × t × δ / (2 × L²)` با `t = 2.4`، `δ = 2` و `L = 40`). این عدد خیلی کمتر از کشیدگی ۵ درصدی برگه است، پس در دمای اتاق گیره نباید بشکند و باید پس از برداشتن لقمه به حالت اول برگردد.

حجم کل مدل `7181 mm³` است، یعنی حدود ۳ متر فیلامنت و با چگالی `1.24` نزدیک ۹ گرم (حساب‌شده). این سقف است، چون چاپ واقعی `infill` دارد.

1. مدل را تخت روی صفحه برش بزن.
2. چاپ کن و صبر کن قطعه‌ها سرد شوند.
3. فاصلهٔ سر دو بازو را در هر گیره با کولیس بگیر و بنویس.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** اگر لقمه داخل نمی‌رود، سر بازوها را با قیچی سیم‌چین تمیز کن و لقمه را از گوشه سر بده. اگر بازو هنگام گذاشتن لقمه شکست، `infill` و دیوارهٔ قطعه را ببین و لایه‌ها را با فصل ۱۴ ترم ۴ بسنج. شکستن در دمای اتاق یعنی قطعه ضعیف چاپ شده است.

## ۳. آزمون آب

1. در هر گیره لقمه را نزدیک سر بازوها بگذار.
2. گیرهٔ اول را در کاسهٔ آب سرد بگذار.
3. گیرهٔ دوم را در کاسهٔ آب داغ شیر بگذار. اگر دماسنج داری، دما را بنویس.
4. ده دقیقه صبر کن. کاسه زود خنک می‌شود. اگر دماسنج داری، هر چند دقیقه کمی آب داغ شیر اضافه کن تا دما افت نکند، و کمترین و بیشترین عدد را بنویس.
5. هر دو را بیرون بیاور و بگذار به دمای اتاق برسند.
6. لقمه‌ها را بردار و فاصلهٔ سر بازوها را دوباره بگیر.

پیش از باز کردن لقمه‌ها حدس بزن: کدام گیره باز می‌ماند، و چرا هر دو یکسان نیستند؟

</div>

| Clip | Water °C | Gap before, mm | Gap after, mm | Change, mm |
|---|---|---|---|---|
| Cold | | | | |
| Warm | | | | |

<div dir="rtl">

---

**دنبال چه بگرد:** گیرهٔ آب سرد باید به عدد اولش برگردد یا خیلی نزدیک بماند. اگر آب داغ به حد نرم‌شدن نزدیک بوده است، گیرهٔ دوم با فاصلهٔ بیشتری می‌ماند. عدد را ما نمی‌دانیم، چون دمای آب و چاپ تو را نداریم. اگر هر دو گیره یکسان ماندند، نتیجه هم معنی دارد: آب تو به این حد نرسیده است.

✅ **چک کن:** ستون `Change` را برای هر دو گیره نوشته‌ای، و گیرهٔ سرد شاهد گیرهٔ گرم است. اگر فقط یک گیره آزموده بودی، نمی‌دانستی تغییر از گرماست یا از ماندن زیر بار.

> ⚠️ **مواظب باش:** این آزمون رفتار یک قطعهٔ کوچک را نشان می‌دهد و هیچ دمای کاری برای قطعهٔ واقعی تأیید نمی‌کند. هیچ قطعه‌ای را که شکل‌باختنش خطر دارد به این نتیجه نسپار.

## ۴. عددهای شروع

جدول زیر عددهای دو منبع را کنار هم می‌گذارد. هیچ‌کدام جواب تو نیست.

</div>

| Source | Nozzle °C | Bed °C |
|---|---|---|
| Prusa material guide | 215 first layer, 210 other layers | 60 |
| OrcaSlicer temperature reference | 180-220 | 50-60 |

<div dir="rtl">

راهنمای OrcaSlicer خودش می‌گوید عدد مناسب به برند و چاپگر بسته است و توصیهٔ سازنده و کالیبراسیون دما مقدم است. پس عدد برگهٔ حلقه‌ات را بخوان، و نتیجهٔ برج دمای فصل ۰۳ ترم ۳ را روی چاپگر خودت بیاب. مسیر دما را از فصل ۰۷ ترم ۲ می‌شناسی.

## ۵. گونه‌های PLA

کلمهٔ PLA روی برچسب یک خانواده را نام می‌برد. برگهٔ یک سازنده دربارهٔ گونهٔ چقرمه‌اش می‌گوید مقاومت ضربه حدود ۷۰ درصد بالا رفته است، و راهنمایش برای نازل بازهٔ ۲۱۰ تا ۲۳۰ درجه و برای صفحه ۵۰ تا ۶۰ درجه است. جدول خشک‌کردن Prusa هم PLA بازیافتی و PLA چوب‌دار را جدا نام می‌برد. راهنمای نازل Prusa مواد آمیخته با چوب یا فلز را در دستهٔ نیازمند نازل سخت‌شده گذاشته است. فعلاً همین‌قدر بدان؛ فصل ۰۶ همین ترم کامل یادش می‌گیریم.

نکته این است که اسم تجاری چیزی را ثابت نمی‌کند. هر گونه را با همان چهار پرسش فصل قبل بسنج: حد گرما، استحکام، ضربه و ابزار لازم. این کتاب گونه‌ای را پیشنهاد نمی‌کند، چون جواب به کار تو بسته است.

قبل از ادامه، جواب بده: روی برچسب حلقه‌ای نوشته شده «مقاوم در برابر گرما». از این جمله چه چیزی را نمی‌دانی؟

---

**جواب:** عدد و روش آزمون را نمی‌دانی. مقاوم نسبت به چه؟ در چه باری؟ برگهٔ فنی را بخواه. جمله‌ای که عدد ندارد چیزی را ثابت نمی‌کند.

> 🤖 **با AI:** کار قطعه‌ات را برای دستیار AI بنویس و بپرس «این قطعه چه دمایی و چه باری را می‌بیند، و کدام ردیف برگهٔ فنی را باید نگاه کنم؟». اگر نام برند داد کنار بگذار و فقط ردیف‌ها را بردار. جواب را با چاپ خودت چک کن.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| module | ماژول | تکه کد نام‌دار در OpenSCAD |
| tough PLA | تاف پی‌ال‌ای | گونه‌ای از PLA که برای تحمل ضربه آمیخته شده است |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن جواب بده: چرا در آزمون این فصل دو گیره لازم است؟

**تمرین اجباری:** مدل را چاپ کن و جدول بخش ۳ را پر کن. اگر چاپگر نداری، این کار را به‌جایش انجام بده: سه چیز در خانه یا محل کارت پیدا کن که بالای ۵۰ درجه می‌روند، و برای هر کدام بنویس PLA مناسب است یا نه.

**تمرین حسابی:** در مدل این فصل لقمه را ۱۲ میلی‌متر بگیر. جابه‌جایی سر هر بازو و کرنش بیشینه چند می‌شود؟

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** می‌خواهی آزمون را برای حلقهٔ دوم هم تکرار کنی و دو حلقه را مقایسه کنی. چه چیزهایی باید یکسان بماند تا مقایسه درست باشد؟

## جوابِ تمرین‌ها

**یادآوری:** گیرهٔ سرد شاهد است. نشان می‌دهد تغییر از گرماست، نه از ماندن زیر بار.

**تمرین اجباری:** نتیجهٔ چاپ به چاپگر و آب خودت بسته است. دنبال این بگرد: اندازه‌گیری پیش و پس از آزمون با یک کولیس و از یک نقطه باشد، و هر دو گیره ردیف داشته باشند. در تمرین جایگزین هر چیزی که در آفتاب یا کنار منبع گرما می‌ماند باید به پرسش برگردد.

**تمرین حسابی:** جابه‌جایی هر بازو `(12 - 10) / 2 = 1 mm`. کرنش `3 × 2.4 × 1 / (2 × 40²) = 0.00225`، یعنی ۰٫۲۲۵ درصد (حساب‌شده).

**تمرین ستاره‌دار:** مدل و جهت چاپ، تنظیم‌های چاپ، زمان ماندن در آب، دمای آب و مقدار آب. در هر مقایسه فقط یک چیز عوض می‌شود، و این‌جا آن یک چیز حلقه است.

## در فصل بعد

PLA را کنار می‌گذاری و سراغ اولین مادهٔ تازه می‌روی. PETG بیشتر کش می‌آید، گرمای بیشتری تحمل می‌کند، و عیبی را که در ترم ۴ دیدی پررنگ‌تر نشان می‌دهد. یک هشدار هم دارد: گاهی بیش از حد به صفحه می‌چسبد.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/laye/lessons/t5/s02-pla (یادستان, Yaadestan)
