# فصل ۱۱ — برآمدگی و لکه: zit و blob

<div dir="rtl">

# فصل ۱۱ — برآمدگی و لکه: zit و blob

## در این فصل چه می‌سازی

آخر این فصل مدل دو برج فصل ۱۲ ترم ۲ را دوباره چاپ کرده‌ای، این بار با چشم روی نقطه‌ای که هر حلقه شروع و تمام می‌شود. روی برج گرد این نقطه پنهان نمی‌شود، و یک خط عمودی یا چند برآمدگی ریز می‌سازد. نام این برآمدگی‌ها `zit` و `blob` است. راهنمای Prusa صریح می‌گوید `seam` را نمی‌شود حذف کرد، ولی می‌شود آن را کم‌نما کرد.

![برج گرد چاپی با یک خط عمودی از برآمدگی‌های ریز و یک لکهٔ بزرگ‌تر روی دیواره](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/prompt/01-image-seam-zits.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- `zit`، `blob` و خط `seam` را از هم جدا کنی
- بگویی چرا پایان خط برآمدگی می‌سازد
- `pressure advance` را اولین قدم بگذاری، اگر چاپگرت دارد
- تنظیم‌های پایان حلقه را یکی‌یکی بیازمایی

## قبل از شروع

- **از فصل ۱۲ ترم ۲:** `seam`، جای آن و مدل `seam-sample.scad` را می‌شناسی.
- **از فصل ۰۵ ترم ۳:** فشار داخل نازل و `pressure advance` را می‌دانی.
- **از فصل ۰۵ همین ترم:** `wipe` و `coasting` را می‌شناسی.

> 🎯 **کار این فصل:** چاپگر، همان حلقه، اسلایسرت، نور مایل، انبرک، و مدل `seam-sample.scad` از فصل ۱۲ ترم ۲. مدل در حالت توپر `22721 mm³` است، یعنی حدود ۹٫۴ متر فیلامنت و ۲۸٫۲ گرم (حساب‌شده). با `infill` معمولی خیلی کمتر است. اگر چاپگر نداری، بخش ۱ و تمرین حسابی را انجام بده.

> ⚠️ **مواظب باش:** پلاستیکی که روی نازل مانده را با دست جدا نکن. نازل را در دمایی که راهنمای چاپگرت گفته نگه دار و پلاستیک را با انبرک بگیر، طوری که انگشتت از نوک نازل دور بماند. اگر پلاستیک زیادی دور `hot end` جمع شده است، چاپگر را خاموش کن و بخش ۷ را بخوان.

## ۱. نام هر برآمدگی

هر حلقهٔ دیواره باید جایی شروع و جایی تمام شود. این نقطه از لایه به لایه روی دیواره می‌ماند. راهنمای Prusa آن را درز، `zit` یا زخم لایه می‌نامد.

برای این فصل این نام‌ها را این‌طور به‌کار می‌بریم:

- **`seam`:** خط عمودی در امتداد ارتفاع که از نقطه‌های شروع هم‌راستا ساخته شده است.
- **`zit`:** برآمدگی ریز در شروع یا پایان یک حلقه. اگر `seam` پخش شده باشد، این‌ها روی کل دیواره می‌آیند.
- **`blob`:** لکهٔ درشت‌تر که گاهی از پلاستیک جمع‌شده روی نوک نازل می‌آید و یک‌باره روی قطعه می‌ریزد.

برآمدگی دو طرف دارد. راهنمای OrcaSlicer این را خوب جدا می‌کند: مشکل **شروع حلقه** و مشکل **پایان حلقه**. در پایان حلقه، فشار داخل نازل هنوز هست و نازل دارد کند می‌شود، پس پلاستیک بیش از حد می‌ریزد.

قبل از ادامه، جواب بده: `seam` را کجا روی برج مکعبی پنهان می‌کنی؟ روی برج گرد چه؟

---

**جواب:** روی مکعب، در یک گوشه. روی برج گرد گوشه‌ای نیست، پس درز همیشه روی سطح صاف می‌نشیند. Prusa هم می‌گوید این خط روی شکل استوانه‌ای بیشتر دیده می‌شود.

## ۲. چاپ پایه

پیش از هر چیز نوک نازل را نگاه کن. این ارزان‌ترین آزمون است و اگر پلاستیک جمع شده بود، اول بخش ۷ را بخوان. بعد مدل را با پروفایل همیشگی چاپ کن و با `Preview` جای شروع حلقه را در هر برج ببین. اگر قطعهٔ فصل ۱۲ ترم ۲ را داری، همان پایه است.

</div>

| Print | One change | Round tower: line / zits / blobs / clean | Square tower: same | Note |
|---|---|---|---|---|
| A | baseline | | | |
| B | | | | |
| C | | | | |

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** زیر نور مایل ببین آیا برآمدگی در یک خط است یا پراکنده. اگر هیچ نکته‌ای نمی‌بینی، این چاپگر با این مدل مشکلی ندارد.

## ۳. `pressure advance` اول

برآمدگی پایان خط و جای خالی شروع خط، هر دو از فشار نازل است. راهنمای OrcaSlicer می‌گوید اگر عدد کم باشد برآمدگی داری و اگر زیاد باشد شکاف، و می‌گوید اول همین را تنظیم کن. این عدد را از فصل ۰۵ ترم ۳ داری، پس اول فقط ببین در پروفایل همین فیلامنت نوشته شده است. کالیبرهٔ دوباره چند چاپ می‌خواهد، پس آن را آخر بگذار. Prusa هم می‌گوید تنظیم `linear advance` و `flow` روی پیدایی درز اثر دارد.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | no equivalent in this version |
| PrusaSlicer | no equivalent in this version |
| OrcaSlicer | `Filament › Filament › Flow ratio and Pressure Advance › Pressure advance` |
| Bambu Studio | `Filament › Filament › Basic information › Pressure advance` |

<div dir="rtl">

![محل `pressure advance` در OrcaSlicer](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/orca-pressure-advance.png)

![محل `pressure advance` در Bambu Studio](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/bambu-pressure-advance.png)

> 📌 **یادداشت:** Cura و PrusaSlicer در این نسخه میدان `pressure advance` ندارند. این تنظیم در آن‌ها در firmware است و فصل ۰۵ ترم ۳ آن را گفت. اگر چاپگرت چنین چیزی ندارد، این بخش را رد کن و به بخش بعد برو.

## ۴. جای `seam`

این ارزان است، چون فقط یک گزینه را عوض می‌کنی.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Walls › Z Seam Alignment` |
| PrusaSlicer | `Print Settings › Layers and perimeters › Advanced › Seam position` |
| OrcaSlicer | `Process › Quality › Seam › Seam position` |
| Bambu Studio | `Process › Quality › Seam › Seam position` |

<div dir="rtl">

![محل جای `seam` در Cura](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/cura-seam.png)

![محل جای `seam` در PrusaSlicer](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/prusa-seam.png)

![محل جای `seam` در OrcaSlicer](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/orca-seam.png)

![محل جای `seam` در Bambu Studio](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/bambu-seam.png)

راهنمای Prusa برای پنهان‌کردن حالت نزدیک‌ترین نقطه و پشت قطعه را می‌گوید، و OrcaSlicer هم‌راستا یا پشت را برای بیشتر چاپ‌ها پیشنهاد می‌کند. حالت تصادفی `seam` را پخش می‌کند و کنار جزئیات تیز برآمدگی می‌گذارد.

✅ **چک کن:** یکی از این گزینه‌ها را در چاپ B امتحان کن. روی برج گرد، خط باید با تغییر گزینه جابه‌جا شود یا پخش شود.

## ۵. پایان حلقه

سه تنظیم پایان حلقه داریم. یک بار فقط یکی را بیازما.

**فاصلهٔ دو سر حلقه.** حلقه را کمی کوتاه می‌کند تا برآمدگی روی هم نیفتد. عدد زیاد جای خالی و سوراخ روی درز می‌سازد، و عدد کم برآمدگی. OrcaSlicer برای چاپگر تنظیم‌شده ۰ تا ۱۵ درصد قطر نازل را می‌گوید، و توضیح داخل Bambu Studio مقدار پیش‌فرض ۱۵ درصد را می‌آورد. عدد خودت را روی چاپگر خودت بیاب.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | no equivalent in this version |
| PrusaSlicer | `Print Settings › Layers and perimeters › Advanced › Seam gap distance` |
| OrcaSlicer | `Process › Quality › Seam › Seam gap` |
| Bambu Studio | `Process › Quality › Seam › Seam gap` |

<div dir="rtl">

![محل فاصلهٔ دو سر حلقه در PrusaSlicer](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/prusa-seam-gap.png)

![محل فاصلهٔ دو سر حلقه در OrcaSlicer](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/orca-seam-gap.png)

![محل فاصلهٔ دو سر حلقه در Bambu Studio](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/bambu-seam-gap.png)

> 📌 **یادداشت:** Cura این تنظیم را ندارد. در Bambu Studio این میدان در سطح `develop` است و باید نمایش آن حالت را روشن کنی.

قبل از چاپ حدس بزن: `15%` از نازل `0.4 mm` چند میلی‌متر است؟

---

**جواب:** `0.06 mm` (حساب‌شده). این عدد کوچک است. برای همین اثرش را باید روی چاپ ببینی، نه روی کاغذ.

**درز شیب‌دار `scarf`.** شروع و پایان حلقه با یک شیب روی هم می‌لغزند، مثل دو سر یک کمربند چرمی که نازک شده‌اند. این راه درز را روی سطح صاف پنهان می‌کند. Prusa و OrcaSlicer هر دو می‌گویند روی گوشهٔ تیز و `overhang` خوب کار نمی‌کند، و زمان چاپ را کمی زیاد می‌کند.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Experimental › Scarf Seam Length` |
| PrusaSlicer | `Print Settings › Layers and perimeters › Advanced › Scarf joint placement` |
| OrcaSlicer | `Process › Quality › Seam › Scarf joint seam (beta)` |
| Bambu Studio | `Process › Quality › Seam › Scarf seam type`, shown after ticking `Override filament scarf seam setting` |

<div dir="rtl">

![محل درز `scarf` در Cura](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/cura-scarf-seam.png)

![محل درز `scarf` در PrusaSlicer](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/prusa-scarf-seam.png)

![محل درز `scarf` در OrcaSlicer](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/orca-scarf-seam.png)

![محل درز `scarf` در Bambu Studio](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/bambu-scarf-seam.png)

> 📌 **یادداشت:** در Cura این یک طول است و صفر یعنی نبودن آن. Bambu Studio این را با انتخاب نوع می‌گیرد، و PrusaSlicer با انتخاب جای آن.

**حرکت پاک‌کننده در پایان دیوار.** نازل پس از پایان حلقه کمی جلوتر یا داخل‌تر می‌رود تا پایان خط را بپوشاند.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Walls › Outer Wall Wipe Distance` |
| PrusaSlicer | no equivalent in this version |
| OrcaSlicer | `Process › Quality › Seam › Wipe on loops` |
| Bambu Studio | no equivalent in this version |

<div dir="rtl">

![محل حرکت پایان دیوار در Cura](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/cura-outer-wall-wipe.png)

![محل حرکت پایان دیوار در OrcaSlicer](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/orca-outer-wall-wipe.png)

> 📌 **یادداشت:** این دو تنظیم یکی نیستند. Cura یک حرکت `travel` با فاصله بعد از دیوارهٔ بیرونی می‌گذارد. OrcaSlicer نازل را کمی به داخل می‌برد و بیش از یک دیواره می‌خواهد. PrusaSlicer و Bambu Studio چنین تنظیمی ندارند؛ `wipe` فصل ۰۵ کار دیگری می‌کند.

✅ **چک کن:** در هر ردیف یک تغییر. اگر تغییری چیزی را عوض نکرد، به عدد قبلی برگرد.

## ۶. شروع خط

اگر مشکل در شروع است، نه پایان، نگاه کن کمی پلاستیک بعد از `retraction` برگشته باشد یا نه. یک تنظیم می‌گوید چقدر مادهٔ اضافه پس از برگشت فیلامنت بریزد. توضیح Bambu Studio می‌گوید این معمولاً لازم نیست. پس صفر را نگه دار، مگر برگشت واقعاً جای خالی می‌سازد.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Travel › Retraction Extra Prime Amount` |
| PrusaSlicer | `Printers › Extruder 1 › Retraction › Deretraction extra length` |
| OrcaSlicer | `Printer › Extruder › Retraction › Extra length on restart` |
| Bambu Studio | `Printer › Extruder › Retraction › Extra length on restart` |

<div dir="rtl">

![محل مادهٔ اضافه پس از برگشت در Cura](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/cura-extra-prime.png)

![محل مادهٔ اضافه پس از برگشت در PrusaSlicer](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/prusa-extra-prime.png)

![محل مادهٔ اضافه پس از برگشت در OrcaSlicer](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/orca-extra-prime.png)

![محل مادهٔ اضافه پس از برگشت در Bambu Studio](/lesson-assets/t4-s11-seam-zits-blobs/screens/bambu-extra-prime.png)

> 📌 **یادداشت:** در Bambu Studio این میدان در سطح `develop` است.

واحد این میدان یکی نیست: Cura آن را به `mm³` پلاستیک می‌گیرد و سه اسلایسر دیگر به `mm` طول فیلامنت. `0.1 mm` فیلامنت حدود `0.24 mm³` است (حساب‌شده: `0.1 × 2.405`).

حالا با عدد ببین چرا کم نیاز داری. `0.1 mm³` پلاستیک روی خط `0.4 × 0.2` حدود `1.25 mm` خط چاپی است (حساب‌شده با مقطع مستطیلی: `0.1 / 0.08`). پس عدد کوچک هم یک برآمدگی می‌سازد.

## ۷. لکهٔ روی نازل

`blob` درشت اغلب از خود نازل می‌آید. پلاستیک روی نوک نازل جمع می‌شود و ناگهان روی قطعه می‌ریزد. فهرست عیب‌یابی Prusa هم نوشتهٔ جدایی برای توده‌ای دارد که دور `hot end` جمع می‌شود.

> ⚠️ **مواظب باش:** اگر توده روی `hot end` دیدی، چاپ را متوقف کن و چاپگر را رها نکن. پلاستیک روی `hot end` می‌تواند بسوزد. تمیزکردن داغ آن را فقط اگر راهنمای چاپگرت گفته انجام بده، و با دست نه، با انبرک. به سیم‌های گرم‌کن و سنسور دما فشار نیاور.

1. پیش از چاپ بعدی، نوک نازل را نگاه کن.
2. اگر پلاستیک هست، طبق راهنمای چاپگر پاکش کن.
3. همان مدل را بدون هیچ تغییری چاپ کن و دو نتیجه را مقایسه کن.

✅ **چک کن:** لکه باید کمتر شود. اگر نشد، تمیزی نازل علت نیست.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** اگر لکه در شروع `travel` است، فصل ۰۵ را با همان جدول مرور کن، و `wipe` و `retraction` را یکی‌یکی امتحان کن. اگر لکه هر چند لایه تکرار می‌شود، به فصل ۱۲ برو. فیلامنتی که به نازل چسبیده ممکن است نشانهٔ گرفتگی نسبی باشد.

> 🤖 **با AI:** از دو برج عکس بگیر و از دستیار AI بپرس «این برآمدگی در شروع حلقه است یا پایان آن، و چطور در `Preview` این را بسنجم؟». اگر نام تنظیمی داد، آن را در اسلایسر خودت پیدا کن. جواب را با چاپ خودت چک کن.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| zit | زیت | برآمدگی ریز در شروع یا پایان حلقه |
| blob | بلاب | لکهٔ پلاستیک درشت‌تر روی قطعه |
| seam gap | سیم گپ | فاصله‌ای که میان دو سر حلقه می‌ماند |
| scarf seam | اسکارف سیم | درز با شروع و پایان شیب‌دار |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن جواب بده: `zit` و `blob` چه فرقی دارند؟ کدام‌یک ممکن است از نوک نازل بیاید؟

**تمرین اجباری:** مدل را چاپ کن و دست‌کم دو ردیف جدول را پر کن. ردیف دوم فقط جای `seam` یا فقط یکی از سه تنظیم پایان حلقه را عوض کند. اگر چاپگر نداری، در `Preview` روی برج گرد جای شروع حلقه را در دو لایهٔ پشت سر هم پیدا کن و بگو گزینهٔ کنونی هم‌راستا است یا نه.

**تمرین حسابی:** برج گرد قطر ۲۴ میلی‌متر دارد. محیط یک حلقهٔ بیرونی چند میلی‌متر است؟ با ارتفاع لایهٔ `0.2 mm` و برج ۲۱٫۲ میلی‌متری چند حلقه چاپ می‌شود؟ اگر در هر حلقه `0.06 mm` جای خالی باشد، این فاصله در کل چند میلی‌متر است؟

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** می‌خواهی یک برآمدگی را با کم‌کردن پایان خط و افزودن شروع خط با هم درست کنی. در یک ردیف جدول فقط کدام تغییر را انجام می‌دهی؟ چرا نباید این دو را با هم عوض کنی؟

## جوابِ تمرین‌ها

**یادآوری:** `zit` برآمدگی ریز شروع یا پایان حلقه است. `blob` لکهٔ درشت‌تر است، و می‌تواند از پلاستیک جمع‌شده روی نوک نازل بیاید.

**تمرین اجباری:** نتیجه به چاپگرت بسته است. دنبال این بگرد: خط روی برج گرد جابه‌جا یا ضعیف شده باشد و بتوانی بگویی کدام تغییر این کار را کرده است.

**تمرین حسابی:** `π × 24 = 75.4 mm`. `21.2 / 0.2 = 106` حلقه. `106 × 0.06 = 6.36 mm` (حساب‌شده). هر فاصله به‌تنهایی دیده نمی‌شود، ولی این ۱۰۶ فاصله روی هم یک خط می‌سازند.

**تمرین ستاره‌دار:** فقط یکی را در هر ردیف عوض کن، مثلاً ابتدا `seam gap`. اگر دو تغییر را با هم بدهی و برآمدگی کمتر شود، نمی‌دانی کدام اثر داشته است. این همان قاعدهٔ فصل ۰۱ است.

## در فصل بعد

بعضی برآمدگی‌ها هشدار یک مشکل بزرگ‌ترند: نازلی که کم‌کم بسته می‌شود. فصل بعد گرفتگی است، و برای اولین بار دست‌به‌کار می‌شوی: یک `cold pull` با احتیاط کامل.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/laye/lessons/t4/s11-seam-zits-blobs (یادستان, Yaadestan)
