# فصل ۰۲ — نچسبیدن لایهٔ اول

<div dir="rtl">

# فصل ۰۲ — نچسبیدن لایهٔ اول

## در این فصل چه می‌سازی

آخر این فصل یک مربع نازک چاپ کرده‌ای که روی صفحه می‌ماند، و یک جدول داری که نشان می‌دهد برای چاپگر تو کدام آزمون اثر داشته است. راهنمای Prusa لایهٔ اول بد را رایج‌ترین مشکل چاپ می‌نامد. وقتی این لایه نچسبد، هر چیزی که رویش ساخته شود هم خراب است.

![مربع نازک چاپی روی صفحه که یک گوشه‌اش بلند شده و خط‌هایش از هم جدا شده‌اند](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/prompt/01-image-first-layer-lifting.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- علت‌های نچسبیدن را به ترتیب هزینه بچینی
- نازل خیلی دور را از نازل خیلی نزدیک تشخیص بدهی
- نوع صفحه را در اسلایسرت درست بگذاری، اگر چنین تنظیمی دارد
- بگویی چرا فشردن بیشتر لایهٔ اول راه‌حل نچسبیدن نیست

## قبل از شروع

- **از فصل ۰۹ ترم ۱:** تراز صفحه، `Z offset`، جنس صفحه و تمیزکاری با الکل را می‌دانی.
- **از فصل ۰۹ ترم ۲:** `brim` را می‌شناسی.
- **از فصل ۰۱ همین ترم:** دفتر عیب داری.

> 🎯 **کار این فصل:** چاپگر، حلقهٔ PLA همیشگی، الکل ایزوپروپیل، پارچهٔ بدون پرز، اسلایسرت، و مدل `first-layer-square.scad` از فصل ۰۹ ترم ۱. مدل `2560 mm³` است، یعنی حدود ۱٫۱ متر فیلامنت و ۳٫۲ گرم (حساب‌شده). اگر چاپگر نداری، بخش ۱ و تمرین‌ها را انجام بده و مسیرها را در اسلایسرت پیدا کن.

> ⚠️ **مواظب باش:** صفحه را فقط سرد و دور از شعله تمیز کن، چون الکل ایزوپروپیل آتش‌گیر است. هنگام چاپ لایهٔ اول نگاه کن، ولی دستت را داخل نبر. اگر پلاستیک به نازل چسبید، با دست جدایش نکن؛ چاپ را متوقف کن و برای کندنش انبرک به‌کار ببر.

## ۱. چرا لایه می‌خواهد بچسبد و نمی‌چسبد

لایهٔ اول را دو چیز به صفحه می‌چسباند: تماس و گرما. خط پلاستیک باید کمی روی صفحه فشرده شود تا سطح تماسش زیاد شود. چربی، گرد و غبار و فاصلهٔ زیاد این تماس را کم می‌کنند.

نشانه‌ها می‌گویند کدام طرف خراب است:

- **خط‌ها گرد و جدا از هم‌اند** و با یک انگشت کنده می‌شوند: نازل احتمالاً دور است.
- **سطح زبر است و خط‌ها موج دارند**، یا پلاستیکی بیرون نمی‌آید: نازل احتمالاً نزدیک است و راه خروج ماده را بسته است.
- **خط‌ها خوب‌اند ولی وسط کار جدا می‌شوند:** سطح چرب است یا گوشهٔ قطعه دارد بلند می‌شود.

به عیب آخر نام `warping` داده‌اند. فعلاً همین‌قدر بدان؛ فصل ۰۴ همین ترم کامل یادش می‌گیریم.

اگر قطعه کاملاً کنده شود و چاپگر هنوز کار کند، نازل در هوا پلاستیک می‌ریزد و کلافی درهم می‌سازد. این حالت را `spaghetti` می‌گویند. علتش معمولاً همین فصل است، پس لایهٔ اول را تا آخر نگاه کن.

قبل از ادامه، جواب بده: چرا تمیزی صفحه پیش از ارتفاع نازل می‌آید، با این‌که شاید علت واقعی ارتفاع باشد؟

---

**جواب:** چون ارزان‌تر است. تمیزکردن چند دقیقه طول می‌کشد و هیچ عددی را عوض نمی‌کند. فصل قبل گفت ترتیب از هزینه می‌آید، نه از احتمال.

## ۲. چاپ پایه، بعد تمیزی

1. مدل را با پروفایل همیشگی برش بزن. آن را وسط صفحه بگذار.
2. یک ردیف دفتر را با نشانه پر کن.
3. چاپ کن و تا پایان نگاه کن. `Preview` زمان برآوردی این چاپ را می‌گوید.
4. به این جدول یک ردیف اضافه کن.

</div>

| Print | One change | Lifts? none / corner / all | Line look: round / flat / rough | Note |
|---|---|---|---|---|
| A | baseline | | | |
| B | | | | |
| C | | | | |

<div dir="rtl">

اگر قطعه چسبید و خط‌ها یکنواخت بودند، این فصل برای چاپگرت مشکلی نشان نداده است. بقیه را بخوان و تمرین‌ها را انجام بده.

اگر نچسبید، اول سطح را تمیز کن. درصد الکل، شستن با مایع ظرفشویی و قاعدهٔ استون از راهنمای Prusa است، و بعضی از این نکته‌ها به جنس صفحه بسته‌اند:

- صفحهٔ سرد را با الکل ایزوپروپیل با درصد بالا و پارچهٔ بدون پرز پاک کن.
- الکل مخصوص پوست و ناخن را به‌کار نبر. این‌ها روغن دارند.
- اگر با الکل هم چسبندگی برنگشت، گاهی با چند قطره مایع ظرفشویی در آب گرم، نه داغ، بشوی و کامل خشک کن.
- استون را فقط اگر راهنمای صفحه‌ات گفته به‌کار ببر. Prusa استون را روی صفحهٔ بافت‌دار و ساتن ممنوع می‌کند.
- اگر با دست تمیز و بدون لمس کار کنی، تمیزکاری پیش از هر چاپ لازم نیست.

✅ **چک کن:** چاپ B را بدون تغییر تنظیم بگیر. اگر بهتر شد، علت همین بود، و تغییر دیگری لازم نیست.

## ۳. ارتفاع نازل

اگر تمیزی کافی نبود، سراغ فاصله برو. راه اصلی روی خود چاپگر است: همان کاری که در فصل ۰۹ ترم ۱ کردی، یعنی تراز صفحه و تنظیم ارتفاع. در دو اسلایسر هم یک عدد برای این کار هست.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | no equivalent in this version |
| PrusaSlicer | `Printers › General › Size and coordinates › Z offset` |
| OrcaSlicer | `Printer › Basic information › Printable space › Z offset` |
| Bambu Studio | no equivalent in this version |

<div dir="rtl">

![محل `Z offset` در PrusaSlicer](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/screens/prusa-z-offset.png)

![محل `Z offset` در OrcaSlicer](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/screens/orca-z-offset.png)

> 📌 **یادداشت:** Cura در نسخهٔ وارسی‌شده این تنظیم را ندارد و باید روی خود چاپگر انجامش بدهی. Bambu Studio هم چنین عددی ندارد؛ راهش را در راهنمای چاپگرت ببین. نام شبیه آن را به‌جایش نگیر.

> ⚠️ **مواظب باش:** برای حل نچسبیدن، نازل را تا حد فشردن زیاد پایین نبر. Prusa هشدار می‌دهد که این کار به صفحه آسیب می‌زند. نازلی که خیلی نزدیک است راه خروج پلاستیک را هم می‌بندد، و کم‌ریزی می‌سازد. فصل ۰۶ همین ترم این حالت را می‌گوید.

✅ **چک کن:** خط‌ها باید کمی پهن و به هم چسبیده باشند، بدون فاصله و بدون موج. اگر هنوز گرد و جدا هستند، گام کوچک دیگری بردار و یک ردیف اضافه کن.

## ۴. نوع صفحه در اسلایسر

OrcaSlicer و Bambu Studio می‌خواهند بدانند چه صفحه‌ای روی چاپگر است. این انتخاب برای هر صفحهٔ مجازی اسلایسر جداگانه است، و مسیرش پنجره‌ای است که از خود صفحهٔ مجازی در نمای آماده‌سازی باز می‌شود.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | no equivalent in this version |
| PrusaSlicer | no equivalent in this version |
| OrcaSlicer | `Plate Settings › Bed type` |
| Bambu Studio | `Plate Settings › Plate type` |

<div dir="rtl">

![محل نوع صفحه در OrcaSlicer](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/screens/orca-bed-type.png)

![محل نوع صفحه در Bambu Studio](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/screens/bambu-bed-type.png)

> 📌 **یادداشت:** Cura و PrusaSlicer تنظیم نوع صفحه ندارند. در آن‌ها صفحهٔ واقعی را خودت عوض می‌کنی، و ممکن است پروفایل چاپگر چیزی دربارهٔ آن بداند. Bambu Studio نام `Plate type` را می‌آورد.

این انتخاب روی دمای صفحه اثر دارد. پس اگر صفحه را عوض کرده‌ای و چسبندگی بد شده است، پیش از هر تنظیم دیگری این را ببین. راهنمای Prusa هم می‌گوید هنگام جابه‌جایی میان صفحهٔ صاف و بافت‌دار ارتفاع لایهٔ اول را دوباره تنظیم کن، چون ضخامتشان یکی نیست.

<!-- human-read: https://wiki.bambulab.com/en/knowledge-sharing/first-layer-not-sticking -->

## ۵. سرعت و دما

حالا نوبت عددهای اسلایسر است. هر بار فقط یکی را عوض کن.

**سرعت.** خط کند وقت بیشتری برای چسبیدن دارد. راهنمای Prusa برای چاپگرهای خودش کم‌کردن سرعت تا حدود ۷۵ درصد را در سه لایهٔ اول پیشنهاد می‌کند. عدد خودت را روی چاپگر خودت بیاب.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Speed › Initial Layer Speed` |
| PrusaSlicer | `Print Settings › Speed › Modifiers › First layer speed` |
| OrcaSlicer | `Process › Speed › First layer speed › First layer` |
| Bambu Studio | `Process › Speed › Initial layer speed › Initial layer` |

<div dir="rtl">

![محل سرعت لایهٔ اول در Cura](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/screens/cura-first-layer-speed.png)

![محل سرعت لایهٔ اول در PrusaSlicer](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/screens/prusa-first-layer-speed.png)

![محل سرعت لایهٔ اول در OrcaSlicer](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/screens/orca-first-layer-speed.png)

![محل سرعت لایهٔ اول در Bambu Studio](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/screens/bambu-first-layer-speed.png)

**دما.** برای مواد دشوار، Prusa بالابردن دمای صفحه را ۵ تا ۱۰ درجه می‌گوید، و برای بقیه می‌گوید عدد پیشنهادی ماده را نگه دار. برای PLA معمولی اول مطمئن شو در محدودهٔ پروفایلت هستی. جدول اول دمای صفحه است و جدول دوم دمای نازل. در PrusaSlicer و Bambu Studio مسیر هر دو یک شکل است، پس نام ردیف را نگاه کن: در PrusaSlicer ردیف `Bed` برای صفحه و `Nozzle` برای نازل، و در Bambu Studio ردیف همان صفحه‌ای که انتخاب کرده‌ای برای صفحه و `Nozzle` برای نازل. فصل ۰۷ ترم ۲ این را گفته است.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Material › Build Plate Temperature Initial Layer` |
| PrusaSlicer | `Filaments › Filament › Temperature › First layer` |
| OrcaSlicer | `Filament › Filament › Bed temperature › First layer` |
| Bambu Studio | `Filament › Filament › Print temperature › Initial layer` |

<div dir="rtl">

![محل دمای صفحه در لایهٔ اول در Cura](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/screens/cura-first-layer-bed-temp.png)

![محل دمای صفحه در لایهٔ اول در PrusaSlicer](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/screens/prusa-first-layer-bed-temp.png)

![محل دمای صفحه در لایهٔ اول در OrcaSlicer](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/screens/orca-first-layer-bed-temp.png)

![محل دمای صفحه در لایهٔ اول در Bambu Studio](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/screens/bambu-first-layer-bed-temp.png)

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Material › Printing Temperature Initial Layer` |
| PrusaSlicer | `Filaments › Filament › Temperature › First layer` |
| OrcaSlicer | `Filament › Filament › Print temperature › First layer` |
| Bambu Studio | `Filament › Filament › Print temperature › Initial layer` |

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** در هر ردیف فقط یک ستون عوض شده باشد. اگر تغییری بی‌اثر بود، به عدد قبلی برگرد.

## ۶. سطح تماس

اگر قطعه واقعاً تماس کمی با صفحه دارد، `brim` را از فصل ۰۹ ترم ۲ بیاور. راهنمای Prusa هم می‌گوید پیش از رفتن سراغ چسب، `brim` را امتحان کن. همان راهنما چسب را برای PLA لازم نمی‌داند، و آن را برای موادی مثل PETG و ABS می‌آورد. پس این کتاب برای PLA روش چسب نمی‌دهد. مواد دیگر را ترم ۵ می‌گوید. عرض `brim` را از این مسیر می‌دهی.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Build Plate Adhesion › Brim Width` |
| PrusaSlicer | `Print Settings › Skirt and brim › Brim › Brim width` |
| OrcaSlicer | `Process › Others › Brim › Brim width` |
| Bambu Studio | `Process › Others › Bed adhesion › Brim width` |

<div dir="rtl">

![محل عرض `brim` در Cura](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/screens/cura-brim-width.png)

![محل عرض `brim` در PrusaSlicer](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/screens/prusa-brim-width.png)

![محل عرض `brim` در OrcaSlicer](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/screens/orca-brim-width.png)

![محل عرض `brim` در Bambu Studio](/lesson-assets/t4-s02-first-layer-adhesion/screens/bambu-brim-width.png)

> 🔧 **اگر کار نکرد:** اگر همهٔ این‌ها را انجام دادی و لایه هنوز یک‌جا نمی‌چسبد و جای دیگر فشرده است، صفحه تراز نیست یا چیزی زیرش گیر کرده است. صفحهٔ سرد را بردار و زیرش را نگاه کن. نخ یا تکهٔ پلاستیک زیر صفحه همین نشانه را می‌سازد. اگر پلاستیک اصلاً بیرون نیامد، این گرفتگی است و فصل ۱۲ همین ترم آن را می‌گوید.

> 🤖 **با AI:** عکس لایهٔ اولت را به دستیار AI بده و بپرس «خط‌ها گرد و جدا هستند یا زبر و موج‌دار، و کدام آزمون را باید جلوتر انجام بدهم؟». اگر نام تنظیمی داد، آن را در اسلایسر خودت پیدا کن. جواب را با چاپ خودت چک کن.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| bed type | بد تایپ | نوع صفحهٔ چاپ در تنظیم اسلایسر |
| plate type | پلیت تایپ | نام همان تنظیم در Bambu Studio |
| spaghetti | اسپاگتی | کلاف پلاستیک، وقتی قطعه کنده شده و چاپ ادامه دارد |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن جواب بده: برای نچسبیدن، اولین و دومین آزمون چیست؟ چرا `brim` آخر می‌آید؟

**تمرین اجباری:** مدل را چاپ کن و دست‌کم دو ردیف جدول را پر کن. اگر چاپ پایه خوب بود، یک ردیف بساز که عمداً فقط سرعت لایهٔ اول را کم می‌کند و دو نتیجه را با هم مقایسه کن. اگر چاپگر نداری، در اسلایسرت چهار مسیر این فصل را پیدا کن و عدد کنونی هرکدام را بنویس.

**تمرین حسابی:** سرعت لایهٔ اول پروفایلی `30 mm/s` است و مربع این فصل ضلع ۸۰ میلی‌متر دارد. یک خط کامل از این سر تا آن سر چند ثانیه طول می‌کشد؟ اگر سرعت به ۷۵ درصد برسد چند ثانیه؟ شتاب را حساب نکن.

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** در `Preview` لایهٔ اول را باز کن و جایی را پیدا کن که خط‌های دیواره به `infill` لایهٔ اول می‌رسند. اگر نازل ۰٫۱ میلی‌متر دورتر از مقدار درست باشد، خط با ارتفاع `0.2 mm` در واقع چه ارتفاعی می‌گیرد؟ اگر عرض و حجم خط ثابت بماند چه؟ چرا خط گرد می‌شود؟

## جوابِ تمرین‌ها

**یادآوری:** اول تمیزی صفحه، بعد ارتفاع نازل. `brim` آخر می‌آید چون مشکل تماس را می‌پوشاند و علت را حل نمی‌کند. اگر صفحه چرب باشد، `brim` هم فقط کمی دیرتر کنده می‌شود.

**تمرین اجباری:** نتیجه به چاپگر خودت بسته است. دنبال این بگرد: در هر ردیف یک تغییر باشد، و بتوانی بگویی کدام خط در مقایسه پهن‌تر شده است.

**تمرین حسابی:** `80 / 30 = 2.67 s`. با ۷۵ درصد سرعت `22.5 mm/s` است و `80 / 22.5 = 3.56 s`.

**تمرین ستاره‌دار:** فضای میان نازل و صفحه `0.3 mm` می‌شود ولی حجم ریخته‌شده برای `0.2 mm` حساب شده است. مقطع برنامه‌ریزی‌شده `0.4 × 0.2 = 0.08 mm²` است. اگر ارتفاع واقعی `0.3 mm` باشد، عرض به `0.08 / 0.3 = 0.27 mm` می‌رسد (حساب‌شده با مدل مستطیلی). یعنی خط از نازل باریک‌تر است و دیگر پهن نمی‌شود، پس تماسش کم است و نزدیک به گرد روی صفحه می‌افتد.

## در فصل بعد

حالا لایهٔ اول می‌چسبد، شاید هم زیادی. فصل بعد برعکس این فصل است: وقتی لایه‌های پایین زیادی پهن می‌شوند و دور کف قطعه نوار می‌سازند. اسمش `elephant foot` است و اندازهٔ قطعه را خراب می‌کند.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/laye/lessons/t4/s02-first-layer-adhesion (یادستان, Yaadestan)
