# فصل ۰۳ — برج دما

<div dir="rtl">

# فصل ۰۳ — برج دما

## در این فصل چه می‌سازی

آخر این فصل چند بلوک کوچک روی میزت داری که هر کدام با یک دمای نازل چاپ شده است. آن‌ها را به ترتیب کنار هم می‌گذاری و بهترین دمای این حلقه را با چشم و دست انتخاب می‌کنی. به این مجموعه **برج دما** می‌گویند، حتی وقتی تکه‌هایش جدا چاپ شده باشند.

![پنج بلوک کوچک با `bridge` و `overhang` که به ترتیب کنار هم چیده شده‌اند](/lesson-assets/t3-s03-temperature-tower/prompt/01-image-temperature-blocks.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- بگویی چرا یک حلقهٔ فیلامنت یک دمای «درست» ندارد
- یک برج دما را تکه‌تکه و بدون نوشتن G-code بسازی
- بلوک‌ها را با فهرست مشخصی مقایسه کنی
- عدد انتخابی را در پروفایل فیلامنت بگذاری

## قبل از شروع

- **از فصل ۰۷ ترم ۲:** دمای نازل و دمای لایهٔ اول را می‌شناسی.
- **از فصل ۱۰ ترم ۲:** می‌دانی `overhang` و `bridge` چیست.
- **از فصل ۰۱ همین ترم:** فقط یک چیز را عوض می‌کنی.

> 🎯 **کار این فصل:** چاپگر، همان حلقهٔ فیلامنت، اسلایسرت، OpenSCAD، و مدل `temp-tower.scad`. هر بلوک `3192 mm³` است، یعنی حدود ۱٫۳ متر فیلامنت و ۴ گرم، و پنج بلوک حدود ۲۰ گرم (حساب‌شده، توپر، پس سقف مصرف). اگر چاپگر نداری، مدل را برش بزن و بخش ۴ و تمرین‌ها را با `Preview` انجام بده.

> ⚠️ **مواظب باش:** قاعده‌های ایمنی ابتدای کتاب این‌جا هم برقرار است. میان چاپ‌ها بلوک را فقط پس از خنک‌شدن صفحه بردار، و کاردک را به سمت بیرون و دور از دست حرکت بده. دما را بالاتر از حدی که روی برچسب حلقه و در راهنمای چاپگرت آمده نبر.

## ۱. دما چه چیزی را عوض می‌کند

فیلامنت در یک دمای مشخص مثل یخ آب نمی‌شود. با بالا رفتن دما کم‌کم نرم‌تر و روان‌تر می‌شود. پس به‌جای یک عدد درست، یک بازهٔ خوب داری. راهنمای OrcaSlicer می‌گوید این چهار چیز را با هم بسنج:

- **چسبندگی لایه‌ها:** معمولاً با دمای بالاتر قوی‌تر است.
- **`overhang` و `bridge`:** دمای زیاد مذاب را شل می‌کند و خط در هوا پایین می‌افتد.
- **رشته‌های نازک پلاستیک:** دمای پایین‌تر معمولاً کمترشان می‌کند. این عیب نام `stringing` دارد. فعلاً همین‌قدر بدان؛ فصل ۰۵ ترم ۴ کامل یادش می‌گیریم.
- **ظاهر سطح:** تعادلی میان دما و جریان است.

قبل از ادامه، جواب بده: چرا نمی‌شود فقط یکی از این چهار معیار را نگاه کرد و بالاترین یا پایین‌ترین دما را برداشت؟

---

**جواب:** چون این معیارها در خلاف جهت هم حرکت می‌کنند. دمایی که لایه‌ها را محکم می‌کند `overhang` را خراب می‌کند. برای همین آخر کار یک بازه پیدا می‌کنی و از داخل آن عدد برمی‌داری.

## ۲. برج را تکه‌تکه می‌سازیم

برج معمولی یک مدل بلند است که دمایش با هر طبقه عوض می‌شود. برای این کار باید در میانهٔ چاپ به چاپگر فرمان تازه بدهی، و نوشتن آن فرمان موضوع ترم ۷ است. پس این‌جا مسئله را به روش ساده‌تری حل می‌کنیم: هر طبقه را جداگانه چاپ می‌کنی.

این کار دو مزیت دارد. خطا از یک بلوک به بلوک بعد نمی‌رسد، و هر دما کاملاً تک‌متغیری است. عیبش این است که زمان بیشتری می‌برد.

مدل یک بلوک است با دو پایه، یک `bridge` به طول ۱۴ میلی‌متر و یک `overhang` با زاویهٔ ۴۵ درجه. روی آن شیارهایی هست که شماره‌اش را نشان می‌دهد، چون بلوک‌ها وقتی از صفحه جدا شوند ظاهراً مثل هم‌اند.

</div>

```openscad
// temp-tower.scad
// one block of a temperature tower: export and print once per temperature
index = 1;         // block number, 1 to 5: this many grooves on top
width = 12;        // block width, mm

difference() {
    // side profile: two feet, a 14 mm bridge, a 45 degree overhang
    translate([0, width, 0])
        rotate([90, 0, 0])
            linear_extrude(height = width)
                polygon([[0, 0], [10, 0], [10, 8], [24, 8], [24, 0],
                         [30, 0], [30, 6], [36, 12], [0, 12]]);

    // one groove across the top for each block number
    for (i = [1 : index])
        translate([i * 4, -1, 11])
            cube([2, width + 2, 2]);
}
```

<div dir="rtl">

در این مدل `linear_extrude` یک شکل دوبعدی را به اندازهٔ عرض بلوک ضخیم می‌کند، و `difference` شیارها را از آن کم می‌کند. لازم نیست این دو را حفظ کنی. فقط عدد `index` را عوض می‌کنی.

1. متن را در OpenSCAD وارد کن.
2. عدد `index` را `1` بگذار و STL بگیر.
3. نام فایل را `temp-1.stl` بگذار.
4. همین کار را برای عددهای `2` تا `5` تکرار کن.

✅ **چک کن:** در پیش‌نمایش OpenSCAD تعداد شیارها باید با `index` یکی باشد. پل باید پایین باز باشد و سمت راست بلوک شیب ۴۵ درجه داشته باشد.

> 📌 **یادداشت:** دو اسلایسر برای این کار ابزار آماده دارند. در OrcaSlicer مسیرش `Calibration › Temperature` است و در Bambu Studio هم `Calibration › Temperature`. این ابزار یک برج کامل با دماهای پله‌ای می‌سازد و مسیر عددها را خودش تنظیم می‌کند. طبق کد منبع، منوی `Calibration` در Bambu Studio برای چاپگرهای دیگر همیشه هست، و برای چاپگرهای Bambu فقط در حالت توسعه‌دهنده. برای چاپگرهای Bambu کد منبع به‌جای آن یک زبانهٔ جدا با نام `Calibration` دارد، با دو بخش `Flow Dynamics` و `Flow Rate`. آزمون دما در این زبانه نیست، پس روی چاپگر Bambu همین بلوک‌ها را چاپ کن. در Cura و PrusaSlicer چنین منویی را در منابع این کتاب پیدا نکردیم. اگر ابزار آماده داری، می‌توانی با آن پیش بروی، ولی فهرست مقایسهٔ بخش ۴ همان است.

## ۳. دماها را انتخاب کن

بازه را از برچسب حلقه بردار. این تنها منبعی است که دربارهٔ همین فیلامنت حرف می‌زند، و راهنمای OrcaSlicer هم عدد عمومی نمی‌دهد. پنج دما با فاصلهٔ مساوی انتخاب کن که هر دو سر بازه را بگیرد. اگر بازه تنگ است، سه بلوک کافی است.

</div>

| Block | index | Nozzle °C | Prediction |
|---|---|---|---|
| 1 | 1 | | |
| 2 | 2 | | |
| 3 | 3 | | |
| 4 | 4 | | |
| 5 | 5 | | |

<div dir="rtl">

تنظیم تنها یکی است، ولی این‌جا لایهٔ اول را هم باید ثابت نگه داری تا پای بلوک‌ها یکسان بچسبد. دمای لایهٔ اول را عوض نکن. در Cura این کار یک قدم دارد: `Printing Temperature Initial Layer` به‌طور پیش‌فرض از همین عدد پیروی می‌کند، پس یک عدد ثابت در آن بنویس تا با هر بلوک عوض نشود.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Material › Printing Temperature` |
| PrusaSlicer | `Filaments › Filament › Temperature › Other layers` |
| OrcaSlicer | `Filament › Filament › Print temperature › Other layers` |
| Bambu Studio | `Filament › Filament › Print temperature › Other layers` |

<div dir="rtl">

![محل دمای نازل در Cura](/lesson-assets/t3-s03-temperature-tower/screens/cura-nozzle-temp.png)

![محل دمای نازل در PrusaSlicer](/lesson-assets/t3-s03-temperature-tower/screens/prusa-nozzle-temp.png)

![محل دمای نازل در OrcaSlicer](/lesson-assets/t3-s03-temperature-tower/screens/orca-nozzle-temp.png)

![محل دمای نازل در Bambu Studio](/lesson-assets/t3-s03-temperature-tower/screens/bambu-nozzle-temp.png)

قبل از چاپ حدس بزن: `bridge` کدام بلوک بیشتر پایین می‌افتد؟

1. پروفایل آزمایشی فیلامنتت را باز کن.
2. دمای بلوک ۱ را بگذار و مدل را برش بزن.
3. مدل را با پل رو به پایین، همان‌طور که از OpenSCAD آمده، روی صفحه بگذار. پل نباید ساپورت داشته باشد.
4. چاپ کن، صبر کن صفحه خنک شود و بلوک را بردار.
5. این کار را برای هر بلوک تکرار کن.

---

**جواب:** معمولاً بلوک داغ‌تر، چون مذاب شل‌تر است و دیرتر سفت می‌شود. ولی این حدس توست تا وقتی بلوک‌ها را ببینی؛ نتیجه را از چاپ خودت بنویس، نه از این جمله.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** اگر پای بلوک از صفحه کنده شد، این مسئلهٔ لایهٔ اول است، نه دما. به فصل ۰۹ ترم ۱ برگرد و همان بلوک را دوباره چاپ کن. دو چیز را با هم عوض نکن.

## ۴. مقایسهٔ بلوک‌ها

بلوک‌ها را به ترتیب شماره زیر نور خوب بچین و این جدول را پر کن. برای هر خانه بنویس «خوب»، «متوسط» یا «بد». نتیجهٔ درستی از پیش نیست، چون به چاپگر و حلقهٔ خودت بسته است.

</div>

| Block | °C | Bridge | Overhang | Surface | Layer bond | Fine threads |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | | | | | | |
| 2 | | | | | | |
| 3 | | | | | | |
| 4 | | | | | | |
| 5 | | | | | | |

<div dir="rtl">

برای هر ستون دنبال این بگرد:

- **`bridge`:** خط‌های زیر پل صاف‌اند یا آویزان؟
- **`overhang`:** شیب ۴۵ درجه تمیز است یا کناره‌هایش بالا پریده و زبر شده؟
- **سطح:** براق و یکدست است، یا مات و خط‌خطی؟
- **لایه‌ها:** با ناخن از هم جدا می‌شوند؟ فشار را کم و کنترل‌شده نگه دار.
- **رشته‌ها:** زیر پل تار نازکی می‌بینی؟

> ⚠️ **مواظب باش:** بلوک را با انبردست یا با فشار زیاد نشکن. تکهٔ شکسته تیز است و ممکن است به چشم بپرد. اگر می‌خواهی چسبندگی را با شکستن بسنجی، عینک بزن و قطعه را داخل پارچه بگیر.

✅ **چک کن:** باید دست‌کم یک بلوک ضعیف‌تر از بقیه ببینی. اگر هر پنج بلوک یکسان‌اند، بازه‌ات تنگ بوده است یا این فیلامنت در این بازه حساس نیست. هر دو نتیجه قابل قبول‌اند.

## ۵. انتخاب عدد

راهنمای OrcaSlicer دو قاعده می‌دهد. اگر چند بلوک خوب‌اند، وسط آن بازه را بردار. اگر قصد داری سریع‌تر و با جریان بیشتر چاپ کنی، به سمت بالای بازهٔ خوب برو، چون مذاب فرصت کمتری برای گرم‌شدن دارد.

عدد را در پروفایل فیلامنت بگذار. این عدد مال همین حلقه است. حلقهٔ بعدی، حتی با همان نام، شاید کمی فرق داشته باشد. جدول عددهای نهایی دفترت را هم پر کن.

> 🤖 **با AI:** جدول بخش ۴ را به دستیار AI بده و بپرس «این جدول چه بازه‌ای را نشان می‌دهد و کدام ستون را باید بیشتر جدی بگیرم؟». بعد خودت بلوک‌ها را دوباره ببین. او آن‌ها را ندیده است. اگر نام تنظیمی داد، آن را در اسلایسر خودت پیدا کن. جواب را با چاپ خودت چک کن.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| temperature tower | تمپریچر تاور | مجموعه‌ای از بلوک‌ها، هر کدام با یک دما |
| index | ایندکس | شمارهٔ بلوک در مدل |
| difference | دیفرنس | کم‌کردن یک شکل از شکل دیگر در OpenSCAD |
| linear_extrude | لینیر اکسترود | ضخیم‌کردن یک شکل دوبعدی در OpenSCAD |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن جواب بده: چهار معیار مقایسهٔ بلوک‌ها کدام‌اند، و کدام‌ها با بالا رفتن دما معمولاً بدتر می‌شوند؟

**تمرین اجباری:** دست‌کم سه بلوک چاپ کن و جدول بخش ۴ را پر کن. اگر چاپگر نداری، این کار را به‌جایش انجام بده: بلوک را برش بزن و در `Preview` خط‌های `bridge` را پیدا کن و برای پنج بلوک، زمان برآوردی و طول فیلامنت را جمع بزن.

**تمرین حسابی:** سطح مقطع بلوک `266 mm²` و عرضش `12 mm` است. حجم سه بلوک چند میلی‌متر مکعب است، و این حجم با فیلامنت `1.75 mm` چند متر می‌شود؟

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** مدل را طوری عوض کن که `bridge` به‌جای ۱۴ میلی‌متر، ۲۰ میلی‌متر طول داشته باشد. کدام عددهای `polygon` باید عوض شوند؟ پیش از چاپ بگو این تغییر مقایسه را آسان‌تر می‌کند یا سخت‌تر.

## جوابِ تمرین‌ها

**یادآوری:** چسبندگی لایه‌ها، `overhang` و `bridge`، رشته‌های نازک، و ظاهر سطح. `overhang` و `bridge` و رشته‌ها معمولاً با دمای بالاتر بدتر می‌شوند، ولی چسبندگی بهتر می‌شود.

**تمرین اجباری:** جواب از پیش ندارد. دنبال این بگرد: تنها چیزی که میان بلوک‌ها عوض شده دمای نازل باشد و هر خانهٔ جدول از دیدن خود بلوک آمده باشد.

**تمرین حسابی:** `3 × 266 × 12 = 9576 mm³`. با تقسیم بر سطح مقطع `2.405 mm²`، حدود `3982 mm` می‌شود، یعنی نزدیک ۴ متر (حساب‌شده).

**تمرین ستاره‌دار:** نقطه‌های `[24, 8]`، `[24, 0]`، `[30, 0]`، `[30, 6]` و `[36, 12]` هر کدام `6` واحد به راست می‌روند تا پل ۲۰ میلی‌متری شود. پل بلندتر آویزان‌شدن را آشکارتر نشان می‌دهد، پس مقایسه آسان‌تر است، ولی بلوک بزرگ‌تر و زمان چاپ بیشتر می‌شود.

## در فصل بعد

دما را داری. حالا می‌پرسیم نازل با این دما چقدر پلاستیک می‌ریزد. یک سطح صاف را با دست و چشم می‌سنجی و یک دیوارهٔ نازک را با کولیس، و عدد `flow ratio` را با یک فرمول کوتاه درست می‌کنی.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/laye/lessons/t3/s03-temperature-tower (یادستان, Yaadestan)
