# فصل ۰۱ — چرا کالیبره می‌کنیم و به چه ترتیب

<div dir="rtl">

# فصل ۰۱ — چرا کالیبره می‌کنیم و به چه ترتیب

## در این فصل چه یاد می‌گیری

تا این‌جا با پروفایل آماده چاپ کرده‌ای و هر تنظیم پایه را با اثرش شناخته‌ای. پروفایل آماده برای یک چاپگر میانگین و یک فیلامنت میانگین نوشته شده است، نه برای دستگاه و حلقه‌ای که روی میز توست. این ترم آن فاصله را اندازه می‌گیری. این فصل هنوز چیزی چاپ نمی‌کند، چون اول باید یاد بگیری یک آزمایش را درست طراحی و ثبت کنی.

![یک دفترچهٔ باز با جدول خالی، کولیس و یک مکعب کوچک چاپی روی میز کار](/lesson-assets/t3-s01-why-calibrate/prompt/01-image-experiment-log.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- بگویی کدام عددها به چاپگر مربوط‌اند و کدام به فیلامنت
- ترتیب آزمون‌های این ترم را با دلیلش توضیح بدهی
- آزمایشی طراحی کنی که فقط یک متغیر دارد
- دفتر آزمایش خودت را راه بیندازی

## قبل از شروع

- **از فصل ۱۰ ترم ۱:** با کولیس اندازه می‌گیری.
- **از فصل ۱۳ ترم ۲:** می‌دانی پروفایل چاپگر، فیلامنت و process جدا ذخیره می‌شوند.
- **از فصل ۰۶ و ۰۷ ترم ۲:** سرعت و دما را در اسلایسرت پیدا می‌کنی.

> 🎯 **کار این فصل:** یک دفتر یا یک فایل جدول، و مداد. این فصل کاملاً کاغذی است و چاپگر نمی‌خواهد.

## ۱. کالیبراسیون یعنی چه

کالیبراسیون یعنی به‌جای عددی که کسی حدس زده، عددی را بگذاری که روی دستگاه خودت اندازه گرفته‌ای. هر چاپگر کمی با چاپگر هم‌مدلش فرق دارد، و هر فیلامنت با فیلامنت دیگر فرق دارد. این فاصله‌ها ریزند، ولی روی هزاران خط چاپی جمع می‌شوند.

این کار همیشه لازم نیست. راهنمای Prusa می‌گوید چاپگر نوی کارخانه به تنظیم ضریب `flow` نیاز ندارد و آن را کاری پیشرفته می‌داند. پس اگر قطعه‌هایت خوب‌اند، هدف این ترم برای تو فهمیدن عددهاست، نه عوض‌کردن آن‌ها به هر قیمت.

حالا به این دو عدد فکر کن: چند میلی‌متر فیلامنت موتور واقعاً جلو می‌فرستد، و بهترین دما برای این حلقه چند درجه است.

قبل از ادامه، جواب بده: اگر حلقهٔ فیلامنت را با برند دیگری عوض کنی، کدام‌یک از این دو عدد باید دوباره اندازه گرفته شود؟

---

**جواب:** فقط دما. حرکت موتور به دستگاه مربوط است و با عوض‌شدن حلقه تغییر نمی‌کند. بهترین دما به ماده مربوط است و با هر فیلامنت تازه دوباره پیدا می‌شود.

همین تفاوت جای هر عدد را هم معلوم می‌کند. راهنمای OrcaSlicer هم آزمون‌های فیلامنت را جدا می‌کند و می‌گوید برای هر فیلامنت تازه تکرار می‌شوند.

</div>

| Test | Chapter | Belongs to | Repeat when |
|---|---|---|---|
| extruder steps | 02 | printer | extruder hardware changes |
| temperature | 03 | filament | new filament |
| flow ratio | 04 | filament | new filament or nozzle |
| pressure advance | 05 | filament and printer | new filament or nozzle |
| retraction | 06 | filament and printer | new filament |
| max volumetric speed | 07 | filament and printer | new filament or nozzle |
| resonance | 08 | printer | mechanics change |
| dimensions | 09 | filament and printer | new filament |

<div dir="rtl">

این جدول چند نام تازه دارد، مثل `flow ratio` که ضریب مقدار پلاستیک است. فعلاً همین‌قدر بدان؛ فصل ۰۴ تا ۰۸ همین ترم کامل یادشان می‌گیریم.

## ۲. چرا این ترتیب

آزمون‌ها به هم تکیه دارند. هر آزمون فرض می‌کند آزمون‌های قبلی درست انجام شده‌اند. وقتی موتور ۹۵ میلی‌متر می‌فرستد و تو فکر می‌کنی ۱۰۰ میلی‌متر فرستاده است، هر عددی که بعد از آن پیدا کنی این خطا را در خودش پنهان دارد.

ترتیب این کتاب از این استدلال می‌آید:

1. اول مکانیک فرستادن فیلامنت، چون همه چیز روی آن سوار است.
2. بعد دما، چون رفتار مذاب را تعیین می‌کند.
3. بعد مقدار پلاستیک، یعنی `flow ratio`، با دمای درست.
4. بعد رفتار فشار و حرکت‌های عقب‌وجلوی فیلامنت.
5. بعد سقف سرعت، که با دما و ماده عوض می‌شود.
6. آخر لرزش و اندازه، چون این دو را روی چاپ خوب بهتر می‌بینی.

این ترتیب قضاوت ماست، نه قانون. راهنمای OrcaSlicer سقف جریان را زودتر می‌آورد و `pressure advance` را قبل از `flow ratio` می‌گذارد. هر دو ترتیب در یک چیز مشترک‌اند: دما پیش از آزمون‌های جریان می‌آید. اگر راهنمای سازندهٔ چاپگرت ترتیب دیگری گفت، آن را جدی بگیر و در دفترت بنویس کدام را دنبال کردی.

قبل از ادامه، جواب بده: فرض کن `flow ratio` را با دمای خیلی پایین پیدا کرده‌ای و بعد دما را بالا برده‌ای. چرا باید به آن عدد شک کنی؟

---

**جواب:** چون رفتار مذاب با دما عوض می‌شود، و عددی که پیدا کردی برای شرایطی بود که دیگر برقرار نیست. هر وقت عددی زودتر در زنجیره عوض شد، عددهای بعدش را دوباره بسنج.

## ۳. یک متغیر در هر آزمایش

اگر دما را پایین بیاوری و سرعت را هم کم کنی و چاپ بهتر شود، نمی‌دانی کدام‌یک کار کرده است. شاید یکی کمک کرده و دیگری آسیب زده است. به این کار **تک‌متغیری آزمودن** می‌گوییم: هر بار فقط یک چیز عوض می‌شود و بقیه ثابت می‌مانند.

ثابت‌ماندن فقط دربارهٔ تنظیم‌ها نیست. این‌ها هم بخشی از آزمایش‌اند:

- همان مدل و همان جای صفحه
- همان حلقهٔ فیلامنت
- همان ارتفاع لایه و همان سرعت
- همان پروفایل پایه، ذخیره‌شده با نامی مشخص

یک آزمایش خوب سه بخش دارد. **پرسش:** می‌خواهم چه چیزی را بفهمم؟ **پیش‌بینی:** فکر می‌کنم چه می‌شود؟ **ثبت:** چه دیدم؟ پیش‌بینی را قبل از چاپ بنویس. اگر بعد از چاپ بنویسی، ذهنت خودش را با نتیجه هماهنگ می‌کند.

> 💡 **نکته:** برای آزمایش از پروفایل اصلی‌ات یک نسخهٔ جدا بساز و فقط همان را عوض کن. وقتی عدد نهایی معلوم شد، آن را به پروفایل اصلی ببر. روشش را در فصل ۱۳ ترم ۲ دیده‌ای.

✅ **چک کن:** در دفترت یک پرسش برای یک آزمایش فرضی بنویس. اگر پرسشت دو تنظیم را نام برده است، آن را به دو پرسش بشکن.

## ۴. دفتر آزمایش

حالا دفتر این ترم را بساز. همین جدول را در فصل‌های بعد پر می‌کنی و هر ردیف یک چاپ یا یک اندازه‌گیری است.

</div>

| No. | Filament | Question | The one change | Prediction | What I saw | Keep? |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | | | | | | |
| 2 | | | | | | |
| 3 | | | | | | |

<div dir="rtl">

یک جدول دیگر هم بساز که آخر هر فصل عدد نهایی در آن می‌نشیند. ستون «جای عدد» را همان موقع پر کن تا بعداً دنبالش نگردی.

</div>

| Value | My result | Where it lives | Date |
|---|---|---|---|
| extruder steps | | | |
| nozzle temperature | | | |
| flow ratio | | | |
| pressure advance | | | |
| retraction length | | | |
| max volumetric speed | | | |
| input shaping | | | |
| XY compensation | | | |

<div dir="rtl">

> 🤖 **با AI:** طرح آزمایشت را بنویس و از دستیار AI بپرس «آیا این آزمایش جز یک متغیر چیز دیگری را هم عوض می‌کند؟». نظرش را با جدول خودت بسنج، و اگر نام تنظیمی داد آن را در اسلایسر خودت پیدا کن، چون نام‌ها میان نسخه‌ها عوض می‌شوند. جواب را با چاپ خودت چک کن.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| calibration | کالیبریشن | جایگزینی عدد حدسی با عدد اندازه‌گیری‌شده روی دستگاه خودت |
| variable | وریبل | چیزی که در آزمایش عوض می‌شود |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن جواب بده: چرا آزمون‌های فیلامنت با هر حلقهٔ تازه تکرار می‌شوند ولی آزمون مکانیکی موتور نه؟

**تمرین اجباری:** دفتر این ترم را با هر دو جدول بساز. برای فصل ۰۳، پرسش و پیش‌بینی ردیف اول را همین حالا بنویس.

**تمرین عیب‌یابی آزمایش:** این چهار طرح را بخوان و بگو کدام‌ها درست‌اند.

1. دما ۵ درجه کمتر، همهٔ بقیه ثابت.
2. دما ۵ درجه کمتر و `layer height` کمتر.
3. همان تنظیم، ولی با حلقهٔ تازه‌ای از برند دیگر.
4. همان تنظیم و همان فیلامنت، ولی مدل این بار در گوشهٔ دیگری از صفحه.

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** موتور چاپگری ۳ درصد کمتر از فرمان فیلامنت می‌فرستد. کسی بدون این‌که این را بداند `flow ratio` را طوری بالا برده که سطح صاف شود. چرا اصلاح بعدی موتور، `flow ratio` او را خراب می‌کند؟ با عدد نشان بده.

## جوابِ تمرین‌ها

**یادآوری:** رفتار مذاب به ماده بسته است و با هر حلقه تازه می‌شود. حرکت موتور به چرخ‌دنده و تنظیم دستگاه بسته است و با عوض‌شدن فیلامنت تغییر نمی‌کند.

**تمرین اجباری:** جواب از پیش ندارد. دنبال این بگرد: پرسشت فقط یک تنظیم را نام ببرد و پیش‌بینی‌ات قبل از چاپ نوشته شده باشد.

**تمرین عیب‌یابی آزمایش:** طرح ۱ درست است. طرح ۲ دو چیز را عوض کرده است. طرح ۳ درست است اگر پرسش دربارهٔ خود فیلامنت باشد، و غلط است اگر پرسش دربارهٔ تنظیم باشد. طرح ۴ آزمایش جای صفحه است؛ اگر پرسش همین باشد درست است، ولی اگر همراه تغییر دیگری باشد نتیجه را مبهم می‌کند.

**تمرین ستاره‌دار:** موتور `0.97` فرمان را می‌فرستد، پس او به `flow ratio` حدود `1 / 0.97 = 1.031` رسیده است (حساب‌شده). بعد از اصلاح موتور، حرکت درست است و همان `1.031` حالا `3.1%` پلاستیک اضافه می‌دهد. برای همین کار از پایهٔ زنجیره شروع می‌شود.

## در فصل بعد

اولین اندازه‌گیری واقعی این ترم حتی چاپ نمی‌خواهد. یک علامت روی فیلامنت می‌گذاری، به چاپگر می‌گویی ۱۰۰ میلی‌متر جلو ببرد، و با کولیس می‌بینی راست گفته است یا نه.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/laye/lessons/t3/s01-why-calibrate (یادستان, Yaadestan)
