# فصل ۱۲ — درز چاپ

<div dir="rtl">

# فصل ۱۲ — درز چاپ

## در این فصل چه می‌سازی

آخر این فصل یک برج گرد و یک برج مربع روی یک پایه چاپ کرده‌ای و روی هر دو خط باریکی را پیدا کرده‌ای که از بالا تا پایین قطعه می‌رود. این خط نام انگلیسی `seam` دارد. هیچ چاپ معمولی بدون آن نیست، ولی جایش را تو انتخاب می‌کنی.

![یک برج گرد و یک برج مربع روی یک پایه، با خط نازکی از نقطه‌های هم‌راستا روی برج گرد و خطی پنهان در گوشهٔ برج مربع](/lesson-assets/t2-s12-seam/prompt/01-image-seam-towers.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- بگویی `seam` از کجا می‌آید
- گزینه‌های `seam` را در اسلایسرت پیدا کنی
- جای `seam` را برای یک قطعهٔ گرد و یک قطعهٔ گوشه‌دار انتخاب کنی
- اثر انتخابت را روی چاپ بسنجی

## قبل از شروع

- **از فصل ۰۳ همین ترم:** دیوارهٔ بیرونی را می‌شناسی.
- **از فصل ۱۱ همین ترم:** می‌دانی چرخش مدل چه چیزهایی را عوض می‌کند.
- **از فصل ۱۰ ترم ۱:** با کولیس اندازه می‌گیری.

> 🎯 **کار این فصل:** چاپگر، حلقهٔ PLA همیشگی، اسلایسرت، OpenSCAD. مدل اگر توپر باشد حدود ۲۸ گرم می‌شود و چاپ واقعی با `infill` کمتر می‌خواهد (حساب‌شده، بخش ۳). اگر چاپگر نداری، جای `seam` را در `Preview` ببین.

> ⚠️ **مواظب باش:** قاعده‌های ایمنی ابتدای کتاب این‌جا هم برقرارند. قطعه را بعد از سردشدن صفحه جدا کن. برآمدگی ریز روی `seam` را با چاقو نتراش. اگر لازم شد، با سوهان کار کن و ابزار را رو به بیرون و دور از بدن حرکت بده.

## ۱. `seam` از کجا می‌آید

دیوارهٔ بیرونی هر لایه یک حلقه است. حلقه باید جایی شروع شود و همان‌جا تمام شود. راهنمای Prusa هم همین را می‌گوید: جز در حالت ویژه‌ای که تک‌خط مارپیچی چاپ می‌کند، هر حلقه نقطهٔ شروع و پایان دارد.

نازل در آن نقطه کمی می‌ایستد یا مسیرش عوض می‌شود، و ردی می‌ماند. وقتی این نقطه در هر لایه روی هم بیفتد، خطی عمودی می‌بینی. مثل دوخت یک آستین است: پارچهٔ حلقوی هم جایی باید به خودش برسد. تشبیه یک مرز دارد: دوخت را می‌شود به پشت برد، ولی `seam` همیشه روی سطح قطعه است.

قبل از ادامه، جواب بده: روی یک مکعب، `seam` را کجا بگذاری کمتر دیده می‌شود؟ روی استوانه چطور؟

---

**جواب:** روی مکعب در گوشه، چون گوشه خودش یک تغییر شکل است و چشم انتظار آن را دارد. روی استوانه گوشه‌ای نیست، پس باید جای پشت قطعه را انتخاب کنی یا `seam` را پراکنده کنی.

## ۲. جای `seam` را انتخاب کن

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Walls › Z Seam Alignment` |
| PrusaSlicer | `Print Settings › Layers and perimeters › Advanced › Seam position` |
| OrcaSlicer | `Process › Quality › Seam › Seam position` |
| Bambu Studio | `Process › Quality › Seam › Seam position` |

<div dir="rtl">

![محل جای `seam` در Cura](/lesson-assets/t2-s12-seam/screens/cura-seam.png)

![محل جای `seam` در PrusaSlicer](/lesson-assets/t2-s12-seam/screens/prusa-seam.png)

![محل جای `seam` در OrcaSlicer](/lesson-assets/t2-s12-seam/screens/orca-seam.png)

![محل جای `seam` در Bambu Studio](/lesson-assets/t2-s12-seam/screens/bambu-seam.png)

چهار اسلایسر گزینه‌های مشابه با نام‌های متفاوت دارند. جدول زیر از کد منبع نسخهٔ وارسی‌شده است.

</div>

| Idea | Cura | PrusaSlicer | OrcaSlicer | Bambu Studio |
|---|---|---|---|---|
| closest point, hides in corners | `Shortest`, `Sharpest Corner` | `Nearest` | `Nearest` | `Nearest` |
| one vertical line | `User Specified` | `Aligned` | `Aligned` | `Aligned` |
| at the back of the plate | `User Specified` | `Rear` | `Back`, `Aligned back` | `Back` |
| different on every layer | `Random` | `Random` | `Random` | `Random` |

<div dir="rtl">

> 📌 **یادداشت:** در Cura این میدان در سطح `expert` است. راحت‌ترین راه یافتنش کادر جستجوی پنل تنظیم‌هاست. نام‌ها یکی نیستند و هر ردیف جدول یک ایدهٔ مشترک است، نه یک رفتار برابر. توضیح میدان را در اسلایسر خودت بخوان.

در Cura گزینهٔ `User Specified` به تنهایی جا را تعیین نمی‌کند. جای `seam` را میدان `Z Seam Position` می‌گوید، با گزینه‌هایی مثل `Back`. سه اسلایسر دیگر چنین میدان جدایی ندارند و همان `Seam position` کافی است.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Walls › Z Seam Position` |
| PrusaSlicer | no separate field; `Rear` is an option of `Seam position` |
| OrcaSlicer | no separate field; `Back` is an option of `Seam position` |
| Bambu Studio | no separate field; `Back` is an option of `Seam position` |

<div dir="rtl">

![محل Z Seam Position در Cura](/lesson-assets/t2-s12-seam/screens/cura-seam-back-position.png)

راهنمای Prusa گزینه‌هایش را این‌طور توضیح می‌دهد.

- `Nearest` نزدیک‌ترین نقطهٔ مناسب را برمی‌دارد و گوشهٔ رو به داخل را ترجیح می‌دهد. برای مدل گوشه‌دار مناسب است.
- `Aligned` نقطه‌ها را تا جایی که بشود روی یک خط عمودی نگه می‌دارد.
- `Rear` مثل `Aligned` است، ولی `seam` را به پشت صفحه می‌برد. برای جسمی مناسب است که از یک طرف دیده می‌شود.
- `Random` هر لایه نقطهٔ دیگری برمی‌دارد. خط از بین می‌رود، ولی سطح زبرتر می‌شود. برای قطعهٔ استوانه‌ای بدون گوشه مناسب است، نه برای مدل گوشه‌دار.

توضیح رسمی Cura هم همین دوگانه را می‌گوید: اگر نقطه‌ها روی هم بیفتند، خط دیده می‌شود ولی جدا کردنش ساده است. اگر پراکنده باشند، خطا کمتر به چشم می‌آید.

> 💡 **نکته:** اگر جسمی را از یک طرف می‌بینی، جهت قطعه را با `seam` هماهنگ کن. فصل قبل چرخاندن را یاد گرفتی: طرف نادیدهٔ قطعه را رو به پشت صفحه بگذار و `seam` را پشت ببر.

قبل از ادامه، جواب بده: گلدانی گرد داری که روی طاقچه از یک طرف دیده می‌شود. کدام گزینه را اول امتحان می‌کنی؟ جاکلیدی با گوشه‌های تیز چطور؟

---

**جواب:** برای گلدان، گزینهٔ پشت صفحه، چون خط تمیز و در جای نادیده می‌ماند. در Cura این یعنی `User Specified` با `Z Seam Position` برابر `Back`. برای جاکلیدی `Nearest` یا `Sharpest Corner`، چون گوشه هست. اگر جای دقیق‌تری می‌خواهی، OrcaSlicer و Bambu Studio ابزار `Seam painting` هم دارند که نقطه را روی خود مدل نشان می‌دهی.

## ۳. مدل آزمایشی

مدل یک برج گرد و یک برج مربع هم‌اندازه دارد. پس رفتار `seam` را روی این دو شکل در یک چاپ می‌بینی. فصل ۱۱ ترم ۴ همین مدل را برای برآمدگی‌ها به‌کار می‌برد، پس قطعه را نگه دار.

</div>

```openscad
// seam-sample.scad
// a round tower and a square tower on one base
side = 24;       // tower width, mm
tower_h = 20;    // tower height above the base, mm
base = [60, 30, 1.2];  // length, width, height, mm

$fn = 96;

cube(base);

translate([17, 15, 0])
    cylinder(d = side, h = base[2] + tower_h);

translate([34, 3, 0])
    cube([side, side, base[2] + tower_h]);
```

<div dir="rtl">

از این متن STL بگیر. حجم کامل مدل حدود `22728 mm³` است، یعنی حدود ۹٫۵ متر فیلامنت و نزدیک ۲۸ گرم (حساب‌شده). این سقف است، چون چاپ واقعی توخالی است. برای کوچک‌تر کردن چاپ می‌توانی `tower_h` را کم کنی.

## ۴. آزمون: یک تغییر

1. گزینهٔ فعلی پروفایلت را یادداشت کن.
2. مدل را برش بزن و در `Preview` نقطه‌های شروع حلقه‌ها را ببین.
3. چاپ پایه را بگیر.
4. فقط گزینهٔ `seam` را عوض کن: `Random` را انتخاب کن. اگر پروفایل تو از قبل `Random` است، `Nearest` یا در Cura `Shortest` را انتخاب کن.
5. چاپ دوم را بگیر و دو قطعه را زیر نور مایل کنار هم بگذار.
6. پایان آزمون: تغییر را دور بریز (جدول فصل ۰۱ همین ترم).

</div>

| Print | Seam option | Time in Preview | Round tower: where and how visible | Square tower: where and how visible |
|---|---|---|---|---|
| A | | | | |
| B | | | | |

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** در `Preview` باید ببینی نقطهٔ شروع در چاپ A و B فرق دارد. اگر اسلایسرت نقطهٔ `seam` را نشان نمی‌دهد، لایه‌به‌لایه جلو برو و شروع خط دیوارهٔ بیرونی را نگاه کن.

دنبال این بگرد: روی برج گرد، کدام چاپ خط کمتری دارد و کدام سطح زبرتری؟ روی برج مربع، `seam` در گوشه رفته است یا روی سطح صاف؟ با کف دست هم حس کن. این جدول کلمه می‌خواهد، و عددی از پیش نداریم.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** اگر میان دو چاپ فرقی نمی‌بینی، قطعه را زیر نور مایل بگیر و بچرخان. اگر هنوز فرقی نبود، در `Preview` مطمئن شو نقطهٔ شروع واقعاً عوض شده است.

برآمدگی ریزی که گاهی روی `seam` می‌بینی عیب جدایی است و با تنظیم‌های دیگری درمان می‌شود. فعلاً همین‌قدر بدان؛ فصل ۱۱ ترم ۴ کامل یادش می‌گیریم.

> 🤖 **با AI:** به دستیار AI بگو چاپت را چطور می‌بینی و بپرس «با این جدول، برای کدام گزینه کدام نوع قطعه مناسب است؟». اگر اسم گزینه‌ای داد که در اسلایسرت نیست، از جدول بخش ۲ معادل ایده را پیدا کن، نه نام. اگر نام تنظیمی داد، آن را در اسلایسر خودت پیدا کن. جواب را با چاپ خودت چک کن.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| seam | سیم | خطی از نقطه‌های شروع و پایان حلقه‌های دیواره |
| aligned | اَلایند | نقطه‌ها روی یک خط عمودی می‌نشینند |
| random | رَندوم | نقطه‌ها در هر لایه پراکنده‌اند |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن جواب بده: چرا `seam` وجود دارد؟ برای یک قطعهٔ گوشه‌دار کدام گزینه طبیعی‌تر است؟

**تمرین اجباری:** دو چاپ بخش ۴ را بگیر و جدول را پر کن. اگر چاپگر نداری، جای `seam` را در `Preview` برای دو گزینه با مداد روی یک طرح مربع و یک طرح دایره بکش.

**تمرین حسابی:** برج مدل با ارتفاع لایهٔ `0.2 mm` چند لایه دارد؟ اگر در هر لایه فقط یک نقطهٔ `seam` روی دیوارهٔ بیرونی باشد، کل نقطه‌ها روی یک برج چند تا است؟ اگر `tower_h` را ۱۰ میلی‌متر بگذاری چند تا؟

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** مدل را طوری عوض کن که برج مربع به‌جای چهار گوشهٔ تیز، با `hull()` و چهار `cylinder` کوچک گوشهٔ گرد داشته باشد. `Preview` را با گزینهٔ قبلی برش بزن و بگو `seam` کجا رفت. چرا گوشهٔ گرد کار را سخت‌تر می‌کند؟

## جوابِ تمرین‌ها

**یادآوری:** هر حلقهٔ دیواره باید جایی شروع و تمام شود. برای قطعهٔ گوشه‌دار `Nearest` یا `Sharpest Corner`.

**تمرین اجباری:** جواب درستی از پیش ندارد. دنبال این بگرد: تنها فرق دو چاپ گزینهٔ `seam` باشد، و در ستون‌ها از جای `seam` و میزان دیده‌شدن هر دو حرف زده باشی.

**تمرین حسابی:** ارتفاع برج بالای پایه `20 mm` است، پس `20 / 0.2 = 100` لایه و ۱۰۰ نقطه. با `tower_h = 10` می‌شود ۵۰ نقطه. لایه‌های پایه را جدا گرفته‌ایم.

**تمرین ستاره‌دار:** این متن را به‌جای `cube` برج مربع بگذار. مرکز گوشه‌ها ۲ میلی‌متر داخل ضلع‌هاست، پس بدنه همان `24 mm` می‌ماند (حساب‌شده).

</div>

```text
hull() {
    translate([36, 5, 0]) cylinder(d = 4, h = base[2] + tower_h);
    translate([56, 5, 0]) cylinder(d = 4, h = base[2] + tower_h);
    translate([36, 25, 0]) cylinder(d = 4, h = base[2] + tower_h);
    translate([56, 25, 0]) cylinder(d = 4, h = base[2] + tower_h);
}
```

<div dir="rtl">

جای `seam` به اسلایسر تو بسته است. دنبال این بگرد: گوشهٔ گرد مثل گوشهٔ تیز جای طبیعی پنهان‌شدن ندارد، پس `seam` می‌تواند روی سطح صاف هم بیفتد.

## در فصل بعد

در این ترم تنظیم‌های زیادی را یکی‌یکی عوض کردی. حالا باید آنچه را خوب کار کرده است نگه داری. فصل بعد، که آخرین فصل این ترم است، پروفایل خودت را ذخیره می‌کنی، خروجی می‌گیری و یاد می‌گیری کدام عدد جای کدام پروفایل است.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/laye/lessons/t2/s12-seam (یادستان, Yaadestan)
