# فصل ۱۱ — جهت قرارگرفتن

<div dir="rtl">

# فصل ۱۱ — جهت قرارگرفتن

## در این فصل چه یاد می‌گیری

این فصل چاپ لازم ندارد. یک نبشی ساده را با سه جهت روی صفحه می‌گذاری و در `Preview` مقایسه می‌کنی. آخرش می‌بینی یک چرخش ساده می‌تواند ساپورت را حذف کند، تعداد لایه را نصف کند و سطح تماس را چند برابر کند، و همهٔ این‌ها بدون این‌که به عددی در پروفایل دست بزنی.

![یک نبشی L شکل در سه جهت کنار هم، روی پا، وارونه با ساپورت و خوابیده روی پهلو](/lesson-assets/t2-s11-orientation/prompt/01-image-three-orientations.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- برای یک قطعه چند جهت معقول پیدا کنی
- سطح تماس و تعداد لایه هر جهت را حساب کنی
- بگویی کدام جهت ساپورت می‌خواهد و چرا
- با یک جدول میان جهت‌ها تصمیم بگیری

## قبل از شروع

- **از فصل ۰۸ ترم ۱:** مدل را روی صفحه می‌چرخانی و جا می‌دهی.
- **از فصل ۰۱ همین ترم:** تعداد لایه را از ارتفاع حساب می‌کنی.
- **از فصل ۰۹ همین ترم:** سطح تماس را با چسبیدن قطعه مرتبط می‌کنی.
- **از فصل ۱۰ همین ترم:** `overhang` و ساپورت را می‌شناسی.

> 🎯 **کار این فصل:** اسلایسرت و OpenSCAD. چاپ اختیاری است و هر چاپ حداکثر حدود ۷٫۵ گرم می‌خواهد (حساب‌شده، بخش ۲).

## ۱. جهت یعنی چه

اسلایسر مدل را همان‌طور که روی صفحه گذاشته‌ای برش می‌زند. مدل را بچرخانی، همهٔ لایه‌ها عوض می‌شوند. فایل STL تغییر نکرده است، ولی چاپ کاملاً چیز دیگری است. این جهت قطعه است، و تصمیمش پیش از هر تنظیمی می‌آید.

چهار چیز با جهت عوض می‌شود.

- **سطح تماس:** چقدر از قطعه روی صفحه می‌نشیند
- **ارتفاع:** چند لایه داری
- **ساپورت:** کدام سطح‌ها رو به پایین‌اند
- **جهت لایه‌ها:** خط لایه‌ها روی قطعه کجا می‌خوابد

چهارمی یک اثر مهم دارد: قطعه در جهت میان لایه‌ها ضعیف‌تر است. فعلاً همین‌قدر بدان؛ فصل ۰۳ ترم ۶ کامل یادش می‌گیریم.

قبل از ادامه، جواب بده: یک لیوان را تصور کن. اگر وارونه چاپ شود چه چیزی بهتر می‌شود و چه چیزی بدتر؟

---

**جواب:** دهانهٔ لیوان حالا روی صفحه است و صاف می‌شود، ولی این حلقهٔ نازک سطح تماس کمی دارد و کف لیوان در بالا روی هوا چاپ می‌شود. پس چاپ وارونه معمولاً ساپورت یا `bridge` بزرگ می‌خواهد.

## ۲. مدل: یک نبشی

</div>

```openscad
// orientation-bracket.scad
// a plain L bracket: one foot, one upright
foot = [40, 20, 4];      // length, width, height of the foot, mm
upright = [4, 20, 40];   // length, width, height of the upright, mm

cube(foot);
cube(upright);
```

<div dir="rtl">

این مدل از دو `cube` ساخته شده است که با هم هم‌پوشانی دارند. از این متن STL بگیر. حجم کل `6080 mm³` است، یعنی حدود ۲٫۵ متر فیلامنت و نزدیک ۷٫۵ گرم (حساب‌شده).

## ۳. سه جهت با حساب

مدل را این سه‌جور می‌گذاری.

**جهت A، روی پا.** همان‌طور که مدل ساخته شده است: پا روی صفحه است و بازوی عمودی بالا می‌رود.

**جهت B، وارونه.** بازو پایین است و پا در بالا. پا ۳۶ میلی‌متر روی هوا بیرون می‌زند.

**جهت C، خوابیده.** نبشی روی پهلوی خود می‌خوابد، پس شکل L کامل روی صفحه است.

عددهای هر جهت از هندسه درمی‌آیند.

</div>

| Orientation | Height | Layers at 0.2 mm (calculated) | Contact area (calculated) | Support expected? |
|---|---|---|---|---|
| A, foot down | `40 mm` | 200 | `800 mm²` | no |
| B, upside down | `40 mm` | 200 | `80 mm²` | yes, under the foot |
| C, on its side | `20 mm` | 100 | `304 mm²` | no |

<div dir="rtl">

حساب سطح C: مساحت شکل L برابر است با `40 × 4 + 4 × 36 = 304 mm²`. جهت A ده برابر جهت B سطح تماس دارد. جهت C نصف لایه‌های دو جهت دیگر را دارد.

قبل از ادامه، جواب بده: اگر فقط ظاهر مهم باشد و نبشی از روی سطح بیرونی بازو دیده شود، کدام جهت را انتخاب می‌کنی؟ اگر فقط زمان مهم باشد چطور؟

---

**جواب:** برای ظاهر، جهت C کمک می‌کند، چون سطح پهن پهلوی نبشی روی صفحه یا در بالا می‌افتد. ولی سطح بیرونی بازو در این جهت هم دیواره است. پس دو جهت را چاپ کن و ببین. برای زمان هم احتمالاً جهت C، ولی این را باید `Preview` تأیید کند، چون تعداد لایهٔ کمتر همیشه زمان کمتر نیست.

## ۴. فعالیت: مقایسه در `Preview`

پروفایل یکسان بماند. فقط جهت عوض می‌شود. برای جهت B ساپورت باید روشن باشد، و همان تنظیم برای دو جهت دیگر هم می‌ماند تا فقط جهت فرق کند.

1. STL را باز کن و ساپورت را با تنظیم فصل قبل روشن کن.
2. برای جهت A برش بزن و ردیف A را پر کن.
3. مدل را ۱۸۰ درجه بچرخان تا بازو روی صفحه باشد. برش بزن و ردیف B را پر کن.
4. مدل را برگردان و ۹۰ درجه دور محور `X` بچرخان تا روی پهلو بخوابد. ردیف C را پر کن.
5. پایان آزمون: تغییر را دور بریز (جدول فصل ۰۱ همین ترم).

</div>

| Orientation | Time in Preview | Filament in Preview | Layers in Preview | Support visible? |
|---|---|---|---|---|
| A | | | | |
| B | | | | |
| C | | | | |

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** تعداد لایه باید با جدول بخش ۳ بخواند. اگر ارتفاع لایهٔ تو `0.2 mm` نیست، تقسیم را با عدد خودت انجام بده. اگر تعداد لایه در جهت C هنوز ۲۰۰ است، مدل را دور محور درستی نچرخانده‌ای.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** اگر بعد از چرخاندن مدل بخشی از آن زیر صفحه رفت یا روی هوا ماند، در اسلایسر مدل را روی صفحه برگردان. اگر مدل به‌جای خوابیدن کمی کج ماند، زاویه را عدد دقیق وارد کن.

دنبال این بگرد: جهت B چقدر فیلامنت و زمان به‌خاطر ساپورت اضافه دارد؟ جهت C واقعاً سریع‌تر است؟ اگر زمان C کمتر نشده است، چرا؟ پاسخ را بنویس.

> ⚠️ **مواظب باش:** اگر تصمیم گرفتی جهت B را چاپ کنی، فقط ۸۰ میلی‌متر مربع به صفحه چسبیده است و قطعه بلند است. کنار چاپگر بمان و اگر قطعه کنده شد چاپ را از منوی چاپگر متوقف کن. دستت را داخل نبر.

## ۵. چطور تصمیم بگیری

این فهرست را برای هر قطعهٔ تازه به ترتیب بخوان.

1. آیا قطعه باری می‌کشد؟ جهت بار را به یاد داشته باش و در ترم ۶ برگرد.
2. کدام سطح باید صاف باشد؟ آن را رو به بالا یا روی صفحه بگذار.
3. کدام جهت کمترین ساپورت را می‌خواهد؟ ساپورت هزینه و رد دارد.
4. کدام جهت سطح تماس کافی دارد؟ اگر کم است، `brim` فصل ۰۹ همین ترم را در نظر بگیر.
5. میان بقیه، جهتی را انتخاب کن که زمانش کمتر است.

> 💡 **نکته:** در هر سه جهت نبشی از یک فایل STL آمده است. پس قبل از عوض‌کردن هر عدد در پروفایل، یک بار مدل را بچرخان. ارزان‌ترین تغییر همین است.

> 🤖 **با AI:** شکل یک قطعهٔ واقعی را برای دستیار AI توصیف کن و بپرس «سه جهت پیشنهاد بده و برای هر کدام بگو چه ساپورتی لازم است». بعد آن سه جهت را در `Preview` بیازما. اگر نام تنظیمی داد، آن را در اسلایسر خودت پیدا کن. جواب را با چاپ خودت چک کن.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| orientation | اوریِنتِیشن | جهت قرارگرفتن قطعه روی صفحه |
| contact area | کانتکت اِریا | سطحی از قطعه که روی صفحه می‌نشیند |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن جواب بده: چهار چیزی که با جهت عوض می‌شوند کدام‌اند؟ چرا جهت پیش از تنظیم پروفایل می‌آید؟

**تمرین اجباری:** جدول بخش ۴ را پر کن.

**تمرین حسابی:** یک بلوک `60 × 30 × 10` میلی‌متر را سه‌جور می‌شود گذاشت. برای ارتفاع لایهٔ `0.2 mm` تعداد لایه و سطح تماس هر جهت را حساب کن.

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** مدل این فصل را عوض کن: طول پا را ۸۰ میلی‌متر بگذار و بقیه را ثابت نگه دار. جدول بخش ۳ را دوباره حساب کن. آیا جهت پیروز عوض شد؟ در `Preview` هم بسنج.

## جوابِ تمرین‌ها

**یادآوری:** سطح تماس، ارتفاع، ساپورت و جهت لایه‌ها. جهت اول می‌آید، چون هیچ هزینه‌ای ندارد و می‌تواند نیاز به چند تنظیم را از بین ببرد.

**تمرین اجباری:** جواب درستی از پیش ندارد. دنبال این بگرد: تعداد لایه با حساب بخواند، ساپورت فقط در B دیده شود، و سه ردیف با پروفایل یکسان باشند.

**تمرین حسابی:** ایستاده روی `60 × 30`: ارتفاع ۱۰، ۵۰ لایه، `1800 mm²`. روی `60 × 10`: ارتفاع ۳۰، ۱۵۰ لایه، `600 mm²`. روی `30 × 10`: ارتفاع ۶۰، ۳۰۰ لایه، `300 mm²`.

**تمرین ستاره‌دار:** A: ارتفاع ۴۰، ۲۰۰ لایه، `1600 mm²`. B: ارتفاع ۴۰، ۲۰۰ لایه، `80 mm²`، و پا ۷۶ میلی‌متر روی هوا. C: ارتفاع ۲۰، ۱۰۰ لایه، `80 × 4 + 4 × 36 = 464 mm²`. جهت را `Preview` تأیید می‌کند، و دنبال این بگرد که آیا زمان جهت C هنوز کمتر است.

## در فصل بعد

در هر جهتی که قطعه را بگذاری، یک چیز همراهش است: هر حلقهٔ دیواره باید جایی شروع شود و تمام شود. فصل بعد می‌بینی این نقطه روی قطعه چه ردی می‌گذارد و چطور جایش را انتخاب می‌کنی.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/laye/lessons/t2/s11-orientation (یادستان, Yaadestan)
