# فصل ۰۲ — عرض خط

<div dir="rtl">

# فصل ۰۲ — عرض خط

## در این فصل چه یاد می‌گیری

این فصل چاپ ندارد. با ماشین‌حساب نشان می‌دهی نازل در هر ثانیه چقدر پلاستیک بیرون می‌دهد. همین یک عدد، یعنی `flow` به‌عنوان حجم در ثانیه، زبان مشترک ارتفاع لایه و عرض خط و سرعت است، و بعدها خیلی از عیب‌ها را با آن می‌سنجی.

![برش مقطع یک خط چاپی زیر نازل، با عرض و ارتفاع جدا و فیلامنتی که از بالا وارد می‌شود](/lesson-assets/t2-s02-line-width/prompt/01-image-line-section.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- بگویی چرا خط چاپی می‌تواند از سوراخ نازل پهن‌تر باشد
- مقطع یک خط را از عرض و ارتفاع حساب کنی
- `flow` را از مقطع و سرعت به‌دست بیاوری
- عرض خط را در اسلایسرت پیدا کنی و درصدش را درست بخوانی

## قبل از شروع

- **از فصل ۰۴ ترم ۱:** قطر فیلامنت `1.75 mm` است و نام `flow` را شنیده‌ای.
- **از فصل ۰۶ ترم ۱:** می‌دانی مسیر ابزار از خط‌های کنار هم ساخته می‌شود.
- **از فصل ۰۱ همین ترم:** ارتفاع لایه و سقف آن را می‌شناسی.

> 🎯 **کار این فصل:** مداد، ماشین‌حساب و اسلایسرت. چاپگر لازم نیست.

## ۱. نازل مهر نیست، فشار است

سوراخ نازل این کتاب `0.4 mm` است، ولی خط چاپی لازم نیست دقیقاً همین عرض را داشته باشد. پلاستیک مذاب از نازل بیرون می‌آید، بعد کف نازل آن را به لایهٔ زیرین فشار می‌دهد و خط پهن می‌شود. به این عرض نهایی `line width` می‌گویند.

مثل خمیردندان است که روی مسواک فشار می‌دهی: اگر سر تیوب را نزدیک‌تر بگیری، خط پهن‌تر و کوتاه‌تر می‌شود. این تشبیه یک مرز دارد: خمیردندان سرد است، ولی پلاستیک چاپ هنگام پهن‌شدن هم‌زمان دارد خنک می‌شود.

کف نازل پهن‌تر از سوراخ آن است. برای همین می‌تواند خطی را که از سوراخ پهن‌تر شده است صاف کند. اسلایسر هم این را می‌داند. تعیین می‌کند هر میلی‌متر حرکت چقدر پلاستیک لازم دارد تا خط به عرض خواسته‌شده برسد.

## ۲. نسبت با نازل

حالا بپرس عرض درست چند است. منابع رسمی یکسان حرف نمی‌زنند، و همین مهم است.

توضیح Cura می‌گوید عرض خط باید با عرض نازل هم‌خوانی داشته باشد، و کمی کمتر کردن آن ممکن است چاپ بهتری بدهد. توضیح میدان در PrusaSlicer می‌گوید اگر عرض را صفر بگذاری، اسلایسر خودش آن را از قطر نازل درمی‌آورد، و برای دیواره ۱٫۱۲۵ برابر قطر نازل را به‌کار می‌برد. برای نازل `0.4 mm` این می‌شود `0.45 mm` (حساب‌شده).

پس جواب واحدی نیست. بازهٔ کار نزدیک قطر نازل است و پروفایل هر سازنده عدد خودش را دارد. عدد خودت را روی چاپگر خودت بیاب.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Quality › Line Width` |
| PrusaSlicer | `Print Settings › Advanced › Extrusion width › Default extrusion width` |
| OrcaSlicer | `Process › Quality › Line width › Default` |
| Bambu Studio | `Process › Quality › Line width › Default` |

<div dir="rtl">

![محل عرض خط در Cura](/lesson-assets/t2-s02-line-width/screens/cura-line-width.png)

![محل عرض خط در PrusaSlicer](/lesson-assets/t2-s02-line-width/screens/prusa-line-width.png)

![محل عرض خط در OrcaSlicer](/lesson-assets/t2-s02-line-width/screens/orca-line-width.png)

![محل عرض خط در Bambu Studio](/lesson-assets/t2-s02-line-width/screens/bambu-line-width.png)

> 📌 **یادداشت:** درصد در همه‌جا یک معنی ندارد. در PrusaSlicer درصد عرض روی **ارتفاع لایه** حساب می‌شود، و در OrcaSlicer روی **قطر نازل**. پس `150%` در این دو اسلایسر دو عدد متفاوت است. پیش از تایپ درصد، توضیح میدان را بخوان.

لایهٔ اول عرض جدا دارد، چون آن‌جا چسبیدن مهم‌تر از دقت است.

</div>

| Slicer | Setting path |
|---|---|
| Cura | `Print settings › Quality › Initial Layer Line Width` |
| PrusaSlicer | `Print Settings › Advanced › Extrusion width › First layer` |
| OrcaSlicer | `Process › Quality › Line width › First layer` |
| Bambu Studio | `Process › Quality › Line width › Initial layer` |

<div dir="rtl">

![محل عرض خط لایهٔ اول در Cura](/lesson-assets/t2-s02-line-width/screens/cura-first-layer-line-width.png)

![محل عرض خط لایهٔ اول در PrusaSlicer](/lesson-assets/t2-s02-line-width/screens/prusa-first-layer-line-width.png)

![محل عرض خط لایهٔ اول در OrcaSlicer](/lesson-assets/t2-s02-line-width/screens/orca-first-layer-line-width.png)

![محل عرض خط لایهٔ اول در Bambu Studio](/lesson-assets/t2-s02-line-width/screens/bambu-first-layer-line-width.png)

✅ **چک کن:** عرض خط پروفایلت را بخوان. اگر عدد صفر یا درصد است، بنویس اسلایسرت آن را با چه چیزی حساب می‌کند.

قبل از ادامه، جواب بده: اگر در PrusaSlicer ارتفاع لایه `0.2 mm` و عرض `200%` باشد، عرض خط چند میلی‌متر است؟ همین `200%` در OrcaSlicer با نازل `0.4 mm` چند می‌شود؟

---

**جواب:** در PrusaSlicer `0.2 × 2 = 0.4 mm` و در OrcaSlicer `0.4 × 2 = 0.8 mm`. همان نوشته، دو خط کاملاً متفاوت.

## ۳. مقطع خط

خط چاپی را از روبه‌رو نگاه کن. مقطعش مستطیلی با گوشه‌های گرد است. برای حساب ساده آن را مستطیل کامل می‌گیریم.

</div>

```text
A = w × h
A: cross-section of the line, mm²
w: line width, mm
h: layer height, mm
```

<div dir="rtl">

این ساده‌سازی است، چون گوشه‌های گرد کمی از مساحت کم می‌کنند. برای فهم رابطه‌ها کافی است و عددها را حساب‌شدهٔ تقریبی بدان.

</div>

| Width | Height | Section (calculated) | Width / height |
|---|---|---|---|
| `0.4 mm` | `0.1 mm` | `0.04 mm²` | 4.00 |
| `0.4 mm` | `0.2 mm` | `0.08 mm²` | 2.00 |
| `0.45 mm` | `0.2 mm` | `0.09 mm²` | 2.25 |
| `0.4 mm` | `0.3 mm` | `0.12 mm²` | 1.33 |
| `0.6 mm` | `0.3 mm` | `0.18 mm²` | 2.00 |

<div dir="rtl">

به ستون آخر نگاه کن. هر چه این نسبت کمتر باشد، خط گردتر و کم‌فشارتر است. ردیف `0.4 × 0.3` همان چیزی است که فصل قبل گفت: نزدیک سقف.

## ۴. `flow`: حجم در ثانیه

اگر مقطع را در سرعت ضرب کنی، حجم پلاستیکی را می‌یابی که هر ثانیه از نازل بیرون می‌آید. این همان `flow` است.

</div>

```text
Q = w × h × v
Q: volumetric flow, mm³/s
v: print speed, mm/s
```

<div dir="rtl">

سرعت در این فرمول فقط عددی برای تمرین است. فصل ۰۶ همین ترم سرعت را کامل یاد می‌گیریم.

</div>

| Line | Speed | Flow (calculated) | Filament fed (calculated) |
|---|---|---|---|
| `0.4 × 0.2 mm` | `30 mm/s` | `2.4 mm³/s` | `1.00 mm/s` |
| `0.4 × 0.2 mm` | `50 mm/s` | `4.0 mm³/s` | `1.66 mm/s` |
| `0.4 × 0.2 mm` | `100 mm/s` | `8.0 mm³/s` | `3.33 mm/s` |
| `0.4 × 0.2 mm` | `150 mm/s` | `12.0 mm³/s` | `4.99 mm/s` |

<div dir="rtl">

ستون آخر از تقسیم حجم بر مقطع فیلامنت درمی‌آید. مقطع فیلامنت `1.75 mm` حدود `2.405 mm²` است (حساب‌شده: `π × 0.875²`). یعنی برای خط `0.4 × 0.2` با سرعت `50 mm/s`، فیلامنت فقط با سرعت حدود ۱٫۷ میلی‌متر در ثانیه وارد می‌شود. نازل ۳۰ برابر سریع‌تر از فیلامنت حرکت می‌کند.

حالا مهم‌ترین نکته: `hot end` هر قدر هم خوب باشد، فقط مقدار محدودی پلاستیک را در ثانیه ذوب می‌کند. اگر `flow` از این سقف بگذرد، نازل کم می‌ریزد. فعلاً همین‌قدر بدان؛ فصل ۰۷ ترم ۳ کامل یادش می‌گیریم.

قبل از ادامه، جواب بده: دو چاپ داری. یکی `0.4 × 0.2` با سرعت `100 mm/s` است و دیگری `0.4 × 0.3` با سرعت `70 mm/s`. کدام `flow` بیشتری می‌خواهد؟

---

**جواب:** اولی `8.0 mm³/s` و دومی `0.4 × 0.3 × 70 = 8.4 mm³/s`. چاپی که کندتر به نظر می‌رسد از `hot end` بیشتر کار می‌کشد. برای همین سرعت تنها مقایسه نمی‌شود.

## ۵. تمرین کاغذی: جدول خودت

عددهای پروفایل خودت را بردار و جدول را پر کن. این تنها جدولی است که در این فصل پر می‌کنی، و بعداً هم به آن برمی‌گردی.

1. ارتفاع لایه و عرض خط پروفایلت را از مسیرهای بخش ۲ و فصل قبل بخوان.
2. مقطع را با `w × h` حساب کن.
3. سرعت دیوارهٔ پروفایلت را اگر پیدا کردی بنویس. اگر پیدا نکردی، از یکی از سرعت‌های جدول بخش ۴ کمک بگیر.
4. `flow` را حساب کن.
5. آن را بر `2.405` تقسیم کن تا سرعت ورود فیلامنت را بیابی.

</div>

| Profile | w, mm | h, mm | Section, mm² | v, mm/s | Flow, mm³/s | Filament, mm/s |
|---|---|---|---|---|---|---|
| mine, normal | | | | | | |
| mine, fine | | | | | | |
| mine, draft | | | | | | |

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** برای هر ردیف `w × h × v` را با ماشین‌حساب دوباره حساب کن. اگر `flow` تو ده‌ها برابر جدول بخش ۴ است، احتمالاً میلی‌متر را با سانتی‌متر یا درصد را با عدد اشتباه گرفته‌ای.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** اگر عرض خط پروفایلت صفر است یا درصد نوشته شده است، از همان رابطهٔ بخش ۲ عدد میلی‌متری را در بیاور. اگر مطمئن نیستی، برای این تمرین از قطر نازل کمک بگیر و در یادداشت بنویس که تقریبی است.

> 🤖 **با AI:** از دستیار AI بخواه «این جدول `flow` را دوباره حساب کن و بگو کدام ردیف بیشترین حجم در ثانیه را دارد». جوابش را با ماشین‌حساب خودت بسنج. اگر نام تنظیمی داد، آن را در اسلایسر خودت پیدا کن. جواب را با چاپ خودت چک کن.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| line width | لاین ویدث | عرض نهایی خط چاپی روی لایهٔ زیرین |
| extrusion width | اکستروژن ویدث | نام همان عرض در PrusaSlicer |
| flow | فلو | حجم پلاستیکی که هر ثانیه از نازل بیرون می‌آید |
| mm³/s | میلی‌متر مکعب بر ثانیه | واحد `flow` |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن جواب بده: `flow` از کدام سه عدد ساخته می‌شود؟ چرا عرض خط می‌تواند از سوراخ نازل بیشتر باشد؟

**تمرین اجباری:** جدول بخش ۵ را برای سه پروفایل پر کن.

**تمرین حسابی:** خط `0.42 × 0.2` با سرعت `60 mm/s`. مقدار `flow` چند است، و هر ثانیه چند میلی‌متر فیلامنت وارد می‌شود؟

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** می‌خواهی ارتفاع لایه را از `0.2 mm` به `0.3 mm` ببری و عرض را همان `0.4 mm` نگه داری، و `flow` هم عوض نشود. اگر سرعت فعلی `60 mm/s` است، سرعت تازه چند می‌شود؟ زمان چاپ یک مدل با این تغییر تقریباً چه می‌شود؟

## جوابِ تمرین‌ها

**یادآوری:** عرض خط، ارتفاع لایه و سرعت. عرض می‌تواند بیشتر باشد، چون کف نازل پهن‌تر از سوراخ است و پلاستیک مذاب را فشار می‌دهد و پهن می‌کند.

**تمرین اجباری:** جواب درستی از پیش ندارد. دنبال این بگرد: ستون مقطع با ضرب دو ستون قبل بخواند و واحدها یکسان باشند.

**تمرین حسابی:** `0.42 × 0.2 × 60 = 5.04 mm³/s` و `5.04 / 2.405 = 2.10 mm/s`.

**تمرین ستاره‌دار:** `Q = 0.4 × 0.2 × 60 = 4.8 mm³/s` و `v = 4.8 / (0.4 × 0.3) = 40 mm/s`. یعنی در هر لایه کندتر حرکت می‌کنی، ولی لایه‌ها کمترند. حجم مدل و `flow` عوض نشده‌اند، پس زمان خالص چاپ تقریباً همان می‌ماند. پس ضخیم‌کردن لایه فقط وقتی چاپ را سریع‌تر می‌کند که `flow` را بالاتر ببری.

## در فصل بعد

حالا هم عرض خط را می‌دانی و هم ارتفاعش را. فصل بعد این خط‌ها را به دیواره تبدیل می‌کنی، می‌بینی چند دیواره چه ضخامتی می‌سازد، و چرا Arachne می‌تواند عرض خط را میان راه عوض کند.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/laye/lessons/t2/s02-line-width (یادستان, Yaadestan)
