# فصل ۰۳ — چاپگر از چه ساخته شده

<div dir="rtl">

# فصل ۰۳ — چاپگر از چه ساخته شده

## در این فصل چه می‌سازی

آخر این فصل یک طرح خالی از چاپگر را با نام هر قسمت برچسب زده‌ای، و مسیر فیلامنت را از حلقه تا نوک نازل با انگشت روی چاپگر خودت دنبال کرده‌ای. هر عیبی که بعداً در کتاب می‌بینی به یکی از همین قسمت‌ها برمی‌گردد، پس نام‌ها را همین‌جا خوب یاد بگیر.

![برش سادهٔ یک چاپگر سه‌بعدی با قاب، تسمه، موتور، قسمت داغ و صفحهٔ چاپ، با خط‌های راهنما به سمت حاشیهٔ خالی](/lesson-assets/t1-s03-printer-anatomy/prompt/01-image-printer-anatomy.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- مسیر فیلامنت را از حلقه تا نازل بگویی
- کار `extruder`، `hot end` و `heat break` را از هم جدا کنی
- بگویی نازل چطور در سه جهت حرکت می‌کند
- فرق `direct drive` و `Bowden` را روی چاپگر خودت تشخیص بدهی

## قبل از شروع

- **از فصل ۰۱ همین ترم:** می‌دانی فیلامنت از نازل بیرون می‌آید و لایه می‌سازد.
- **از فصل ۰۲ همین ترم:** می‌دانی کجای چاپگر می‌سوزاند و چرا هنگام حرکت دست داخل نمی‌بری.

> 🎯 **کار این فصل:** کاغذ، مداد و راهنمای چاپگرت. اگر چاپگر نداری، همان طرح خالی بخش ۵ را روی کاغذ کار کن.

> ⚠️ **مواظب باش:** در این فصل چاپگر را روشن نکن. اگر تازه چاپی تمام شده، صبر کن سرد شود. قسمت‌ها را با چشم دنبال کن و فقط وقتی لمس کن که کابل برق جدا است و دستگاه کاملاً سرد است.

## ۱. مسیر فیلامنت

چاپگر را از نگاه فیلامنت ببین. این ساده‌ترین راه به‌خاطرسپردن قسمت‌هاست.

1. فیلامنت از **حلقه** باز می‌شود.
2. به **`extruder`** می‌رسد. این‌جا یک موتور و چرخ‌دنده فیلامنت را گاز می‌زنند و جلو می‌رانند.
3. وارد **`hot end`** می‌شود. قسمت بالای آن هنوز خنک است.
4. از **`heat break`** می‌گذرد، گردن باریکی میان بخش خنک و بخش داغ.
5. به بلوک داغ می‌رسد و نرم می‌شود.
6. از **نازل** بیرون می‌آید.

به این نکته توجه کن: چرخ‌دنده فقط فیلامنت جامد را می‌راند. خود این فیلامنت جامد مثل پیستون مذاب را از نازل بیرون می‌دهد. برای همین اگر فیلامنت پیش از رسیدن به بلوک داغ نرم شود، آن پیستون از کار می‌افتد. کار `heat break` جلوگیری از همین است: گرما را از بالا رفتن باز می‌دارد، و کنارش یک فن این ناحیه را خنک نگه می‌دارد.

قبل از ادامه، جواب بده: `extruder` پلاستیک را ذوب می‌کند یا `hot end`؟

---

**جواب:** `hot end`. کار `extruder` فقط راندن است. این دو کلمه زیاد با هم اشتباه می‌شوند، حتی در نوشته‌های فروشگاهی.

## ۲. سه جهت حرکت

نازل باید به هر نقطه‌ای در فضای چاپ برسد. برای این کار سه جهت نام دارند: `X` و `Y` روی سطح افقی و `Z` رو به بالا.

حرکت را **موتور پله‌ای** می‌سازد. این موتور به‌جای چرخیدن آزاد، قدم‌های کوچک و مساوی برمی‌دارد. چاپگر قدم‌ها را می‌شمارد و از همین می‌فهمد کجاست، بدون اینکه چیزی جای نازل را مستقیم ببیند. برای همین در بیشتر چاپگرها اگر چیزی نازل را متوقف کند، چاپگر متوجه نمی‌شود و به کارش ادامه می‌دهد.

**تسمه** حرکت موتور را به قسمت متحرک می‌رساند. محور `Z` در بیشتر چاپگرها به‌جای تسمه میلهٔ رزوه‌دار دارد، که در ترم ۴ می‌بینی. سازه‌ای که `hot end` روی آن سوار است و افقی می‌لغزد `gantry` نام دارد.

چاپگرها این حرکت‌ها را به شکل‌های مختلف تقسیم می‌کنند. در بعضی صفحه جلو و عقب می‌رود و `gantry` بالا و پایین. در بعضی صفحه فقط پایین می‌رود و نازل در سطح افقی کاملاً آزاد است. نتیجهٔ لایه‌ای یکی است، پس نگران نوع چاپگرت نباش.

✅ **چک کن:** با چاپگر خاموش و سرد، در راهنمایش ببین کدام قسمت در `X`، کدام در `Y` و کدام در `Z` حرکت می‌کند. سه خط روی کاغذ بنویس.

## ۳. صفحهٔ چاپ

سطحی که چاپ روی آن شکل می‌گیرد **صفحهٔ چاپ** است، که در مستندات انگلیسی `build plate` نام دارد. کار اصلی‌اش ساده به نظر می‌رسد و نیست: در طول چاپ باید قطعه را محکم نگه دارد و بعد از چاپ آن را رها کند.

در بسیاری از چاپگرها صفحه گرم هم می‌شود. جنس و تراز آن موضوع فصل ۰۹ همین ترم است. فعلاً بدان فاصلهٔ نازل تا این صفحه در لایهٔ اول، از کوچک‌ترین و مهم‌ترین اندازه‌های کل چاپ است.

## ۴. `direct drive` و `Bowden`

گفتیم `extruder` فیلامنت را می‌راند. ولی این قسمت کجا نصب می‌شود؟ دو چیدمان رایج هست.

- **`direct drive`:** `extruder` درست بالای `hot end` روی قسمت متحرک است. فیلامنت راه کوتاهی تا نازل دارد.
- **`Bowden`:** `extruder` روی بدنهٔ ثابت است و فیلامنت از داخل یک لولهٔ پلاستیکی بلند تا `hot end` می‌رود.

قبل از اینکه ادامه را بخوانی حدس بزن: در کدام چیدمان قسمت متحرک سبک‌تر است، و در کدام فرمان موتور زودتر به نوک نازل می‌رسد؟

---

**جواب:** `Bowden` قسمت متحرک سبک‌تری دارد، چون موتور روی آن نیست. `direct drive` فرمان را زودتر می‌رساند، چون میان موتور و نازل لولهٔ بلندی نیست. هیچ‌کدام برندهٔ مطلق نیست. این دو چیدمان در `retraction` هم فرق دارند. فعلاً همین‌قدر بدان؛ فصل ۰۶ ترم ۳ کامل یادش می‌گیریم.

✅ **چک کن:** فیلامنت را روی چاپگر خودت از حلقه دنبال کن. اگر میان موتور و `hot end` لولهٔ بلندی هست، چاپگرت `Bowden` است. اگر موتور درست بالای `hot end` است، `direct drive` است.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** بعضی چاپگرها پوشش دارند و قسمت‌ها دیده نمی‌شوند. چیزی را باز نکن. راهنمای چاپگر یا مشخصات فنی آن نوع `extruder` را می‌گوید.

## ۵. برچسب‌زدن

این کار اصلی فصل است. روی کاغذ یک طرح ساده بکش: یک قاب مستطیلی، یک صفحه پایین آن، یک میلهٔ افقی بالای صفحه با جعبهٔ کوچکی رویش، و یک لوله یا سیم از جعبه به بیرون. لازم نیست زیبا باشد.

حالا بدون نگاه‌کردن به متن، این نام‌ها را با خط به جای درست وصل کن. بعد با متن بسنج.

</div>

| Part | Where on your sketch | One-line job (in your own words) |
|---|---|---|
| `extruder` | | |
| `hot end` | | |
| `heat break` | | |
| nozzle | | |
| `build plate` | | |
| `gantry` | | |
| belt | | |
| stepper motor | | |

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** ستون آخر را با حرف خودت پر کن. اگر جمله‌ای را از متن کپی کرده‌ای، یک بار بدون نگاه‌کردن تکرارش کن.

> 🤖 **با AI:** عکسی از چاپگرت یا نام مدلش را به دستیار AI بده و بپرس: «این چاپگر `direct drive` است یا `Bowden`، و در کدام جهت‌ها صفحه حرکت می‌کند؟» جواب را با نگاه به خود دستگاه و راهنمایش چک کن، چون مدل‌های هم‌نام گاهی نسخه‌های متفاوت دارند.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| extruder | اِکسترودِر | موتور و چرخ‌دنده‌ای که فیلامنت را می‌راند |
| hot end | هات اِند | قسمتی که فیلامنت را نرم می‌کند و نازل به آن بسته است |
| heat break | هیت بریک | گردن باریک میان بخش خنک و بخش داغ |
| build plate | بیلد پلِیت | صفحهٔ چاپ |
| gantry | گَنتری | سازهٔ افقی که `hot end` روی آن می‌لغزد |
| stepper motor | اِستِپِر موتور | موتور پله‌ای که با قدم‌های مساوی حرکت می‌کند |
| direct drive | دایرکت درایو | `extruder` چسبیده به `hot end` |
| Bowden | بودِن | `extruder` روی بدنه، با لولهٔ بلند تا `hot end` |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن جواب بده: مسیر فیلامنت از حلقه تا نوک نازل از کدام قسمت‌ها می‌گذرد؟

**تمرین اجباری:** جدول بخش ۵ را کامل کن. اگر چاپگر داری، فیلامنت را روی خود دستگاه دنبال کن و بنویس `direct drive` است یا `Bowden`.

**تمرین حسابی:** طول فیلامنت میان موتور و `hot end` در یک چاپگر `Bowden` را ۴۰۰ میلی‌متر بگیر، عددی فرضی برای تمرین. در یک `direct drive` این طول را ۳۰ میلی‌متر بگیر. نسبت این دو طول چند است؟

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** چرا چاپگری که نازلش به چاپ برخورد کرده و تسمه‌اش چند قدم لغزیده، بقیهٔ لایه‌ها را بدون خبر کج ادامه می‌دهد؟ از آنچه دربارهٔ موتور پله‌ای خواندی استدلال کن.

## جوابِ تمرین‌ها

**یادآوری:** حلقه، `extruder`، بخش خنک `hot end`، `heat break`، بلوک داغ، نازل.

**تمرین اجباری:** جواب تو به چاپگرت بسته است. دنبال این بگرد: `extruder` و `hot end` جدا برچسب خورده باشند و `heat break` میان بخش خنک و داغ نشسته باشد.

**تمرین حسابی:** `400 / 30 ≈ 13.3`. یعنی در این مثال فرضی، راه فیلامنت حدود ۱۳ برابر است.

**تمرین ستاره‌دار:** چاپگر جای نازل را از شمردن قدم‌ها می‌فهمد و نمی‌بیند واقعاً کجاست. اگر قدم‌هایی گم شوند، شمارش هنوز درست به نظرش می‌رسد و همهٔ لایه‌های بعدی با همان جابه‌جایی چاپ می‌شوند. این عیب را در ترم ۴ کامل می‌بینی. بعضی چاپگرها حسگرهایی برای این کار دارند، پس راهنمای چاپگرت را هم ببین.

## در فصل بعد

قسمت‌ها را شناختی. فصل بعد سراغ چیزی می‌رویم که از همهٔ آن‌ها می‌گذرد: فیلامنت. می‌فهمی یک حلقه چند متر است و یک قطعه چند گرم می‌خواهد.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/laye/lessons/t1/s03-printer-anatomy (یادستان, Yaadestan)
