# فصل ۰۹ — پروژه: طراحی یک چراغ قوه

<div dir="rtl">

# فصل ۰۹ — پروژه: طراحی یک چراغ قوه

## در این فصل چه می‌سازی

این فصل مفهوم تازه‌ای ندارد. کار یک طراح را از اول تا آخر انجام می‌دهی: یک برگه مشخصات می‌گیری، قطعه انتخاب می‌کنی، پیش‌بینی می‌نویسی و بعد اندازه می‌گیری. آخرش یک برگهٔ طراحی کامل داری که هر عددش را خودت حساب کرده‌ای.

![یک چراغ قوهٔ برش‌خورده با باتری، کلید، مقاومت و LED که در یک حلقهٔ بسته پشت هم نشسته‌اند](/lesson-assets/t1-s09-flashlight-project/prompt/01-image-flashlight-cutaway.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- از مشخصات به مقدار قطعه برسی
- بین مقادیر موجود انتخاب درست کنی و دلیلش را بگویی
- توان هر قطعه و عمر باتری را پیش‌بینی کنی
- طرحت را با اندازه‌گیری تأیید کنی

## قبل از شروع

- **از فصل ۶:** محاسبهٔ مقاومت LED.
- **از فصل ۷:** توان و عمر باتری.
- **از فصل ۸:** خواندن مدار خراب.

> 🧪 **آزمایشگاه:** [مدار پروژه را باز کن](/lab/embed/jaryan/term-1-closed-loop/session-09-flashlight-project). این فصل از اسلایدر «کلید چراغ»، اسلایدر «مقاومت سری» (هر گام ۱۰ اهم) و `probe` های `I(LED1)` و `V(b)` استفاده می‌کند.

## ۱. برگهٔ مشخصات

مشتری این را خواسته است:

</div>

| Item | Requirement |
|---|---|
| Source | 3.3 V |
| LED current | 5 mA, within ±10% (4.5 to 5.5 mA) |
| Switch | on/off, in the loop |
| Resistor values available | 220 Ω, 270 Ω, 330 Ω |
| Resistor rating | 1/4 W |
| Battery | 1000 mAh |
| Run time wanted | at least 150 hours |

<div dir="rtl">

قبل از ادامه، کاغذ بردار. جلوتر نخوان تا خودت این سه را نوشته باشی: مقاومت انتخابی، توان مقاومت، و عمر باتری.

## ۲. طراحی روی کاغذ

مراحل فصل ۶ را تکرار کن:

</div>

```text
V(R) = 3.3 - 2.0 = 1.3 V
R = 1.3 / 0.005 = 260 Ω
```

<div dir="rtl">

۲۶۰ اهم در فهرست نیست. نزدیک‌ترین‌ها ۲۲۰ و ۲۷۰ هستند. با همان روش جریان هر گزینه را پیش‌بینی کن:

</div>

```text
220 Ω:  1.3 / 220 = 5.9 mA   (above 5.5, fails)
270 Ω:  1.3 / 270 = 4.8 mA   (inside the band)
330 Ω:  1.3 / 330 = 3.9 mA   (below 4.5, fails)
```

<div dir="rtl">

انتخاب: **۲۷۰ اهم**.

حالا توان و عمر باتری:

</div>

```text
P(R)   = 1.3 × 4.8 = 6.2 mW    (far below 250 mW)
hours  = 1000 / 4.8 = 208 h    (above 150)
```

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** مقاومت با خیال راحت از حد ۱/۴ وات پایین‌تر است و عمر باتری از ۱۵۰ ساعت بیشتر است. طرح روی کاغذ قبول است.

## ۳. اندازه‌گیری

1. «اجرا ▶» را بزن و کلید چراغ را روی ۱ بگذار.
2. از «پروب‌ها»، `I(LED1)` و `V(b)` را تیک بزن.
3. مقاومت را روی ۲۲، بعد ۲۷ و بعد ۳۳ بگذار و عددها را یادداشت کن.

</div>

| Slider | R | Predicted I | I(LED1) | In band? |
|---|---|---|---|---|
| 22 | 220 Ω | 5.9 mA | 5.90 mA | no |
| 27 | 270 Ω | 4.8 mA | 4.85 mA | yes |
| 33 | 330 Ω | 3.9 mA | 4.00 mA | no |

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** روی ۲۷، `I(LED1)` باید حدود ۴٫۸۵ میلی‌آمپر و `V(b)` حدود ۱٫۹۹ ولت باشد.

پیش‌بینی تو با ۲ ولت فرضی انجام شد و با عدد اندازه‌گیری‌شده حداکثر حدود یک دهم میلی‌آمپر فرق دارد. دلیلش این است که افت واقعی LED دقیقاً ۲ ولت نیست و با جریان کمی عوض می‌شود، همان چیزی که در فصل ۶ دیدی. این فرق برای یک چراغ مهم نیست. بلد بودن همین قضاوت بخشی از مهندسی است: می‌دانی کدام خطا مهم است و کدام نیست.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** اگر `I(LED1)` حدود ۰٫۰۰۲ میلی‌آمپر است، کلید را باز گذاشته‌ای. عدد نشتی فصل ۸ را به یاد بیاور.

## ۴. برگهٔ طراحی را کامل کن

با عدد اندازه‌گیری‌شده دوباره حساب کن. مقدار `V(b)` برای ۲۷۰ اهم حدود ۱٫۹۹ ولت است:

</div>

```text
P(LED) = 1.986 × 4.85 = 9.6 mW
P(R)   = 1.309 × 4.85 = 6.3 mW
Source = 3.3   × 4.85 = 16.0 mW
hours  = 1000 / 4.85  = 206 h
```

<div dir="rtl">

✅ **چک کن:** جمع توان LED و مقاومت باید تقریباً با توان منبع برابر باشد. ۰٫۱ میلی‌وات باقی‌مانده بیشتر گردکردن است، به‌اضافهٔ مقدار خیلی کمی که روی کلید ۱ اهمی می‌افتد.

> 🧭 **مرز شبیه‌ساز:** عمر ۲۰۶ ساعت فرض می‌کند باتری ولتاژش را تا لحظهٔ آخر ۳٫۳ ولت نگه دارد. باتری واقعی این کار را نمی‌کند و LED به‌تدریج کم‌نور می‌شود. مشخصات خوب همیشه کمی حاشیه دارد، و این طرح با ۲۰۶ ساعت در برابر ۱۵۰ ساعت حاشیه دارد. LED این آزمایشگاه سفید کشیده شده ولی همان مدل ۲ ولتی فصل ۶ را دارد. LED سفید واقعی ولتاژ بیشتری می‌خواهد، پس این حساب را برای قطعهٔ واقعی با عدد خود آن قطعه تکرار کن.

## ۵. یک خرابی عمدی

کلید را روی ۱ نگه دار و مقاومت را به ۰ ببر.

✅ **چک کن:** جریان چند صد میلی‌آمپر می‌شود، درست مثل فصل ۶. برگهٔ مشخصات را بگیر و بگو این حالت کدام بندها را نقض می‌کند: جریان بیش از حد و عمر باتری بسیار کوتاه. به ۲۷ برگرد.

> 🤖 **با AI:** برگهٔ طراحی کامل خودت را به دستیار AI ات بده و بخواه فقط دنبال خطای محاسبه بگردد. هر پیشنهادش را با یک اندازه‌گیری یا حساب دوباره بسنج. **خط به خط**.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| specification | اِسپِسیفیکِیشن | برگهٔ مشخصات |
| margin | مارجین | حاشیهٔ اطمینان |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدون نگاه‌کردن جواب بده: چرا ۲۲۰ اهم، که به عدد ۲۶۰ نزدیک‌تر نیست ولی نور بیشتری می‌دهد، رد شد؟

**تمرین اجباری:** مشتری نظرش عوض شد: جریان ۴ میلی‌آمپر با بازهٔ ±۱۰٪. از همان سه مقاومت کدام را انتخاب می‌کنی؟ عمر باتری را هم حساب کن و در آزمایشگاه تأیید کن.

**تمرین ستاره‌دار ⭐:** مشتری می‌خواهد عمر باتری ۵۰۰ ساعت باشد. بیشترین جریان مجاز چقدر است؟ با فرض افت ۲ ولت چه مقاومتی لازم است؟ این چراغ را با روشنایی کم قبول می‌کنی؟

**جواب تمرین‌ها:** ۳۳۰ اهم، جریان `4.00 mA` و عمر `250` ساعت. برای ستاره‌دار: `1000 / 500 = 2 mA` و `R = 650 Ω`.

## در فصل بعد

در این ترم فقط یک حلقه داشتی. ترم ۲ مدار شاخه‌شاخه می‌شود: جریان تقسیم می‌شود، ولتاژ جمع می‌شود و دو قانون کیرشهف مدارهای شاخه‌دار را قابل حل می‌کند.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/jaryan/lessons/t1/s09-flashlight-project (یادستان, Yaadestan)
