# فصل ۲۱ — رنگ‌آمیزی با ایربراش

<div dir="rtl">

# فصل ۲۱ — رنگ‌آمیزی با ایربراش

ایربراش رنگ را با هوای فشرده به لایه‌های بسیار نازک تبدیل می‌کند. در این فصل قطعه‌ها، فشار، رقیق کردن و شستن آن را می‌آموزید و از همه مهم‌تر، یاد می‌گیرید ریه خود را چطور از مه رنگ حفظ کنید.

![رنگ‌آمیزی با ایربراش](/lesson-assets/t3-s21-airbrush/prompt/01-image-c21.png)

## ایربراش چیست و کی به کار می‌آید؟

ایربراش (`airbrush`) قلم پاششی کوچکی است که رنگ رقیق را با هوای فشرده به مه ریز تبدیل می‌کند. در نوع دوکاره، با فشار دادن اهرم هوا می‌آید و با عقب کشیدن آن رنگ می‌آید [۱]. پس با یک انگشت، هم هوا را کنترل می‌کنید و هم رنگ را.

این ابزار یک هزینه پنهان دارد: مه رنگ در هوا می‌ماند. مه ریز می‌تواند چند ساعت در هوا باقی بماند [۲]. راهنمای ایمنی هنر دانشگاه یوتا می‌گوید اگر می‌توانید، با قلم کار کنید [۳]. پس ایربراش را برای جایی بردارید که واقعاً لازم است، و پیش از آن بخش ایمنی همین فصل را بخوانید.

> ⚠️ **پیش از اولین پاشش**
>
> پاشش بدون تهویه و بدون ماسک مناسب ممنوع است. دفترچه `Iwata` نوع رنگ را جدا نمی‌کند و برای کار با ایربراش هواکش، دستکش، عینک و ماسک تنفسی می‌خواهد [۱]. هرگز با فوت کردن در لوله رنگ نپاشید [۳]. جزئیات در بخش «ایمنی پاشش» آمده است.

## قطعه‌های ایربراش

قطعه‌های اصلی از جلو به عقب این‌ها هستند: درپوش نوک، نازل، سوزن، اهرم و مخزن یا کاسه رنگ. نازل سوراخ ریزی است که رنگ از آن بیرون می‌آید. سوزن داخل نازل می‌نشیند و راه رنگ را باز و بسته می‌کند. سوزن، نازل و واشرها قطعه‌های مصرفی‌اند. سوزن کج تعمیر نمی‌شود و باید عوض شود [۱].

نام و شکل دقیق قطعه‌ها در هر مدل فرق دارد. نقشه بازشده مدل خود را از دفترچه سازنده بگیرید و کنار دست بگذارید. پیش از باز کردن ایربراش، هوا را قطع کنید و فشار را تخلیه کنید [۱].

## کدام نوع ایربراش؟

برای کار فیگور، `Army Painter` نازل 0.3 یا 0.4 mm را پیشنهاد می‌کند و می‌گوید نازل زیر 0.2 mm زود می‌گیرد [۴]. این نظر یک سازنده است. جدول زیر چند نمونه واقعی را نشان می‌دهد و هر عدد مال همان مدل است (در زمان نگارش، ۲۰۲۶).

| نوع | نمونه | مشخصات مدل | منبع |
|---|---|---|---|
| دوکاره، جاذبه‌ای، کاسه بالا | `Iwata HP-CS` | نازل 0.3 mm، کاسه 7.0 ml، بیشینه 0.29 `MPa` | [۱] |
| دوکاره، مکشی، با بطری | `Iwata HP-BCS` | نازل 0.5 mm، بطری پلاستیکی 28 ml | [۱] |
| دوکاره، مخلوط داخلی، مکشی | `Paasche MIL-1AS` | سایز 3 (0.74 mm)، 20 تا 75 `psi` | [۵] |
| تک‌کاره، مخلوط خارجی، مکشی | `Paasche H-1AS` | شماره 3 (0.65 mm)، 20 تا 75 `psi` | [۶] |

در نوع جاذبه‌ای رنگ از کاسه بالایی پایین می‌آید. در نوع مکشی، رنگ از بطری پایینی بالا کشیده می‌شود. در نوع تک‌کاره اهرم فقط هوا را باز می‌کند. در مخلوط داخلی، هوا و رنگ درون بدنه با هم می‌آمیزند. مخلوط خارجی آن‌ها را بیرون از نوک به هم می‌رساند. `MPa` و `psi` دو یکای فشارند.

برای مقایسه این انواع در کار فیگور، داده معتبر پیدا نشد. دفترچه مدل خود و آزمایش روی کاغذ پاسخ می‌دهند.

## ابزار و مواد این فصل

بدون تهویه، ماسک، کمپرسور با رگولاتور و وسایل شستن کار شروع نمی‌شود. فهرست کامل این است.

| ابزار یا ماده | لازم یا اختیاری | کار | جایگزین | منبع |
|---|---|---|---|---|
| ایربراش | لازم | پاشیدن | اسپری قوطی | [۱][۷] |
| کمپرسور یا منبع هوا | لازم | ساختن هوا | طبق سفارش سازنده ایربراش | [۱] |
| رگولاتور (تنظیم‌کننده فشار) و فشارسنج | لازم | فشار ثابت | جایگزین منبع‌دار پیدا نشد | [۱][۴] |
| فیلتر یا آبگیر | لازم | هوای پاک | جایگزین منبع‌دار پیدا نشد | [۱][۸] |
| شیلنگ | لازم | رساندن هوا | شیلنگ باریک | [۱] |
| رقیق‌کننده و بهبوددهنده جریان | لازم | غلظت درست | مدیوم ایربراش، یا آب طبق قاعده هر رنگ | [۹][۱۰] |
| شوینده، قلم ریز، گوش‌پاک‌کن | لازم | شستن | آب برای رنگ آبی | [۱] |
| هود پاشش یا هواکش | لازم | تهویه | فضای باز | [۳][۱] |
| ماسک، عینک، دستکش | لازم | حفاظت | جایگزین ندارد | [۱] |
| صافی | اختیاری | گرفتن کلوخه | نایلون، تنظیف | [۱۱] |

### کمپرسور

کمپرسور دستگاهی است که هوا را فشرده می‌کند. `Army Painter` سه ویژگی را مهم می‌داند: فشارسنج، دست‌کم یک آبگیر و مخزنی که فشار را ثابت نگه دارد [۴]. برای این‌که کمپرسور چقدر حجم مخزن و چقدر جریان هوا لازم دارد، داده معتبر پیدا نشد. سازنده ایربراش و سازنده کمپرسور می‌توانند جواب بدهند.

یک نمونه واقعی (در زمان نگارش، ۲۰۲۶): `Tamiya Compressor Advance 74559` بیشینه حدود 0.20 `MPa` (30 `psi`) و فشار پیوسته 0.08 `MPa` (12 `psi`) دارد. جریان آن 10 L/min، صدایش 45 dB و وزنش 0.6 kg است [۱۲]. `Sparmax` می‌گوید افت سریع فشار ممکن است نشان دهد ایربراش با کمپرسور جور نیست. برای یافتن نشتی، اتصال‌ها را با آب صابون بیازمایید [۱۳].

دفترچه کمپرسورهای `Iwata IS 875` تا `975` این هشدارها را دارد. کمپرسور را در جای پرهوا و دور از بخار حلال بگذارید، نه زیر محل پاشش. آن را بیش از 1 ساعت پیوسته روشن نگذارید. اگر قطع‌کن حرارتی عمل کرد، دستگاه را خاموش کنید و صبر کنید [۱۴].

## چه فشاری؟

عدد عمومی وجود ندارد. فشار به رنگ و ایربراش بستگی دارد و بیشینه خود ابزار بر هر توصیه دیگری مقدم است [۱][۹]. برای مقایسه: 0.1 `MPa` برابر 1 بار و حدود 14.5 `psi` است. این تبدیل واحد از ماست.

| رنگ یا ابزار | فشار چاپ‌شده | منبع |
|---|---|---|
| `Vallejo Model Air`، متن انگلیسی برگه | 10 تا 15 `psi` | [۱۵] |
| `Vallejo Model Air`، متن چینی همان برگه | 20 تا 25 `psi` (1.38 تا 1.66 بار) | [۱۵] |
| `Vallejo Premium` | 30 تا 60 `psi` | [۱۶] |
| `Army Painter Warpaints Air` | حدود 30 `psi` | [۴] |
| `Iwata HP`، متن انگلیسی دفترچه | حدود 0.10 تا 0.20 `MPa` | [۱] |
| `Iwata HP`، متن ژاپنی همان دفترچه | 0.10 تا 0.29 `MPa` | [۱] |
| `Golden`، کار تصویرگری | 20 تا 40 `psi` | [۹] |
| `Golden High Flow` | از 10 `psi` برای نقطه‌زنی تا 60 `psi` | [۹] |

منابع با هم یکی نیستند. بیشینه 0.29 `MPa` دفترچه `Iwata` حدود 42 `psi` است (تبدیل ما). پس فقط عددهای بالای آن، یعنی تا 60 `psi` در `Vallejo Premium` و `Golden High Flow`، از این بیشینه بالاترند؛ بازه 20 تا 40 `psi` گلدن زیر آن است. روی آن ایربراش، بیشینه 0.29 `MPa` قانون است. برگه `Model Air` هم در دو زبان دو عدد دارد: متن انگلیسی 10 تا 15 و متن چینی 20 تا 25 `psi` [۱۵]. از عدد کمتر شروع کنید و روی کاغذ بیازمایید. برای `Citadel Air` و یک عدد عمومی از `Tamiya` داده معتبر پیدا نشد؛ از خود سازنده بپرسید.

فشار کم و زیاد هر دو عیب دارد. `Golden` می‌گوید فشار کم لایه ضخیم‌تر می‌دهد، خشک شدن را کند می‌کند و رنگ می‌تواند در نازل خشک شود. فشار زیاد پاشش اضافه و لایه زبر و پودری می‌سازد [۹]. `Vallejo` می‌گوید فشار زیاد رنگ را در هوا خشک می‌کند و سطح پوست‌پرتقالی می‌شود [۱۰].

## رنگ را چطور رقیق کنیم؟

هر سازنده کلمه‌ای برای غلظت دارد. `Army Painter` می‌گوید «شیر کم‌چرب» [۴]. `Liquitex` می‌گوید «خامه سبک یا رقیق‌تر» [۱۷]. این دو دقیقاً یکی نیستند، پس به نسبت خود رنگ نگاه کنید.

| رنگ | نسبت سازنده | منبع |
|---|---|---|
| `Vallejo Model Air` | در ایربراش تا 0.2 mm بدون رقیق کردن کار می‌کند؛ در صورت نیاز 1 قسمت `Thinner 71.261` به 3 قسمت رنگ؛ `Flow Improver` 2 قطره به 10 قطره رنگ | [۱۵] |
| `Vallejo Model Color` | 1:1 `Thinner 71.261` و رنگ؛ `Flow Improver 71.262` 3 قطره به 10 قطره رنگ | [۱۰] |
| `Vallejo Game Color`، مثال اورک | 2 قسمت رنگ، 2 قسمت آب، 2 قسمت `Thinner 71.261` | [۱۸] |
| `Golden Fluid Acrylics` | `Airbrush Medium` 1:1، بعد با آب تنظیم کنید | [۹] |
| `Golden Heavy Body` | 3 قسمت آب، سپس 4 قسمت مدیوم، به 1 قسمت رنگ؛ از 40 `psi` به بالا | [۱۱] |
| `Golden High Flow` | تا 15% آب؛ برای نازل 0.25 mm و کوچک‌تر اصلاح کنید | [۹] |
| `Golden High Flow Medium` | 5 تا 10 قسمت مدیوم به 1 قسمت رنگ؛ آب حداکثر 1:2 آب به مدیوم | [۱۹] |
| `Tamiya` لاکی | 1 تا 2 قسمت `Thinner 87194` به 1 قسمت رنگ لاکی `Tamiya Color`؛ پایان فصل را درباره پاشش لاکی ببینید | [۲۰] |

`Vallejo` برای دو خط رنگ، دو عدد بهبوددهنده جریان می‌دهد. این تناقض نیست؛ رنگ‌ها فرق دارند. نکته‌های دیگر هم مال محصول خودشان است. `Golden` می‌گوید مخلوط را دست‌کم 5 دقیقه پیش از کار آماده کنید تا کف برود. بعد آن را با تنظیف، نایلون یا توری شماره 8 صاف کنید [۱۱]. `Liquitex` هم صاف کردن رنگ رقیق‌شده `Soft Body` را می‌خواهد [۱۷].

رنگ با دانه درشت نازل بزرگ‌تر می‌خواهد. `Golden` برای `Raw Umber` و `Ultramarine Blue` نوک 0.30 mm یا بیشتر می‌خواهد [۱۱]. `Liquitex` برای رنگ میکا (براق و دانه‌دار) نازل بزرگ‌تر و فشار بیشتر را توصیه می‌کند [۱۷].

### آماده کردن و پاشیدن `Vallejo Model Color`، روش کابررو

- **مقدار نمونه:** 10 قطره رنگ، 10 قطره `Airbrush Thinner 71.261`، 3 قطره `Flow Improver 71.262`.
- **فاصله:** حدود 10 cm.

1. تهویه را روشن کنید و ماسک نیم‌صورت با کارتریج بخار آلی و فیلتر ذره (فصل 2 و 21) بزنید.
2. قطره‌ها را در ظرف جدا بریزید و هم بزنید.
3. غلظت باید شبیه `Model Air` باشد.
4. فشار را در حد سفارش ایربراش و رنگ خود بگذارید.
5. از حدود 10 cm بپاشید.
6. پایان کار: لایه نازک و یکدست.
7. اگر سطح پوست‌پرتقالی شد، فشار زیاد است؛ آن را کم کنید [۱۰].

### آماده کردن رنگ در کاسه، روش `Army Painter`

- **رنگ:** `Warpaints Air`.
- **فشار:** حدود 30 `psi` برای رنگ مستقیم از بطری.

1. اگر رقیق می‌کنید، اول رقیق‌کننده را در کاسه بریزید.
2. بعد رنگ را اضافه کنید.
3. غلظت را شبیه شیر کم‌چرب کنید.
4. رطوبت و دما ممکن است عدد را عوض کنند؛ روی کاغذ بیازمایید [۴].

> 🎯 **خودت امتحان کن: سه فشار روی یک کاغذ**
>
> **لازم دارید**
> ایربراش، کمپرسور با فشارسنج، `Model Air` یا رنگ آبی دیگر با سفارش فشار مشخص، کاغذ ضخیم، هود یا تهویه، ماسک نیم‌صورت با کارتریج بخار آلی و فیلتر ذره (فصل 2 و 21)، عینک و دستکش.
>
> **انجام دهید**
> 1. پایین‌ترین عدد سفارش سازنده را بگذارید. برای `Model Air` در متن انگلیسی برگه این عدد 10 `psi` است.
> 2. از فاصله ثابت یک خط 10 cm بکشید.
> 3. فشار را روی میانه بازه بگذارید، برای `Model Air` حدود 12 `psi`، و خط دوم را با همان فاصله بکشید.
> 4. فشار را روی بالاترین عدد سفارش بگذارید. برای `Model Air` در متن انگلیسی این عدد 15 `psi` است.
> 5. خط سوم را با همان فاصله بکشید.
> 6. هرگز از بیشینه دفترچه ایربراش خود بالاتر نروید.
>
> **چه می‌بینید و چرا؟**
> فشار کمتر لایه ضخیم‌تر و خیس‌تری می‌دهد که دیرتر خشک می‌شود، و اگر رنگ غلیظ باشد خال‌خال می‌پاشد [۹][۱]. فشار بیشتر پاشش اضافه می‌آورد و لبه خط زبر و پودری می‌شود، چون رنگ در هوا خشک می‌شود [۹][۱۰]. خط میانی باید باریک‌تر از اولی و نرم‌تر از سومی باشد. این سه خط، پنجره فشار همان رنگ را برای ایربراش شما نشان می‌دهند. عدد خودتان را بنویسید.

## خط نازک و ماسک کردن

برای خط ریز، `Iwata` می‌گوید فشار را کم کنید، نزدیک‌تر شوید و اهرم را کم بکشید [۱]. در نوع دوکاره اول هوا و بعد رنگ می‌آید، پس ترتیب حرکت اهرم را تمرین کنید.

ماسک کردن یعنی پوشاندن بخشی که نباید رنگ بگیرد. سطح را پیش از چسباندن تمیز کنید. فریسکت (لایه چسب‌داری برای پوشاندن) یا چسب ماسک را بیش از یک روز روی کار نگذارید [۹][۱۷]. `Golden` برای لایه `High Flow Medium` می‌گوید پیش از ماسک کردن 10 دقیقه صبر کنید. در رطوبت بالای 80% یا دمای زیر 60 °F (حدود 16 °C، تبدیل ما) خشک شدن کندتر است [۱۹].

> 🎯 **خودت امتحان کن: نقطه، خط، سایه‌زدن**
>
> **لازم دارید**
> ایربراش، رنگ آبی، کاغذ ضخیم، هود یا تهویه، ماسک نیم‌صورت با کارتریج بخار آلی و فیلتر ذره (فصل 2 و 21)، عینک و دستکش.
>
> **انجام دهید**
> 1. فشار را در پایین بازه سفارش سازنده بگذارید.
> 2. ابتدا اهرم را فشار دهید تا هوا بیاید.
> 3. کمی عقب بکشید تا رنگ بیاید و یک نقطه بسازید.
> 4. نزدیک‌تر بروید و یک خط نازک بکشید [۱].
> 5. دورتر بروید و با اهرم بیشتر، یک نوار پهن بکشید.
>
> **چه می‌بینید و چرا؟**
> نزدیکی و اهرم کم خط را باریک می‌کند. دوری و اهرم بیشتر پهنا می‌دهد. پاشش خال‌خال یعنی فشار کم یا رنگ غلیظ است [۱].

## شستن ایربراش

سه سطح شستن دارید: بین رنگ‌ها، آخر کار، و شستن عمیق. پاشیدن شوینده و شستشوی برگشتی با هوا انجام می‌شود، پس هوا را برای این دو قطع نکنید. پیش از بیرون کشیدن سوزن یا باز کردن هر قطعه، هوا را قطع کنید. بعد با فشار کوتاه اهرم، فشار را تخلیه کنید. فشار مانده می‌تواند شوینده را به صورت شما بپاشد [۱].

> ⚠️ **شوینده را در هوا نپاشید**
>
> شوینده‌ای که از ایربراش بیرون می‌پاشید هم مه می‌سازد، و شوینده حلالی بخار هم دارد. همیشه آن را در یک ظرف شستشوی ایربراش (ظرفی دربسته که مه را می‌گیرد)، یا روی دستمال کاغذی تاشده، درون هود روشن بپاشید؛ هرگز در هوای آزاد اتاق. همان ماسک و عینک پاشش رنگ را بزنید. این دستور برداشت ماست و از قاعده کلی مه رنگ در همین فصل می‌آید [۲][۳]. دستمال و مایع مانده را مثل پسماند رنگ جمع کنید (فصل ۱۹).

| موضوع | گفته منبع | منبع |
|---|---|---|
| ایربراش نو | پیش از اولین کار بشویید تا روغن ضدزنگ برود، وگرنه عیب چشم ماهی می‌آید | [۱] |
| حلال ممنوع | هیدروکربن هالوژن‌دار هرگز | [۱] |
| حلال تند | می‌تواند واشر سوزن را خراب کند | [۸] |
| شوینده در کاسه | طولانی نماند؛ قاعده کلی مستر هابی | [۸] |
| مخلوط‌های `Golden` | آب، آمونیاک و آب، الکل یا شوینده خانگی؛ به واشرها فکر کنید | [۱۱] |
| `Liquitex` | شیشه‌شوی آمونیاک‌دار مجاز است | [۱۷] |
| هرگز | کل ایربراش را در مایع نگذارید؛ با مایع در کاسه انبار نکنید | [۱] |

چشم ماهی عیبی در سطح رنگ است. ایزوپروپیل الکل (`IPA`) و هر شوینده دیگر را هرگز ننوشید.

### شستن میان کار، روش `Iwata`

- **زمان:** چند دقیقه؛ عدد در منبع نیامده است.

1. کاسه را خالی کنید و باقی رنگ را در ظرف شستشو یا روی دستمال، درون هود روشن، بیرون بپاشید.
2. کمی شوینده مناسب رنگ در کاسه بریزید و به همان شکل در ظرف شستشو بپاشید.
3. نوک درپوش نازل را با انگشت ببندید تا هوا برگردد و کاسه را بشوید. به این کار شستشوی برگشتی می‌گویند.
4. دوباره در ظرف شستشو بپاشید تا مایع شفاف بیرون بیاید.
5. اگر باز هم رنگ بیرون آمد، هوا را قطع کنید، فشار را تخلیه کنید، سوزن را بیرون بکشید و پاک کنید [۱].

### شستن کامل، روش `Iwata`

1. کاسه را خالی کنید و با شوینده، در ظرف شستشو درون هود، بپاشید.
2. هوا را قطع کنید و با فشار کوتاه اهرم، فشار را تخلیه کنید.
3. سوزن را بیرون بکشید و پاک کنید. مراقب نوک تیز آن باشید.
4. نوک سوزن را نگاه کنید. سوزن کج را عوض کنید.
5. قطعه‌ها را سر جایشان برگردانید.
6. پایان کار: کاسه خالی و خشک است و هیچ مایعی در ایربراش نمانده است [۱].

### شستن عمیق، روش `Liquitex`

این عدد فقط برای شوینده و رنگ `Liquitex` است. برای ایربراش‌های دیگر قاعده کلی جدول بالا، یعنی «شوینده در کاسه طولانی نماند»، را نگه دارید و دفترچه ایربراش خود را بخوانید.

1. ایربراش را گاهی با شوینده شستشوی برگشتی کنید.
2. شوینده `Liquitex` را حدود 15 دقیقه در آن بگذارید.
3. با آب، در ظرف شستشو درون هود، بپاشید تا شفاف شود [۱۷].

### پایان کار کمپرسور، روش `Iwata IS` و `Tamiya`

1. آب جمع‌شده در کاسه فیلتر را تخلیه کنید. دستمال کاغذی زیر شیر بگیرید.
2. کمپرسور را خاموش کنید.
3. هوا را تخلیه کنید [۱۴].
4. در مدل مخزن‌دار `IS 975`، فشار را تخلیه کنید و شیر تخلیه را باز کنید. این کار را بسته به رطوبت هفته‌ای یا ماهی یک بار انجام دهید [۱۴].
5. در فیلتر `Tamiya 74555` که میان ایربراش و شیلنگ می‌نشیند، با فشار دادن سوپاپ آب را خالی کنید [۲۱].

## عیب‌یابی

بیشتر عیب‌ها از نوک سوزن، غلظت رنگ یا فشار می‌آیند [۱].

| نشانه | علت و راه‌حل | منبع |
|---|---|---|
| رنگ نمی‌آید | نازل گرفته یا رنگ غلیظ است؛ بشویید و رقیق کنید | [۱] |
| خال‌خال می‌پاشد | فشار کم یا رنگ غلیظ؛ نوک سوزن را پاک کنید | [۱] |
| پاشش قطع‌وصل دارد | رنگ روی نوک سوزن جمع شده است | [۱] |
| رنگ در نوک جمع می‌شود | نشیمن فرسوده یا کثیف، یا نازل شل است | [۱] |
| سطح پوست‌پرتقالی | فشار زیاد | [۱۰] |
| لایه زبر و پودری | فشار زیاد، پاشش اضافه | [۹] |
| فشار زود می‌افتد | ناهماهنگی ایربراش و کمپرسور؛ نشتی با آب صابون | [۱۳] |

## ایمنی پاشش

جواب کوتاه: برای هر پاشش با ایربراش هم تهویه لازم است و هم ماسک مناسب همان ماده. این قاعده این کتاب است و سمت ایمن‌تر منبع‌ها را گرفته است. دانشگاه یوتا ماسک را برای وقتی لازم می‌داند که تهویه کافی نیست [۳]. اما دفترچه `Iwata` هواکش و ماسک تنفسی را با هم می‌خواهد [۱] و `Golden` دست‌کم ماسک گرد و مه با تأیید `NIOSH` را توصیه می‌کند [۱۱]. ماسک جای تهویه را نمی‌گیرد، پس بدون تهویه نپاشید. برای کم کردن خطر، اگر می‌شود با قلم کار کنید، رنگ آبی بردارید و با هود پاشش کار کنید [۳][۲۲]. برای مه رنگ در خانه یا هود رومیزی داده معتبر پیدا نشد. پس عددی برای «مقدار امن» نداریم.

**ترتیب کنترل خطر پاشش**

- **حذف:** با قلم کار کنید
- **جایگزینی:** رنگ آبی به جای رنگ حلال‌دار
- **تهویه:** هود با خروج هوا به بیرون ← یا فضای باز
- **ماسک:** در هر پاشش، همراه تهویه ← ماسک مناسب همان ماده

*سه پله اول خطر را کم می‌کنند. ماسک در هر پاشش لازم است و جای تهویه را نمی‌گیرد.*

> ⚠️ **مه رنگ را نفس نکشید**
>
> مه ریز رنگ از فاصله نزدیک تنفس می‌شود و رنگ حلال‌دار بدتر است [۳][۲۲]. مه می‌تواند چند ساعت در هوا بماند [۲]. عینک بزنید، چون پاشش مایع به چشم می‌رسد [۲۳]. اگر سرفه، خس‌خس یا تنگی نفس گرفتید، کار را متوقف کنید و به پزشک مراجعه کنید.

### هود پاشش و تهویه

برای هود رومیزی کوچک، داده معتبر پیدا نشد و عدد جریان هوا نداریم. از سازنده مدل خود بپرسید. `Iwata` هواکش را می‌خواهد [۱]. راهنمای ایمنی هنر یوتا برای ایربراش و قوطی، در صورت امکان هود را می‌گوید. برای پیستوله (تفنگ پاشش بزرگ) فضای باز یا هود تهویه‌دار را می‌خواهد [۳].

عددهایی که پیدا شد برای کارگاه صنعتی آمریکاست، نه هود خانگی. قانون `OSHA` (سازمان ایمنی کار آمریکا) برای پیستوله هوایی با جریان عرضی تا 50 `fpm` (فوت در دقیقه)، در هود بزرگ 100 و در هود کوچک 150 `fpm` می‌خواهد [۲۴]. برآورد ما: 100 `fpm` حدود 0.5 m/s است. پیش‌فرض دیگر `OSHA` برای پاشش خشک، 100 `fpm` روی دهانه باز است [۲۵]. برداشت ما این است که این عددها مشخصات هود سرگرمی نیستند.

`OSHA` می‌گوید رنگ آبی حاوی ماده سمی هم هود می‌خواهد. دلیلش این است که رنگ غیرقابل اشتعال هم ممکن است خطر تنفسی داشته باشد [۲۶]. قانون هود این است که هوای خروجی بخار حلال را زیر 25% حد پایین انفجار نگه دارد [۲۴]. `HSE` (سازمان ایمنی کار بریتانیا) می‌گوید هوای مکیده‌شده را به جای امن بیرون بفرستید [۲۷].

یک دستور دانشگاهی ساده هم هست. راهنمای کارگاه دانشگاه آبرن می‌گوید هواکش را قبل از پاشش روشن کنید و در تمام کار روشن بگذارید. چند دقیقه بعد از کار هم آن را خاموش نکنید. همان راهنما می‌گوید فیلتر پاشش اضافه را می‌گیرد ولی همه بخار را از منطقه تنفس حذف نمی‌کند [۲۸].

برای اسپری قوطی، راهنمای اسمیتسونین هود نمی‌خواهد، ولی می‌گوید جا باید خوب تهویه شود [۲۹]. پیشران اسپری (گازی که رنگ را از قوطی بیرون می‌راند) معمولاً ایزوبوتان و پروپان است که بسیار آتش‌گیرند [۳]. قوطی را مثل رنگ آتش‌گیر انبار کنید [۲۹].

### ماسک مناسب

ماسک درست به ماده بستگی دارد، نه به ظاهر ماسک. کارتریج فیلتر تعویض‌پذیر ماسک است.

**هر ماسک جلوی چه چیزی را می‌گیرد؟**

| فیلتر ذره (N95، P) | کارتریج بخار آلی با فیلتر ذره | هوای تازه (ایرفد) |
|---|---|---|
| مه و گرد | رنگ حلال‌دار | رنگ ایزوسیانات دوجزئی |
| نه گاز و بخار | زمان تعویض دارد | فیلتر تصفیه هوا مناسب نیست |
| N برای مه روغنی نیست | روی بو تکیه نکنید |  |

*نتیجه‌گیری از منابع این بخش؛ مدل دقیق را از برگه داده ایمنی بخوانید.*

| حالت | گفته منبع | منبع |
|---|---|---|
| رنگ آبی `Golden` | دست‌کم ماسک یک‌بارمصرف گرد و مه با تأیید `NIOSH` | [۱۱] |
| رنگ آبی `Liquitex` | ماسک گرد با تأیید `NIOSH`، ورود هوا و خروج با هواکش، بدون خوردن | [۱۷] |
| `Vallejo Model Air` | در برگه داده ایمنی، طبق `CLP` (مقررات طبقه‌بندی مواد شیمیایی اروپا) خطرناک طبقه‌بندی نشده است؛ ماسک فیلتردار `EN 149` در جدول تنفسی آمده است | [۳۰] |
| اسپری ثابت‌کننده طراحی، کار گاه‌به‌گاه در فضای باز | کارتریج بخار آلی همراه فیلتر گرد و مه؛ برای رنگ حلال‌دار، برگه داده ایمنی همان رنگ را ببینید | [۳] |
| حلال، نمونه‌های `HSE` | نیم‌ماسک `A1P3` برای پاشش متناوب کم‌حلال با تهویه عمومی کم؛ `A2P3` موتوری برای کار طولانی؛ هوای تازه برای حلال زیاد | [۲۷] |
| رنگ ایزوسیانات دوجزئی | فیلتر مناسب نیست؛ دستگاه هوای تازه لازم است | [۳۱][۳۲] |

چند نکته را جدا بدانید. ماسک فیلتردار مثل `N95` فقط ذره را می‌گیرد و جلوی گاز و بخار را نمی‌گیرد. این ماسک برای مه روغنی هم مناسب نیست [۳۳][۳۴]. حرف `N` یعنی بدون مقاومت در برابر روغن، `R` کمی مقاوم و `P` بسیار مقاوم است [۳۳][۳۵].

در اروپا، حرف `A` قهوه‌ای برای بخار آلی با نقطه جوش بالای 65 °C است و `P` سفید برای ذره. `A2P3` یعنی رده 2 آلی با فیلتر ذره بالا [۳۶]. برای سیستم آمریکا رنگ کارتریج فرق دارد، پس حرف چاپ‌شده را بخوانید [۳۶]. استون (جوش حدود 56 °C) و متانول زیر این مرز جوش‌اند و فیلتر `AX` می‌خواهند که یک‌بارمصرف است؛ فصل 2 این را با جزئیات آورده است. پس اگر شوینده یا تینر شما استون یا متانول دارد، فیلتر `A` معمولی کافی نیست.

نیم‌ماسک ضریب حفاظت 10 دارد [۳۷]. ماسک چسبان به صورت، تراش صورت و آزمایش تناسب می‌خواهد [۲۷]. در محیط کار آمریکا، این آزمایش پیش از استفاده و دست‌کم سالی یک بار است [۳۷].

درباره عمر کارتریج، دو کشور دو قاعده دارند. `OSHA` می‌گوید برنامه تعویض را با داده عینی بسازید و فقط به بو تکیه نکنید [۳۷][۳۵]. `HSE` می‌گوید فیلتر گاز ظرفیت 1 را دست‌کم هر دو روز عوض کنید. ظرفیت 2 را دست‌کم هفته‌ای یک بار، یا طبق گفته سازنده عوض کنید [۳۸]. `HSE` برای ظرفیت 1 در برابر مواد سرطان‌زا یا حساس‌کننده تنفسی، تعویض روزانه را می‌گوید [۳۸]. این‌ها قاعده محیط کار است. برگه سازنده فیلتر را ملاک بگیرید.

> ⚠️ **رنگ‌هایی که نباید بپاشید**
>
> `Golden` می‌گوید کادمیوم واقعی، رنگ‌های سفید روی، `Manganese Blue Hue` و `Viridian Green Hue` را نپاشید [۱۱]. `Liquitex` هشدار می‌دهد رنگدانه‌های کادمیوم و کبالت به شکل پاشش سمی‌اند و باید نسخه جایگزین `hue` را بردارید [۱۷]. پیش از پاشیدن هر رنگ هنری، برگه داده ایمنی آن را بخوانید.

> ⚠️ **رنگ دوجزئی ایزوسیانات**
>
> رنگ پلی‌یورتان دوجزئی ممکن است ایزوسیانات داشته باشد. این ماده می‌تواند پوست و راه تنفس را تحریک کند و آسم بدهد [۳۹]. `HSE` می‌گوید ماسک فیلتردار برای پاشش این رنگ مناسب نیست و باید دستگاه هوای تازه داشت [۳۱][۳۲]. همان منبع پاشش آن را در هود یا اتاق پاشش می‌خواهد. طبق همان منبع، جز با روش ویژه `SMART` هرگز در فضای باز نپاشید. تماس پوستی هم می‌تواند حساسیت تنفسی بیاورد [۳۱]. پس پله «فضای باز» در نمودار بالا برای این رنگ نیست. برداشت ما این است که چنین پاششی تجهیزاتی می‌خواهد که کارگاه خانگی ندارد. پس آن را در خانه نپاشید. جزئیات ایزوسیانات در فصل ۲۳ آمده است.

> ⚠️ **پیستوله فشار بالا**
>
> پیستوله با فشار زیاد می‌تواند رنگ را زیر پوست تزریق کند [۲]. نوک پیستوله را هرگز رو به بدن نگیرید. اگر چنین شد، همان موقع به پزشک مراجعه کنید.

برای رقیق‌کننده لاکی سرگرمی، سازنده ترکیب را روی صفحه محصول منتشر نکرده است و داده معتبر پیدا نشد. این تینرها مخلوط‌هایی با ترکیب اعلام‌نشده‌اند. برگه داده ایمنی همان بطری را از سازنده بگیرید. بدون آن، فیلتر درست را نمی‌توان تعیین کرد، چون ممکن است ماده‌ای با جوش پایین داشته باشد که فیلتر `A` آن را نمی‌گیرد (فصل 2). برداشت ما: رنگ و تینر لاکی را در خانه نپاشید.

## چک‌لیست فصل

☐ پیش از هر چیز به این پرسش جواب داده‌اید: با قلم هم می‌شود؟
☐ هواکش یا هود روشن است و هوا به بیرون می‌رود.
☐ ماسک، عینک و دستکش مناسب همان رنگ را زده‌اید.
☐ فشار از بیشینه ایربراش و از سفارش رنگ بالاتر نیست.
☐ نسبت رقیق کردن را از سازنده همان رنگ گرفته‌اید و روی کاغذ آزموده‌اید.
☐ پس از کار هوا را تخلیه کرده‌اید، ایربراش را شسته‌اید و هیچ مایعی در کاسه نمانده است.
☐ آب فیلتر کمپرسور را خالی کرده‌اید.

## منابع

</div>

1. ANEST IWATA. HP-BS, CS, SBS, BCS instruction manual. 2021. [anest-iwata.co.jp](https://www.anest-iwata.co.jp/sites/products/files/pim/assets/CT/MANUAL/Airbrushes/Airbrushes/Airbrush/Eclipse/UM_08535582_1637-03_01_20211108.pdf)
2. Ouimet, T. (hosted UNCSA). Safety Guide for Art Studios. n.d. [uncsa.edu](https://www.uncsa.edu/mysa-docs/art-studio-safety.pdf)
3. University of Utah EHS. Chemical Safety in the Arts. n.d. [ehs.utah.edu](https://www.ehs.utah.edu/guidelines/chemical-safety-in-the-arts/)
4. The Army Painter. Paint Like a Pro: Airbrush Basics. 2024. [thearmypainter.com](https://thearmypainter.com/blogs/explore/paint-like-a-pro-airbrush-basics)
5. Paasche. MIL-1AS. n.d. [paascheairbrush.com](https://paascheairbrush.com/products/mil-1as)
6. Paasche. H-1AS. n.d. [paascheairbrush.com](https://paascheairbrush.com/products/h-1as)
7. The Army Painter. How to use: Colour Primers. n.d. [thearmypainter.com](https://thearmypainter.com/blogs/explore/using-colour-primers)
8. GSI Creos. Frequently asked questions. n.d. [mr-hobby.com](https://www.mr-hobby.com/en/qa)
9. Golden Artist Colors. Airbrush Tips (Vol. 2). n.d. [goldenartistcolors.com](https://goldenartistcolors.com/resources/airbrush-tips-vol2)
10. Cabrero, C., Vallejo. Model Color basic use guide for airbrushing. 2022. [acrylicosvallejo.com](https://acrylicosvallejo.com/wp-content/uploads/2022/10/vallejo-stepbystep-model-color-basic-use-guide-for-airbrushing-EN.pdf)
11. Golden Artist Colors. Airbrush Medium. n.d. [goldenartistcolors.com](https://goldenartistcolors.com/resources/airbrush-medium)
12. Tamiya. Spray-Work Air Compressor Advance 74559. n.d. [tamiya.com](https://www.tamiya.com/english/products/74559/index.html)
13. Anest Iwata Sparmax. FAQ. n.d. [sparmaxair.com](https://www.sparmaxair.com/faq-1)
14. ANEST IWATA. IS 875, 876, 925, 975 compressor operating manual. 2022. [anest-iwata.co.jp](https://www.anest-iwata.co.jp/sites/products/files/pim/assets/CT/MANUAL/Airbrushes/Compressors/IS/UM_IS-876-925_T0000-01_01_20220513.pdf)
15. Vallejo. Model Air leaflet CC071 Rev20. n.d. [acrylicosvallejo.com](https://acrylicosvallejo.com/wp-content/uploads/2019/02/model-air-vallejo-CC071-Rev20.pdf)
16. Vallejo. Premium Color leaflet CC081 Rev08. n.d. [acrylicosvallejo.com](https://acrylicosvallejo.com/wp-content/uploads/2021/09/CC081-Premium_Color-Rev08-baja.pdf)
17. Liquitex. Airbrushing: Essential Tips. n.d. [liquitex.com](https://www.liquitex.com/en-ca/blogs/tips-techniques-how-tos/airbrushing-tips)
18. Gómez, J., Vallejo. How to paint Ork and Goblin skins. 2022. [acrylicosvallejo.com](https://acrylicosvallejo.com/wp-content/uploads/2022/05/vallejo-stepbystep-how-to-paint-ork-and-goblin-skins-EN.pdf)
19. Golden Artist Colors. High Flow Medium. n.d. [goldenartistcolors.com](https://goldenartistcolors.com/resources/high-flow-medium)
20. Tamiya. Lacquer Thinner (Retarder Type) 87194. n.d. [tamiya.com](https://www.tamiya.com/english/products/87194/index.html)
21. Tamiya. Airbrush Filter 74555. n.d. [tamiya.com](https://www.tamiya.com/english/products/74555/index.html)
22. Sonoma State EHS. Art Safety Guide. n.d. [ehs.sonoma.edu](https://ehs.sonoma.edu/sites/default/files/art_safety_guide.pdf)
23. NIOSH (Hodson et al.). Approaches to Safe 3D Printing, DHHS 2024-103. 2023. [cdc.gov](https://www.cdc.gov/niosh/docs/2024-103/pdfs/2024-103.pdf)
24. OSHA. 29 CFR 1910.94 Ventilation. [osha.gov](https://www.osha.gov/laws-regs/regulations/standardnumber/1910/1910.94)
25. OSHA. Clarification of minimum face velocity requirements for spray booths. 2001. [osha.gov](https://www.osha.gov/laws-regs/standardinterpretations/2001-10-22)
26. OSHA. Requirements for spray booth when spraying water-based paint. 2008. [osha.gov](https://www.osha.gov/laws-regs/standardinterpretations/2008-03-28)
27. UK HSE. Construction solvents: Spraying. n.d. [hse.gov.uk](https://www.hse.gov.uk/construction/healthrisks/hazardous-substances/spraying.htm)
28. Auburn University Libraries. Spray Booth, I&RC MakerSpace guide. [libguides.auburn.edu](https://libguides.auburn.edu/c.php?g=1060738&p=11476865)
29. Smithsonian Institution OSHEM. Safety manual, Chapter 21: Paint and Spray Finish Operations (current as of Nov 2009). 2009. [si.edu](https://www.si.edu/sites/default/files/unit/oshem/ch_21_paint_and_spray_operations.pdf)
30. Vallejo. Model Air SDS. 2019. [acrylicosvallejo.com](https://acrylicosvallejo.com/wp-content/uploads/2020/02/SDS-Model-Air-2019.pdf)
31. HSE. Guidance on working with 2-pack isocyanate paints. [hse.gov.uk](https://www.hse.gov.uk/mvr/bodyshop/isocyanates.htm)
32. HSE. Types of respiratory protective equipment to use for spraying. [hse.gov.uk](https://www.hse.gov.uk/mvr/bodyshop/respiratory-protective-equipment.htm)
33. NIOSH. A Guide to Air-Purifying Respirators. 2018. [cdc.gov](https://www.cdc.gov/niosh/docs/2018-176/pdfs/2018-176.pdf)
34. NIOSH. N95 Day 2017. 2017. [cdc.gov](https://www.cdc.gov/niosh/bulletin/2017/n95-day.html)
35. OSHA. CPL 2-0.120 (archived). 1998. [osha.gov](https://www.osha.gov/enforcement/directives/cpl-02-00-120)
36. HSE. Respiratory protective equipment at work, HSG53, 4th ed.. 2013. [books.hse.gov.uk](https://books.hse.gov.uk/gempdf/hsg53.pdf)
37. OSHA. 29 CFR 1910.134. n.d. [osha.gov](https://www.osha.gov/laws-regs/regulations/standardnumber/1910/1910.134)
38. UK HSE. RPE: advice for employers. n.d. [hse.gov.uk](https://www.hse.gov.uk/respiratory-protective-equipment/advice-for-employers.htm)
39. FIOH. Chemical safety of 3D printing at workplaces. 2021. [ttl.fi](https://ttl.fi/file-download/download/public/2378)

<div dir="rtl">

## جوابِ تمرین‌ها

**سه فشار روی یک کاغذ:** خط فشار کم ضخیم‌تر و خیس‌تر است و دیرتر خشک می‌شود؛ اگر رنگ غلیظ باشد خال‌خال است. خط فشار زیاد لبه پهن‌تر، پاشش اضافه دور خط و سطح زبر و پودری دارد. خط میانی باید یکدست، نازک و بی‌خال باشد. قبولی: فشاری که خط یکدست بدون خال و بدون غبار زبر می‌دهد، عدد شما برای همان رنگ و ایربراش است. اگر هر سه خط خال‌خال بود، رنگ غلیظ است؛ طبق نسبت سازنده رقیق کنید و دوباره بیازمایید.

**نقطه، خط، سایه‌زدن:** جواب یکتایی ندارد. دنبال این بگرد: نقطه گرد و لبه‌دار، خط نازک یکنواخت وقتی نزدیک‌اید و اهرم را کم کشیده‌اید، و نوار پهن با لبه نرم وقتی دورترید و اهرم را بیشتر کشیده‌اید. اگر نقطه یا خط خال‌خال شد، فشار کم یا رنگ غلیظ است.
## در فصل بعد

فصل بعد «لاک نهایی و محافظت» است. لاک نهایی رنگ را از سایش و دست حفظ می‌کند و براقی کار را تعیین می‌کند.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/figur/lessons/t3/s21-airbrush (یادستان, Yaadestan)
