# فصل ۰۶ — فیلامنت: انواع، انتخاب و نگهداری

<div dir="rtl">

# فصل ۰۶ — فیلامنت: انواع، انتخاب و نگهداری

PLA، PETG، ABS، ASA و TPU را با جدول‌های هر محصول می‌شناسید، و یاد می‌گیرید فیلامنت را خشک و نگهداری کنید و اندازه واقعی قطعه را بسنجید.

![فیلامنت: انواع، انتخاب و نگهداری](/lesson-assets/t1-s06-filament/prompt/01-image-c06.png)

## پاسخ کوتاه: عدد درست روی برگه حلقه شماست

فیلامنت رشته پلاستیکی چاپگر `FDM` است. نام `PLA` یا `PETG` دمای چاپ را مشخص نمی‌کند. مثلاً بستر `ASA` در `Polymaker` برابر 75 تا 95 °C و در `Prusament` برابر 110 ±5 °C است [۱][۲].

پس سه قدم بردارید. اول برگه داده فنی (`TDS`) همان محصول را از سازنده بگیرید. بعد از بازه آن شروع کنید. سپس با برج دمای فصل 5 عدد حلقه خود را پیدا کنید.

جدول‌های این فصل نمونه‌اند و به محصول نام‌برده تعلق دارند. آن‌ها را به همه فیلامنت‌های هم‌نام تعمیم ندهید. برگه چاپی مرجع نهایی است. جدول بعضی برگه‌های `PDF` ستون‌های روشنی ندارد، پس عدد را با برگه خودتان تطبیق دهید. جدول‌ها و نسخه برگه‌ها مال زمان نگارش‌اند (در زمان نگارش، ۲۰۲۶).

قطر فیلامنت هم دو اندازه رایج دارد: 1.75 mm و 2.85 mm. حلقه‌ای بخرید که قطرش همان قطری است که چاپگر شما می‌گیرد. این عدد در راهنمای چاپگر و روی برچسب حلقه نوشته می‌شود؛ پیش از خرید هر دو را ببینید.

برگه‌های `Bambu` یک هشدار هم دارند. نمونه‌ها پیش از آزمون خشک و بازپخت شده‌اند و اعداد فقط برای طراحی و مقایسه‌اند [۳]. بازپخت یعنی گرم کردن قطعه پس از چاپ.

## کدام ماده برای چه کاری؟

انتخاب از کاربرد قطعه شروع می‌شود. جدول زیر فقط نقطه شروع است و نسخه قطعی نیست.

| ماده | چه زمانی | چه چیزی لازم دارد |
|---|---|---|
| `PLA` | چاپ ساده، بدون گرمای زیاد؛ بالای 60 °C نرم می‌شود [۴] و زیر بار زودتر خم می‌شود (نمودار زیر) | محفظه لازم نیست [۵]؛ محفظه کاملاً بسته و بدون تهویه مشکل می‌سازد [۵۱] |
| `PETG` | نیاز به تحمل بیشتر؛ کار تا زیر 80 °C در راهنمای `Prusa` [۶] | بدون محفظه؛ روی `PEI` صاف چسب می‌خواهد [۷][۶] |
| `ABS` | تحمل گرمای بیشتر | محفظه، بستر داغ، تهویه؛ پیچش زیاد [۸][۹][۱۰] |
| `ASA` | قطعه گرماپذیر؛ راهنمای `Prusa` مقاومت تا 93 °C می‌نویسد [۱۱] | محفظه، بستر داغ، تهویه [۱۱][۱][۱۲] |
| `TPU` | قطعه نرم و خم‌شو | سرعت کم [۱۳]؛ برگه `eSUN eFlex` اکسترودر دور را رد می‌کند [۱۴] |

### تحمل گرما در برگه‌ها

دمای خمش حرارتی یا `HDT` دمایی است که قطعه زیر بار استاندارد خم می‌شود. برگه‌ها آن را در فشارهای مختلف می‌دهند و این نمودار فقط عددهای 1.8 `MPa` را نشان می‌دهد. هر عدد نمودار زیر به یک محصول تعلق دارد.

**دمای خمش حرارتی در 1.8 MPa، هر عدد یک محصول**

- از 54 تا 58: PLA
- از 62 تا 75: PETG
- از 84 تا 100: ABS و ASA
- Bambu PLA Basic: 54 °C
- PolyLite PLA: 58 °C
- Bambu PETG HF: 62 °C
- Bambu PETG Basic: 68 °C
- PolyLite PETG: 75 °C
- Bambu ABS: 84 °C
- Prusament ASA: 86 °C
- Bambu ASA: 92 °C
- PolyLite ABS: 98 °C
- Polymaker ASA: 100 °C

این‌ها عدد آزمون سازنده است، نه دمای کار قطعه شما. برای `PLA` این را به خاطر بسپارید: راهنمای `Prusa` می‌گوید بالای 60 °C نرم می‌شود و شکل می‌بازد [۴]، و `HDT` آن در 1.8 `MPa` از این عدد هم پایین‌تر است. پس 60 °C مرز امن نیست.

منبع اعداد نمودار: [۳][۵][۱۵][۱۶][۷][۱۷][۲][۱۸][۹][۱].

## ابزار این فصل

| ابزار | کار | وضعیت | جایگزین |
|---|---|---|---|
| برگه داده فنی | عدد درست محصول | ضروری | برچسب حلقه |
| نازل برنجی معمولی | مواد غیرساینده | ضروری | |
| نازل مقاوم به سایش | مواد ساینده [۱۹]؛ برگه `PA12-CF` (نایلون با الیاف کربن) می‌گوید برنج پس از چند صد گرم آسیب می‌بیند [۲۰] | لازم فقط برای مواد ساینده | ندارد |
| جعبه خشک و رطوبت‌سنج | کند کردن جذب رطوبت [۲۱] | اختیاری، برای نگهداری طولانی توصیه‌شده | کیسه خلأ با رطوبت‌گیر [۲۲] |
| سیلیکاژل | رطوبت‌گیر جعبه [۲۱] | همراه جعبه | رطوبت‌گیر تازه‌شده [۲۳] |
| خشک‌کن فیلامنت | خشک کردن حلقه؛ بررسی کنید به دمای ماده شما می‌رسد [۲۲] | برای مواد رطوبت‌گیر | آون؛ جدول روش‌های خشک کردن را ببینید |
| چسب ماتیکی | چسبندگی `PETG` و `ABS` و `ASA` و مواد نرم [۲۴] | اختیاری | |
| کولیس | اندازه مکعب آزمون | ضروری برای حساب مقیاس | |

## تنظیم چاپ، هر ماده با محصولش

### `PLA`

`PLA` را آسان‌ترین نقطه شروع بدانید. به محفظه نیاز ندارد و برای چسبیدن معمولاً چسب نمی‌خواهد [۵][۲۴]. راهنمای `Prusa` می‌گوید چاپ `PLA` در محفظه کاملاً بسته و بدون تهویه به‌احتمال زیاد مشکل می‌سازد. دمای محیط بالای 35 °C (برای بعضی فیلامنت‌ها 30 °C) هم از علت‌های `heat creep` است [۵۱]. `heat creep` یعنی بالا رفتن گرما در مسیر فیلامنت. اگر چاپگرتان محفظه دارد، راهنمای سازنده آن را ببینید.

| محصول | نازل | بستر | فن | سرعت | منبع |
|---|---|---|---|---|---|
| `Prusament PLA` | 210 ±10 °C | 40 تا 60 °C | 100% | تا 200 mm/s | [۲۵] |
| راهنمای `PLA Prusa` | 215 °C لایه اول، 210 °C بقیه | 60 °C | | | [۴] |
| `PolyLite PLA V5.4` | 190 تا 230 °C | 25 تا 60 °C | روشن | 50 تا 200 mm/s | [۵] |
| `eSUN PLA V4.0` | 190 تا 230 °C | 45 تا 60 °C | 100% | 40 تا 100 mm/s | [۲۶] |
| `Bambu PLA Basic V3.0` | 190 تا 230 °C | 35 تا 45 °C | روشن | زیر 300 mm/s | [۳] |

نقطه ذوب هم یکسان نیست: راهنمای `Prusa` حدود 175 °C، `PolyLite` حدود 150 °C و `Bambu` حدود 160 °C می‌نویسد [۴][۵][۳]. شاید نوع ماده یا روش اندازه‌گیری فرق دارد؛ منابع علت را نمی‌گویند.

### `PETG`

`PETG` گرمای بیشتری می‌خواهد و خنک‌کاری کمتری. سطح چاپ مناسب آن پودری یا ساتن است و `PEI` صاف چسب لازم دارد [۶].

| محصول | نازل | بستر | فن | سرعت | منبع |
|---|---|---|---|---|---|
| `Prusament PETG` | 250 ±10 °C | 80 ±10 °C | 50% | تا 200 mm/s | [۲۷] |
| راهنمای `PETG Prusa` | 230 °C لایه اول، 240 °C بقیه | 85 °C لایه اول، 90 °C بقیه | لایه‌های اول خاموش، بعد نصف | | [۶] |
| `PolyLite PETG V5.4` | 230 تا 260 °C | 70 تا 80 °C | خاموش تا 20% | 50 تا 100 mm/s | [۷] |
| `Bambu PETG Basic V3.0` | 230 تا 260 °C | 65 تا 75 °C | 0 تا 60% | 200 mm/s | [۱۶] |
| `Bambu PETG HF V1.0` | 230 تا 260 °C | 65 تا 75 °C | 0 تا 60% | زیر 300 mm/s | [۱۵] |

### `ABS`

`ABS` به بستر داغ و هوای گرم نیاز دارد. پیچش زیاد است و باد مستقیم آن را بدتر می‌کند [۸]. روی `PEI` با چسب کار کنید [۸].

| محصول | نازل | بستر | فن | سرعت | منبع |
|---|---|---|---|---|---|
| راهنمای `ABS Prusa` | 255 °C | 100 °C، بازه 80 تا 110 °C | | | [۸] |
| `PolyLite ABS V5.6` | 245 تا 265 °C | 90 تا 100 °C | خاموش | 50 تا 200 mm/s | [۹] |
| `eSUN ABS Odorless V4.0` | 240 تا 250 °C | 95 تا 110 °C | 0 تا 15% | 40 تا 100 mm/s | [۲۸] |
| `Bambu ABS V3.0` | 240 تا 270 °C | 80 تا 100 °C | 0 تا 80% | زیر 300 mm/s | [۱۷] |

### `ASA`

`ASA` شبیه `ABS` چاپ می‌شود. راهنمای `Prusa` محفظه و دمای بالای محیط را توصیه می‌کند و اتاق با تهویه می‌خواهد [۱۱]. چاپ زیاد در محفظه بی‌هوا ممکن است پوشش فن را تغییر شکل دهد [۱۱].

| محصول | نازل | بستر | فن | سرعت | منبع |
|---|---|---|---|---|---|
| `Prusament ASA` | 260 ±10 °C | 110 ±5 °C | 30% (0 تا 50%) | | [۲] |
| راهنمای `ASA Prusa` | 260 °C | 105 °C لایه اول، 110 °C بقیه | | | [۱۱] |
| `Polymaker ASA V6.0` | 230 تا 260 °C | 75 تا 95 °C | خاموش | 50 تا 200 mm/s | [۱] |
| `eSUN ASA+ V1.0` | 250 تا 280 °C | 100 تا 110 °C | 10 تا 50% | 0 تا 250 mm/s روی `Bambu P1S` | [۲۹] |
| `Bambu ASA V3.0` | 240 تا 270 °C | 80 تا 100 °C | 0 تا 80% | زیر 250 mm/s | [۱۸] |

یک تناقض را ببینید. برگه کاربری `ASA` شرکت `Polymaker` نازل را 240 تا 260 °C می‌نویسد و برگه داده فنی 230 تا 260 °C [۱۲][۱]. برگه کاربری قدیمی‌تر است. مقادیر مکانیکی `eSUN ASA+` هم از نمونه قالب‌گیری تزریقی است، نه چاپ [۲۹].

### `TPU`

`TPU` ماده نرم و کشسان است. عدد `95A` سختی آن را نشان می‌دهد. راهنمای `Prusa` سرعت کم می‌خواهد [۱۳]، اما هر محصول بازه خود را دارد.

| محصول | نازل | بستر | سرعت | منبع |
|---|---|---|---|---|
| راهنمای مواد نرم `Prusa` | 230 تا 245 °C | 60 تا 75 °C | معمولاً 20 mm/s، حداکثر 30 تا 40 mm/s | [۱۳] |
| `PolyFlex TPU95 V5.4` | 210 تا 230 °C | 25 تا 60 °C | 30 تا 50 mm/s | [۳۰] |
| `Siraya Flex TPU 95A` | 200 تا 230 °C | 20 تا 50 °C | 30 تا 120 mm/s | [۳۱] |
| `eSUN eFlex 87A V4.0` | 220 تا 250 °C | 45 تا 60 °C | 20 تا 50 mm/s | [۱۴] |
| `Bambu TPU 95A HF V1.0` | 220 تا 240 °C | 30 تا 35 °C | زیر 200 mm/s | [۳۲] |

راهنمای `Prusa` فن را خاموش می‌نویسد، اما `Polymaker` و `Bambu` و `eSUN` برای محصول خود آن را روشن می‌دانند [۱۳][۳۰][۳۲][۱۴]. نام `TPU` هم گمراه‌کننده است. `Bambu TPU for AMS` سختی `68D` دارد و از `95A` بسیار سخت‌تر است [۳۳].

### مواد فنی و کمکی

این مواد کار شروع نیستند، اما رایج‌اند. هر سطر از راهنمای `Prusa` است، مگر جایی که منبع دیگری نام برده شده است، و عدد محصول شما ممکن است فرق کند. `PA` یک ماده نیست و یک خانواده است، پس عدد برگه حلقه مقدم است.

| ماده | کاربرد | نازل | بستر | نکته | منبع |
|---|---|---|---|---|---|
| نایلون (`PA`) | قطعه فنی | 285 °C در راهنمای `Prusa`؛ `Nylon 6` 230 تا 260 °C و `Nylon 12` 225 تا 260 °C در جدول `OrcaSlicer` | 110 °C در راهنمای `Prusa`؛ 90 تا 110 °C در جدول `OrcaSlicer` | دست‌کم 4 ساعت زیر 90 °C خشک شود؛ پیچش زیاد؛ چاپ در محفظه یا اتاق خوب‌تهویه لازم است؛ محفظه بدون فیلتر یا خروجی هوا جای تهویه را نمی‌گیرد | [۳۴][۵۲] |
| `PC` | استحکام و تحمل گرما | 275 °C | 110 °C لایه اول، 115 °C بقیه | بسیار رطوبت‌گیر؛ پیچش زیاد؛ محفظه کمک می‌کند | [۳۵] |
| `HIPS` | بیشتر برای ساپورت حل‌شونده | 225 تا 255 °C | 100 تا 110 °C | با `d-limonene` حل می‌شود؛ این حلال به برخی `ABS` و `ASA` آسیب می‌زند | [۳۶] |
| `PVA+` و `BVOH` | ساپورت حل‌شونده در آب | راهنما عدد نمی‌دهد | راهنما عدد نمی‌دهد | چاپگر چندماده‌ای لازم است؛ چند ساعت تا یک شب در آب ولرم تا 45 °C؛ کاملاً خشک نگه دارید | [۳۷] |
| الیاف‌دار (کربن، شیشه، کولار) | سفتی و مقاومت سایش | 240 تا 285 °C بسته به نوع فیلامنت؛ عدد برگه محصول مقدم است | 70 تا 110 °C بسته به نوع فیلامنت | نازل سخت لازم است؛ کمترین پیشنهاد نازل 0.4 mm و لایه 0.2 mm؛ فیلامنت شکننده‌تر و گرفتگی بیشتر | [۱۹] |

`d-limonene` حلال است، پس پیش از کار برگه داده ایمنی آن را بخوانید. برای کامپوزیت چوبی و مانند آن، راهنمای `Prusa` می‌گوید ممکن است نازل دست‌کم 0.6 mm و لایه 0.2 mm بخواهد تا نازل تنگ نشود (فصل 13). دما و عدد دیگر را از برگه داده فنی همان محصول بگیرید و نازل را با سازنده بررسی کنید.

## نازل و سطح چاپ

جنس نازل و سطح چاپ هم بخشی از انتخاب ماده است. برنج گرما را بهتر از نازل سخت منتقل می‌کند، اما در برابر مواد ساینده زود خراب می‌شود [۲۰].

| ماده | سطح چاپ در راهنمای `Prusa` | منبع |
|---|---|---|
| `PLA` | ساتن یا `PEI` صاف | [۴] |
| `PETG` | پودری یا ساتن؛ `PEI` صاف با چسب | [۶] |
| `ABS` | `PEI` با چسب | [۸] |
| `ASA` | `PEI` با چسب | [۱۱] |

## جمع‌شدگی: اندازه واقعی قطعه

جمع‌شدگی یعنی قطعه پس از سرد شدن کوچک‌تر از طرح می‌شود. عدد آن به دستگاه، قطعه و محور بستگی دارد. پس هیچ درصد آماده‌ای را روی مدل خود اعمال نکنید.

برای `ABS`، راهنمای `Prusa` حدود 1 تا 2% پس از سرد شدن می‌گوید و آزمون چاپ را توصیه می‌کند [۸]. سازندگان `Bambu` و `Polymaker` و `Prusament` و `eSUN` برای `PLA` و `PETG` و `ASA` عددی در برگه خود ندارند. برای درصد جمع‌شدگی `TPU` خالص داده معتبر پیدا نشد؛ پنج برگه سازنده این سطر را ندارند [۳۲][۳۰][۳۸][۳۹][۴۰]. تنها پاسخ، چاپ آزمون است.

این جدول از یک پروژه دانشجویی است و فقط اندازه اثر را نشان می‌دهد. آن را کپی نکنید.

| ماده | `X` | `Y` | `Z` |
|---|---|---|---|
| `ABS` | 0.59% | 0.69% | -0.92% |
| `PETG` | 0.76% | 0.54% | 0.73% |
| `PLA` | 0.63% | 0.35% | 0.80% |

عدد منفی یعنی رشد. این نتایج مال چاپگر `QIDI X-One2` و 27 قطعه است و نام فیلامنت‌ها گفته نشده است [۴۱].

پژوهش دیگری روی `PETG` و `ASA` نشان داد قطعه‌ها در طول کوتاه‌تر و در عرض پهن‌تر می‌شوند [۴۲]. پس یک درصد برای همه محورها درست نیست. روش درست این است که هر محور را جدا بسنجید.

**ضریب مقیاس هر محور**

**اندازه طرح (40.00 mm) ÷ اندازه اندازه‌گیری‌شده (39.80 mm) = ضریب (حدود 1.005)**

این نمونه حساب ماست. برای X، Y و Z جدا حساب کنید و ضریب هر حلقه را در دفتر بنویسید.

بازپخت اندازه را شدید تغییر می‌دهد. در یک پژوهش، قطعه `ABS` با ابعاد 80 × 10 × 4 mm در 135 °C گرم شد. این قطعه پس از 120 دقیقه حدود 12.76% کوتاه شد [۴۳]. `Bambu` بازپخت `PETG` و `TPU` را توصیه نمی‌کند [۱۶][۳۲]. برگه `ABS` همین شرکت 80 تا 90 °C به مدت 6 تا 12 ساعت می‌نویسد. این برگه هشدار می‌دهد که قطعه ممکن است پیچ بخورد [۱۷].

> 🎯 **خودت امتحان کن: مکعب 40 میلی‌متری و ضریب خودتان**
>
> **لازم دارید**
> مکعب 40 mm فصل 5 (`flow-cube-40.scad`، با برش معمولی)، حلقه فیلامنت خودتان، کولیس، دفتر دستگاه.
>
> **انجام دهید**
> 1. مکعب را با تنظیم معمول خود چاپ کنید و بگذارید کامل سرد شود.
> 2. هر محور را سه بار با کولیس اندازه بگیرید و میانگین بگیرید.
> 3. ضریب هر محور را با فرمول بالا حساب کنید.
> 4. ضریب را در اسلایسر بگذارید و مکعب را دوباره چاپ کنید.
>
> **چه می‌بینید و چرا؟**
> احتمالاً هر محور عدد متفاوتی می‌دهد. این فرق با یافته پژوهش‌ها هم‌خوان است [۴۲][۴۱]. عدد شما برای این حلقه و این دستگاه است. برای حلقه دیگر باید دوباره آزمایش شود. ضریب درست است اگر در چاپ دوم، هر سه محور از چاپ اول به 40.00 mm نزدیک‌تر باشند.

## رطوبت: فیلامنت چقدر آب می‌گیرد؟

بیشتر فیلامنت‌ها از هوا آب می‌گیرند. این جذب در حد کسری از درصد است، ولی بر چاپ اثر دارد.

| محصول یا پژوهش | جذب آب | شرایط | منبع |
|---|---|---|---|
| `Prusament PLA` | 0.13% در 24 ساعت؛ 0.19% در 7 روز | 24 °C، رطوبت 22% | [۲۵] |
| `Prusament PETG` | 0.07% در 24 ساعت؛ 0.10% در 7 روز | همان شرایط | [۲۷] |
| `Prusament ASA` | 0.16% در 24 ساعت؛ 0.17% در 7 روز | همان شرایط | [۲] |
| `Bambu PLA Basic` | 0.43% | 25 °C، رطوبت 55% | [۳] |
| `Bambu ABS` | 0.65% | برگه `V3.0` | [۱۷] |
| `Bambu TPU 95A HF` | 1.08% | برگه `V1.0` | [۳۲] |
| `PolyLite PETG` | 0.54% تعادلی | برگه `V5.4` | [۷] |
| حلقه‌های تجاری `ABS` | 0.18 تا 0.40% | رطوبت 52 تا 54% | [۲۳] |

رطوبت زود جابه‌جا می‌شود. برای `ABS` ثابت زمانی جذب و دفع حدود 20 ساعت گزارش شده است [۴۴]. یعنی `ABS` خشک در هوای مرطوب مدت زیادی خشک نمی‌ماند.

### رطوبت چه می‌کند؟

نشانه‌ها اول در سطح دیده می‌شوند. سپس تارکشی، چسبندگی ضعیف لایه‌ها، برآمدگی، حباب و دود پیدا می‌شود [۲۲]. اعداد زیر را ببینید.

| ماده | اثر اندازه‌گیری‌شده | منبع |
|---|---|---|
| `ABS` | با افزایش رطوبت از 0.17 تا 0.75%، استحکام حدود 25% کم شد | [۴۴] |
| `ABS` | نمونه خیس حدود 6% ضخیم‌تر، 10% پهن‌تر و 1.5% سبک‌تر بود | [۴۴] |
| `PLA 4043D` و گریدهای مشابه | استحکام قطعه پس از سه ماه در رطوبت اتاق 24 تا 36% کم شد | [۴۵] |
| `PETG` | خشک کردن در 70 °C به مدت 8 ساعت زبری را کم و استحکام را بیشتر کرد | [۴۶] |
| نایلون | ضریب کشسانی 83% و استحکام 42% کم شد | [۴۷] |

البته همه فیلامنت‌ها با رطوبت ضعیف نمی‌شوند. `PLA` رسانا و تغییر رنگ‌دهنده در همان پژوهش ضعیف نشدند [۴۷].

## خشک کردن: روش‌ها و اعداد

خشک کردن یعنی فیلامنت را مدتی در دمای کم نگه دارید تا آب بیرون برود. دمای درست مال محصول است. یک پلیمر بین دو سازنده 10 تا 15 °C اختلاف دارد [۲۲][۵][۷].

| ماده | `Prusament` [۲۲] | `Polymaker` | `Bambu`، آون هوای دمشی |
|---|---|---|---|
| `PLA` | 45 °C، 6 ساعت | 55 °C، 6 ساعت [۵] | 50 °C، 8 ساعت [۳] |
| `PETG` | 55 °C، 6 ساعت | 65 °C، 6 ساعت [۷] | 65 °C، 8 ساعت [۱۶] |
| `ABS` | در جدول نیست | 70 °C، 6 ساعت [۹] | 80 °C، 8 ساعت [۱۷] |
| `ASA` | 80 °C، 4 ساعت | 70 °C، 7 ساعت [۱] | 80 °C، 8 ساعت [۱۸] |
| `TPU` | 60 °C، 4 تا 6 ساعت | 70 °C، 8 ساعت [۳۰] | 70 °C، 8 ساعت [۳۲] |

محصولات دیگر: `Siraya Flex TPU 95A` در 50 تا 65 °C به مدت 4 تا 6 ساعت [۳۱]. `eSUN eFlex` در 55 °C بیش از 4 ساعت [۱۴]. برگه `PA12-CF` شرکت `Polymaker` هم 80 °C به مدت 12 ساعت می‌نویسد [۲۰].

`Bambu` در نسخه قبلی برگه `PLA Basic` عدد دیگری داشت: 55 °C به مدت 8 ساعت [۴۸]. نسخه `V3.0` این عدد را به 50 °C تغییر داده است [۳]. همیشه نسخه تازه برگه را ببینید.

مواد `PA` و `PVA` و `TPU` بیشتر به خشک کردن نیاز دارند. پلی‌آمید (نایلون)، `PP`، `PVA` و `BVOH` را پیش از هر چاپ خشک کنید [۲۲].

| روش | چه زمانی | محدودیت | منبع |
|---|---|---|---|
| خشک‌کن فیلامنت | روش ساده خانگی | بررسی کنید به دمای ماده شما می‌رسد | [۲۲] |
| آون آزمایشگاهی (گرم‌خانه دقیق) | چند حلقه یکجا | فقط حلقه بی‌بسته؛ هر بار یک ماده؛ تا چهار حلقه ایستاده؛ شروع با فن 70% و دریچه 30% در `Memmert` | [۴۹] |
| آون هوای دمشی | روش برگه‌های `Bambu` | محفظه بزرگ، گرمای یکنواخت، فیلامنت دور از المنت (گرم‌کن) | [۱۷] |
| بستر چاپگر | سری `X1 Bambu` | `PLA Basic` در 60 تا 70 °C، `PETG HF` در 75 تا 85 °C، `ABS` و `ASA` در 90 تا 100 °C، `TPU` در 80 تا 90 °C، همه 12 ساعت. `PETG HF` از حد 70 °C قرقره بالاتر است و `ABS` و `ASA` از حد 90 °C می‌گذرند. برگه نمی‌گوید با قرقره چه کنید، پس از `Bambu` بپرسید | [۳][۱۵][۱۷][۱۸][۳۲] |
| `AMS` 2 `Pro` و `AMS HT` (جعبه حلقه‌های `Bambu`) | خشک کردن حلقه در همان جعبه، اگر این جعبه را دارید | برگه `PETG Basic` برای آن 65 °C و 8 ساعت می‌نویسد؛ برای ماده دیگر برگه همان حلقه را ببینید | [۱۶] |
| فر آشپزخانه | تضاد منابع | `Prusa`: نادقیق، با دماسنج بیرونی ممکن؛ `Bambu`: مناسب نیست. به برگه حلقه خود عمل کنید | [۲۲][۱۷] |

> ⚠️ **بیش از حد خشک نکنید**
>
> از دمای توصیه‌شده بالاتر نروید، وگرنه فیلامنت نرم می‌شود و می‌چسبد [۲۲]. نوسان فر هم به `PLA` آسیب می‌زند [۲۲]. قرقره هم حد دمایی دارد. قرقره‌های `PLA` و `PETG` شرکت `Bambu` تا 70 °C و قرقره‌های `ABS` و `ASA` و `TPU` آن تا 90 °C هستند [۳][۱۷][۳۲]. قرقره مشکی قدیمی `Prusament` بالای 45 °C شل می‌شود، مگر با پیچ 65 mm یا بلندتر محکم شود. قرقره خاکستری تا 90 °C است [۲۲].

> ⚠️ **فر و گرمای خانگی**
>
> `Bambu` فر آشپزخانه را برای خشک کردن مناسب نمی‌داند [۱۷]. فر خوراک را با فیلامنت مشترک نکنید؛ این توصیه احتیاطی نویسنده است. اگر دود یا بوی غیرعادی دیدید، دستگاه را متوقف کنید [۵۰].

### خشک کردن حلقه در خشک‌کن

- **ابزار:** خشک‌کن، برگه حلقه

1. دما و زمان را از برگه حلقه بخوانید. اگر برگه این عدد را ندارد، از سازنده بپرسید.
2. بررسی کنید دمای خشک‌کن به آن عدد می‌رسد و حد قرقره از آن کمتر نیست [۲۲].
3. حلقه را بی‌بسته در خشک‌کن بگذارید.
4. زمان کامل را تا پایان نگه دارید.
5. حلقه را همان موقع به جعبه خشک یا کیسه با رطوبت‌گیر ببرید.
6. **نتیجه درست:** تارکشی کم شده و سطح صاف‌تر است.
7. **اگر تغییری ندیدید:** شاید رطوبت علت نبوده است. برج دما را دوباره بسنجید و نازل را بررسی کنید.

## نگهداری

نگهداری یعنی جذب آب را کند کنید. جعبه خشک فیلامنت را خشک نمی‌کند و فقط جذب رطوبت را کند می‌کند. تا حدود 1 ساعت طول می‌کشد که رطوبت داخل آن پایدار شود [۲۱].

| محصول یا راهنما | سقف رطوبت نسبی | منبع |
|---|---|---|
| `Prusa`، `PLA` | 30% (کوتاه‌مدت 40%) | [۲۱] |
| `Prusa`، `ABS` | 30% (مطلوب 15%) | [۲۱] |
| `Prusa`، `ASA` | 30% (مطلوب 10%) | [۲۱] |
| `Prusa`، `PETG` | 20% | [۲۱] |
| `Prusa`، `TPU` | 20% (مطلوب 15%) | [۲۱] |
| `Siraya Flex TPU` | زیر 15% با رطوبت‌گیر | [۳۱] |
| برگه‌های `Bambu` | زیر 20%، بسته با رطوبت‌گیر | [۳][۱۶][۱۷] |

اثر این روش‌ها در آزمایش روی `ABS` دیده شده است [۲۳].

| روش | نتیجه آزمایش |
|---|---|
| بسته اصلی باز شده، رطوبت 59 تا 77% | در 30 روز، رطوبت فیلامنت 0.37 تا 0.43% |
| ظرف خلأ بدون رطوبت‌گیر | در 30 روز 0.37 تا 0.42%؛ خشک نکرد |
| با رطوبت‌گیر | تا 0.19% پایین آمد، سپس دوباره بالا رفت؛ رطوبت‌گیر را عوض یا احیا کنید |

`Prusa` کیسه خلأ با رطوبت‌گیر را هم برای نگهداری بسته نام می‌برد [۲۲]. `Polymaker` برای `ABS` و `ASA` جعبه `PolyBox` یا کیسه زیپ‌دار با رطوبت‌گیر را می‌نویسد [۱۰][۱۲].

> 🎯 **خودت امتحان کن: جعبه خشک خانگی و رطوبت‌سنج**
>
> **لازم دارید**
> ظرف دردار به اندازه یک حلقه، یک رطوبت‌سنج کوچک (دیجیتال یا عقربه‌ای)، سیلیکاژل، حلقه فیلامنت، دفتر.
>
> **انجام دهید**
> 1. رطوبت هوای اتاق را با رطوبت‌سنج بخوانید و بنویسید.
> 2. سیلیکاژل، رطوبت‌سنج و حلقه را در ظرف بگذارید و در را ببندید.
> 3. پس از 1 ساعت عدد را بخوانید [۲۱].
> 4. این عدد را تا چند روز هر روز یک‌بار بنویسید.
> 5. عدد را با جدول بالا برای ماده خود مقایسه کنید.
>
> **چه می‌بینید و چرا؟**
> عدد داخل ظرف پایین می‌آید، اگر در درست بسته شود و رطوبت‌گیر تازه باشد. اگر عدد بالا رفت، رطوبت‌گیر پر شده است و باید عوض یا احیا شود [۲۳][۲۱]. این جعبه فیلامنت خیس را خشک نمی‌کند [۲۱].

![شکل ۶-۱: حلقه فیلامنت در ظرف دردار شفاف همراه با دانه‌های رطوبت‌گیر و یک رطوبت‌سنج عقربه‌ای بدون نوشته.](/lesson-assets/t1-s06-filament/prompt/02-image-c06-a.png)

## چک‌لیست فصل

☐ برگه داده فنی همان حلقه را از سازنده گرفته‌ام.
☐ نقطه شروع دما را از همان برگه برداشته‌ام، نه از جدول نمونه.
☐ برای `ABS` و `ASA` محفظه و تهویه را آماده کرده‌ام.
☐ ضریب هر محور را با مکعب آزمون خودم حساب کرده‌ام.
☐ پیش از خشک کردن، حد دمای قرقره را هم بررسی کرده‌ام.
☐ حلقه‌های باز را با رطوبت‌گیر سالم و رطوبت‌سنج نگه می‌دارم.

## منابع

</div>

1. Polymaker. Polymaker ASA Technical Data Sheet V6.0, served at a V5.4 PolyLite file name (PDF text); replaces S37, n.d. [cdn.shopify.com](https://cdn.shopify.com/s/files/1/0548/7299/7945/files/PolyLite_ASA_TDS_EN_V5.4.pdf?v=1731955208)
2. Prusa Polymers. Technical datasheet, Prusament ASA, v1.1 (PDF text), 2022. [prusament.com](https://prusament.com/wp-content/uploads/2022/10/ASA_Prusament_TDS_2022_16_EN.pdf)
3. Bambu Lab. Bambu Filament Technical Data Sheet V3.0, PLA Basic (PDF text), n.d. [store.bblcdn.com](https://store.bblcdn.com/s7/default/b189de92249a4b9ebed28b8ea1f080f0/Bambu_PLA_Basic_Technical_Data_Sheet.pdf)
4. Prusa Research. PLA, n.d. [help.prusa3d.com](https://help.prusa3d.com/article/pla_2062)
5. Polymaker. PolyLite PLA Technical Data Sheet V5.4 (PDF text); replaces S34, n.d. [cdn.shopify.com](https://cdn.shopify.com/s/files/1/0548/7299/7945/files/PolyLite_PLA_TDS_EN_V5.4.pdf?v=1731949179)
6. Prusa Research. PETG, n.d. [help.prusa3d.com](https://help.prusa3d.com/article/petg_2059)
7. Polymaker. PolyLite PETG TDS V5.4 (page and PDF text), n.d. [cdn.shopify.com](https://cdn.shopify.com/s/files/1/0548/7299/7945/files/PolyLite_PETG_TDS_EN_V5.4.pdf)
8. Prusa Research. ABS, n.d. [help.prusa3d.com](https://help.prusa3d.com/article/abs_2058)
9. Polymaker. PolyLite ABS Technical Data Sheet V5.6, dated 2025-12-30 in the file name (PDF text); replaces S36, 2025. [polymaker.com](https://polymaker.com/wp-content/uploads/lana-downloads/TDS_Polymaker_PolyLite-ABS_V5.6_2025-12-30_EN.pdf)
10. Polymaker. PolyLite ABS user information sheet, PIS V1.2 (PDF text), n.d. [polymaker.com](https://polymaker.com/wp-content/tech-docs/PolyLite_ABS_PIS_EN_V1.2.pdf)
11. Prusa Research. ASA, n.d. [help.prusa3d.com](https://help.prusa3d.com/article/asa_1809)
12. Polymaker. PolyLite ASA user information sheet, PIS V1.3 (PDF text), n.d. [polymaker.com](https://polymaker.com/wp-content/tech-docs/PolyLite_ASA_PIS_EN_V1.3.pdf)
13. Prusa Research. Flexible materials, n.d. [help.prusa3d.com](https://help.prusa3d.com/article/flexible-materials_2057)
14. eSUN. eFlex Technical Data Sheet V4.0 (PDF text), 2021. [cdn.shopify.com](https://cdn.shopify.com/s/files/1/1339/4265/files/eSUN_eFlex_Filament_TDS_V4.0.pdf)
15. Bambu Lab. Bambu Filament Technical Data Sheet V1.0, PETG HF (PDF text), 2024 (file metadata). [store.bblcdn.com](https://store.bblcdn.com/3a230e260a3a47c2b0db0156e07eef91.pdf)
16. Bambu Lab. Bambu Filament Technical Data Sheet V3.0, PETG Basic (PDF text), n.d. [store.bblcdn.com](https://store.bblcdn.com/s1/default/cb94589bf7994fdcbfa833badefae9cd/Bambu_PETG_Basic_Technical_Data_Sheet.pdf)
17. Bambu Lab. Bambu Filament Technical Data Sheet V3.0, ABS (PDF text), n.d. [store.bblcdn.com](https://store.bblcdn.com/s7/default/23b4cf2b83d5470bb96d19970b5f3ae8/Bambu_ABS_Technical_Data_Sheet_V3.pdf)
18. Bambu Lab. Bambu Filament Technical Data Sheet V3.0, ASA (PDF text), n.d. [store.bblcdn.com](https://store.bblcdn.com/ad7b08230c164e72856cffbe06bb7dc9.pdf)
19. Prusa Research. Composite materials (filled with carbon, kevlar or glass), n.d. [help.prusa3d.com](https://help.prusa3d.com/article/composite-materials-filled-with-carbon-kevlar-or-glass_167387)
20. Polymaker. PolyMide PA12-CF user information sheet, PIS V1 (PDF text), n.d. [polymaker.com](https://polymaker.com/wp-content/tech-docs/PolyMide_PA12-CF_PIS_EN_V1.pdf)
21. Prusa Research. Prusa USS Drybox, n.d. [help.prusa3d.com](https://help.prusa3d.com/article/prusa-uss-drybox_1014382)
22. Prusa Research. Drying filament, n.d. [help.prusa3d.com](https://help.prusa3d.com/article/drying-filament_332086)
23. Hamrol A. et al. The Natural Moisture of ABS Filament and Its Influence on the Quality of FFF Products. Materials 16(3):938. DOI 10.3390/ma16030938, 2023. [ebi.ac.uk](https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/PMC9919008/fullTextXML)
24. Prusa Research. First layer issues, n.d. [help.prusa3d.com](https://help.prusa3d.com/article/first-layer-issues_1804)
25. Prusa Polymers. Technical datasheet, Prusament PLA, v1.1 (PDF text), 2022. [prusa3d.com](https://www.prusa3d.com/file/808277/prusament-pla-technical-data-sheet.pdf)
26. eSUN. PLA Technical Data Sheet V4.0 (PDF text), 2021. [cdn.shopify.com](https://cdn.shopify.com/s/files/1/1339/4265/files/eSUN_PLA_Filament_TDS_V4.0.pdf)
27. Prusa Polymers. Technical datasheet, Prusament PETG, v1.1 (PDF text), 2022. [prusa3d.com](https://www.prusa3d.com/file/2765253/prusament-petg-technical-data-sheet.pdf)
28. eSUN. ABS Odorless Technical Data Sheet V4.0 (PDF text), 2021. [cdn.shopify.com](https://cdn.shopify.com/s/files/1/1339/4265/files/eSUN_ABS_Odorless_Filament_TDS_V4.0.pdf)
29. eSUN. ASA+ Technical Data Sheet, Version 1.0 (PDF text), 2023 or 2024. [esun3d.com](https://www.esun3d.com/media/esun/catalog/certification/product/ASA/ASA__TDS_V1_.pdf)
30. Polymaker. PolyFlex TPU95 Technical Data Sheet V5.4 (PDF text); replaces S38, n.d. [cdn.shopify.com](https://cdn.shopify.com/s/files/1/0548/7299/7945/files/PolyFlex_TPU95_TDS_EN_V5.4.pdf?v=1731956391)
31. Siraya Tech. Fibreheart Flex TPU 95A TDS, n.d. [siraya.tech](https://siraya.tech/pages/siraya-tech-fibreheart-flex-tpu-95a-tds)
32. Bambu Lab. Bambu Filament Technical Data Sheet V1.0, TPU 95A HF (PDF text), n.d. [store.bblcdn.com](https://store.bblcdn.com/58df32731eab4c90a7dac9b12e13ba88.pdf)
33. Bambu Lab. Bambu Filament Technical Data Sheet V1.0, TPU for AMS (PDF text), 2024 (file metadata). [store.bblcdn.com](https://store.bblcdn.com/s5/default/0a98353dce6d486ca848b21d2b19a207.pdf)
34. Prusa Research. Polyamide (Nylon), n.d. [help.prusa3d.com](https://help.prusa3d.com/article/polyamide-nylon_167188)
35. Prusa Research. Polycarbonate (PC), n.d. [help.prusa3d.com](https://help.prusa3d.com/article/polycarbonate-pc_165812)
36. Prusa Research. HIPS, n.d. [help.prusa3d.com](https://help.prusa3d.com/article/hips_167118)
37. Prusa Research. Water-soluble materials (PVA/BVOH), n.d. [help.prusa3d.com](https://help.prusa3d.com/article/water-soluble-materials-pva-bvoh_162860)
38. UltiMaker. TPU 95A Technical data sheet, V2.01 (PDF text; no shrinkage row, checked only for that), 2025. [um-support-files.ultimaker.com](https://um-support-files.ultimaker.com/materials/2.85mm/tds/TPU-95A/TDS-TPU95A-V2.01-250915.pdf)
39. Raise3D. Raise3D Premium TPU-95A Technical Data Sheet (PDF text; no shrinkage row, checked only for that), 2021. [s1.raise3d.com](https://s1.raise3d.com/2021/06/Raise3D-Premium-TPU95A_TDS_V1.pdf)
40. Forward AM. Ultrafuse TPU 95A, version 2.0, 22.08.2022 (PDF text; no shrinkage row, checked only for that), 2022. [move.forward-am.com](https://move.forward-am.com/hubfs/AES%20Documentation/Flexible%20Filaments/TPU%2095A/TDS/Ultrafuse_TPU-95A_TDS_EN_v1.0.pdf)
41. Weiser A.Y. et al. Shrinkage Compensation for FFF Printing for PLA, ABS, and PETG Thermoplastics. Proceedings of the Annual General Donald R. Keith Memorial Conference, West Point, pp. 093-098 (PDF text), 2021. [ieworldconference.org](https://ieworldconference.org/content/WP2021/Papers/GDRKMCC_21_35.pdf)
42. Zisopol D.G. et al. Evaluation and Optimization of Thermoplastic Extrusion Parameters to Improve the Dimensional Accuracy of Additively Manufactured Parts Made of PETG, Recycled PETG, ASA, and Recycled ASA. Polymers 18(5):573. DOI 10.3390/polym18050573, 2026. [ebi.ac.uk](https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/PMC12986873/fullTextXML)
43. Lluch-Cerezo J. et al. Influence of Thermal Annealing Temperatures on Powder Mould Effectiveness.. Polymers 14(13):2607. DOI 10.3390/polym14132607, 2022. [ebi.ac.uk](https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/PMC9269357/fullTextXML)
44. Hamrol A. et al. The Influence of Moisture Absorption and Desorption by the ABS Filament.. Materials 17(9):1988. DOI 10.3390/ma17091988, 2024. [ebi.ac.uk](https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/PMC11084188/fullTextXML)
45. Quader R. et al. Characterizing the Effect of Filament Moisture on Tensile Properties and Morphology of Fused Deposition Modeled Polylactic Acid/Polybutylene Succinate Parts. 3D Print Addit Manuf 11(3):e1151-e1161. DOI 10.1089/3dp.2022.0222, 2024. [ebi.ac.uk](https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=PMCID:PMC11442157&format=json&resultType=core)
46. Wang C. et al. Effect of drying treatment on the physical and mechanical properties of material extrusion-based 3D-printed PETG models. BioResources 20(3):7000-7009. DOI 10.15376/biores.20.3.7000-7009, 2025. [bioresources.cnr.ncsu.edu](https://bioresources.cnr.ncsu.edu/?p=49792)
47. Aniskevich A. et al. Moisture Sorption and Degradation of Polymer Filaments Used in 3D Printing. Polymers 15(12):2600. DOI 10.3390/polym15122600, 2023. [ebi.ac.uk](https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/PMC10304609/fullTextXML)
48. Bambu Lab. Bambu Filament Technical Data Sheet V2.0, PLA Basic, file named Gradient (PDF text), n.d. [store.bblcdn.com](https://store.bblcdn.com/s7/default/c313aa76fa3b433a94c20b9b83e57575/Bambu_PLA_Basic_Gradient_Technical_Data_Sheet.pdf)
49. Prusa Research. Drying filament in Memmert UF-series universal oven, n.d. [help.prusa3d.com](https://help.prusa3d.com/article/drying-filament-in-memmert-uf-series-universal-oven_913458)
50. Illinois State University EHS. 3D printing, not stated. [ehs.illinoisstate.edu](https://ehs.illinoisstate.edu/health/3d-printing/)
51. Prusa Research. Extrusion stopped mid-print (Heat creep), n.d. [help.prusa3d.com](https://help.prusa3d.com/article/extrusion-stopped-mid-print-heat-creep_1948)
52. OrcaSlicer project. Material temperatures, wiki, n.d. [github.com](https://github.com/OrcaSlicer/OrcaSlicer/wiki/material_temperatures)

<div dir="rtl">

## جوابِ تمرین‌ها

**مکعب 40 میلی‌متری و ضریب خودتان:** جواب عددی یکتایی ندارد. نمونه حساب: میانگین 39.80 mm در یک محور یعنی ضریب 40.00 ÷ 39.80 = حدود 1.005. معیار قبولی: در چاپ دوم با ضریب‌ها، هر سه محور از چاپ اول به 40.00 mm نزدیک‌ترند. اگر محوری دورتر شد، ضریب را برعکس حساب کرده‌اید (اندازه سنجیده ÷ اندازه طرح) یا آن را روی محور دیگری گذاشته‌اید.

**جعبه خشک خانگی و رطوبت‌سنج:** معیار قبولی: پس از 1 ساعت عدد داخل ظرف از رطوبت اتاق پایین‌تر است و در روزهای بعد پایین می‌ماند یا پایین‌تر می‌رود، و زیر سقف جدول برای ماده شما (مثلاً 30% برای `PLA` در راهنمای `Prusa`) است. اگر عدد بالا رفت، رطوبت‌گیر را عوض یا احیا کنید یا درِ ظرف را بررسی کنید.

## در فصل بعد

فصل بعد «رزین: انواع، انتخاب و نگهداری» است. با جدول‌های هر محصول، رزین استاندارد، سخت، شبه ABS، آب‌شوی و ریختگی را می‌شناسید و یاد می‌گیرید رزین را از نور و گرما و گذر زمان حفظ کنید.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/figur/lessons/t1/s06-filament (یادستان, Yaadestan)
