# فصل ۰۲ — ایمنی: رزین، بخار و گرد

<div dir="rtl">

# فصل ۰۲ — ایمنی: رزین، بخار و گرد

مهم‌ترین فصل کتاب همین است. در این فصل می‌بینید رزین مایع، بخار، گرد سنباده، حلال و اسپری چه خطری دارند. می‌بینید منبع‌های معتبر چه می‌گویند و چه نمی‌دانند. کمک‌های اولیه و خواندن برگه داده ایمنی را هم یاد می‌گیرید.

![ایمنی: رزین، بخار و گرد](/lesson-assets/t1-s02-safety/prompt/01-image-c02.png)

## پنج قانون پیش از هر کار

ساده‌ترین قانون این است: رزین مایع را با پوست لمس نکنید، بخار را کم کنید و برگه داده ایمنی بطری خودتان را بخوانید. این پنج قانون را پیش از بقیه فصل بدانید.

> ⚠️ **پنج قانون کارگاه**
>
> 1. به رزین نپخته و قطعه نیمه‌پخته دست نزنید [۱].
> 2. پیش از باز کردن هر بطری، برگه داده ایمنی همان محصول را بخوانید و دم دست بگذارید [۱].
> 3. اول هوای کار را درست کنید. دستکش و ماسک ضعیف‌ترین لایه حفاظت‌اند [۲].
> 4. در جای کار چیزی نخورید و ننوشید [۲]. پوشش آلوده را از کارگاه بیرون نبرید [۳].
> 5. ایزوپروپیل الکل (`IPA`) آتش‌گیر است و حلال است. نزدیک شعله نگذارید و هرگز ننوشید [۴].

این فصل آموزش ایمنی است و توصیه پزشکی نیست. اگر آسیب دیدید یا نشانه‌ای در بدنتان دیدید، به پزشک مراجعه کنید و برگه داده ایمنی محصول را همراه ببرید.

برگه داده ایمنی یا `SDS` سندی است که سازنده برای هر ماده شیمیایی منتشر می‌کند. در این فصل بارها به آن برمی‌گردیم. روش خواندن آن را در پایان فصل می‌بینید.

## ترتیب حفاظت: از مؤثرترین تا ضعیف‌ترین

حفاظت پنج پله دارد و دستکش و ماسک پایین‌ترین پله است. `NIOSH` (مؤسسه ملی ایمنی و بهداشت شغلی آمریکا) وسایل حفاظت فردی را کم‌اثرترین راه می‌داند. به آن‌ها نباید تنها تکیه کرد، مگر تا وقتی راه‌های بالاتر آماده شوند [۲][۵].

**پله‌های حفاظت، از بالا به پایین**

- **1. حذف:** کار خطرناک را انجام ندهید
- **2. جایگزینی:** PLA به جای ABS ← رزین کم‌بخار ← چاپگر بدون گرمکن رزین
- **3. مهندسی:** محفظه بسته ← مکش به بیرون ← درپوش مخزن
- **4. روش کار:** برنامه کتبی ← فاصله از چاپگر ← نظافت خیس
- **5. حفاظت فردی:** دستکش ← عینک ← ماسک (کم‌اثرترین پله)

*شکل ۲-۱: هرچه بالاتر، مؤثرتر. نمونه‌های جایگزینی از منبع‌های این فصل‌اند و هر کدام فقط در همان پژوهش سنجیده شده است.*

نمونه‌های جایگزینی منبع دارند. `NIOSH` جایی که مناسب باشد `PLA` را به جای `ABS` پیشنهاد می‌کند [۲]. یک پژوهش می‌گوید چاپگری که رزین را گرم نمی‌کند شاید انتشار را کم کند [۵]. پژوهش دیگری رزین‌های «`Eco`» را معمولاً کم‌انتشارتر از رزین استاندارد یافته است [۶].

`NIOSH` می‌گوید یک نسخه برای همه وجود ندارد. پس یک برنامه کتبی برای کارگاه خودتان بنویسید. این برنامه باید پیش از چاپ، حین چاپ، پس از چاپ، پرداخت، نگهداری و نظافت را در بر بگیرد [۲].

## رزین مایع: پوست و چشم

### چرا تماس پوستی این‌قدر مهم است؟

خطر اصلی رزین مایع، حساسیت پوستی است. `NIOSH` می‌گوید برخی مواد رزین مایع ممکن است پوست را تحریک یا حساس کنند [۲]. مؤسسه بهداشت شغلی فنلاند (`FIOH`) هم می‌گوید در شستشو با قطعه نیمه‌پخته کار می‌کنید و خطر تماس پوستی به‌ویژه زیاد است [۱].

این دو واژه با هم فرق دارند:

- **تحریک پوست:** پوست از خود ماده آسیب می‌بیند. این حالت به حساس شدن قبلی نیاز ندارد [۷].
- **حساس شدن:** بدن دیر پاسخ می‌دهد و سیستم ایمنی ماده را به خاطر می‌سپارد. پس از آن، تماس بعدی با مقدار کافی به درماتیت تماسی آلرژیک (التهاب آلرژیک پوست) می‌انجامد. بهترین راه جلوگیری از واکنش‌های بعدی، دوری از ماده و جایگزینی آن است [۷].

برای همین «تا حالا چیزی نشده» دلیل امنی نیست. مروری بر مواد دندانپزشکی هم از حساسیت متقاطع قوی میان `HEMA`، `EGDMA` و `HPMA` می‌گوید. این‌ها مونومرهای اکریلاتی‌اند. یعنی کسی که به یکی حساس شده، ممکن است به دیگری هم واکنش نشان دهد. این مرور عدد و نرخی نمی‌دهد [۸].

### نمونه‌های واقعی

چند گزارش واقعی ثبت شده است. این‌ها رخداد واقعی‌اند، نه نرخ. پس نمی‌گویند چند نفر از کاربران بیمار می‌شوند.

- یک تکنسین دندانپزشکی 60 ساله به مونومر متاکریلات حساسیت پیدا کرد. روی گونه، پلک، دست و ساعد او پلاک‌های قرمز و پوسته‌دار پدید آمد. حدود دو هفته دوری از کار، نشانه‌ها را برطرف کرد. این شرح از یک مقاله مروری آمده است، نه از گزارش اصلی [۹].
- گزارش دیگری هم درماتیت تماسی آلرژیک از یک رزین چاپ سه‌بعدی متاکریلات‌دار را ثبت کرده است [۱۰].
- سه زن که با رزین‌های اینترنتی «اپوکسی `UV`» جواهر می‌ساختند درماتیت گرفتند و آزمون پوستی همه به اکریلات‌ها مثبت شد. این چاپ سه‌بعدی نیست، اما ماده خویشاوند است. یکی از آن‌ها **با دستکش نیتریل** کار می‌کرد [۱۱].

### برگه‌های داده ایمنی پنج رزین

این جدول نشان می‌دهد هشدارها از محصولی به محصول دیگر فرق دارند. هر ردیف فقط مال همان نسخه از همان محصول است. برای بطری خودتان برگه خودش را بگیرید.

| محصول و نسخه برگه | واژه هشدار | هشدارهای اصلی | نقطه اشتعال |
|---|---|---|---|
| `Formlabs Grey Resin`، 2022 [۳] | `Warning` (هشدار) | تحریک چشم `H319`، حساسیت پوستی `H317`، زیان بلندمدت به آبزیان `H411` | بالای 93.5 °C |
| `Anycubic Standard Resin`، 2024 [۱۲] | `Warning` (هشدار) | تحریک پوست `H315`، تحریک چشم `H319`، حساسیت پوستی `H317`، تحریک از راه تنفس `H335`، زیان به آبزیان `H412` | 195 °C |
| `Anycubic Water-Wash Resin 2.0`، 2025 [۱۳] | `Danger` (خطر) | تحریک پوست `H315`، **آسیب جدی چشم `H318`**، حساسیت پوستی `H317`، زیان به آبزیان `H412` | 190 °C |
| `Elegoo Standard`، 2024 [۱۴] | `Warning` (هشدار) | تحریک پوست `H315`، حساسیت پوستی `H317`، زیان به آبزیان `H412` | بالای 250 °C |
| `Elegoo Water Washable`، 2022 [۱۵] | `Danger` (خطر) | **آسیب جدی چشم `H318`**، تحریک پوست `H315`، حساسیت پوستی `H317`، زیان به آبزیان `H412` | موجود نیست |

از این جدول چهار نتیجه می‌گیریم:

- **آب‌شوی یعنی بی‌خطر نیست.** در هر دو جفت محصول بالا، نوع آب‌شوی هشدار چشمی شدیدتری دارد [۱۳][۱۲][۱۵][۱۴]. این دو جفت محصول‌اند و قانون همگانی نیستند. برگه داده فنی `Anycubic` از «ایمنی بیشتر» حرف می‌زند، اما برگه داده ایمنی همان محصول واژه `Danger` دارد [۱۶][۱۳]. به برگه داده ایمنی تکیه کنید.
- **یک سازنده هم همیشه یک‌صدا نیست.** صفحه ایمنی سایت `Elegoo` که در مه 2026 به‌روز شده، تحریک جدی چشم را هم می‌آورد [۱۷]. برگه سال 2024 آن چنین ردیفی ندارد [۱۴]. سخت‌گیرانه‌ترین نسخه را مبنا بگیرید.
- **برگه ممکن است چیزی را نگوید.** در بخش بعد می‌بینید.
- **رسیدن به آب و خاک هم خطر است.** همه این برگه‌ها هشدار آبزیان دارند. فصل 3 دفع را توضیح می‌دهد.

### برگه داده ایمنی همه چیز را نمی‌گوید

پژوهشگران برگه داده ایمنی 39 رزین صنعتی را با آنالیز آزمایشگاهی مقایسه کردند. نمونه‌ها از یک خودروساز آمده بود و رزین سرگرمی نبود. هیچ برگه‌ای فهرست کاملی از مواد تحریک‌کننده و حساسیت‌زا نداشت. هر محصول 5 تا 32 ماده اعلام‌نشده داشت [۷].

فقط حدود 40 درصد برگه‌ها نام و شماره `CAS` (شناسه جهانی ماده شیمیایی) را داده بودند. حدود 72 درصد محصولات هم تحریک‌کننده و هم حساسیت‌زا رده‌بندی شده بودند. حتی محصولاتی که «هیچ‌کدام» نوشته بودند، این مواد را داشتند [۷].

یک دلیل این است که طبق استاندارد آمریکا، ماده زیر 1 درصد وزنی لازم نیست فهرست شود، مگر بر رده‌بندی اثر بگذارد [۷]. پس برگه داده ایمنی کف دانسته‌های شماست، نه سقف آن.

### آغازگر نوری `TPO`

`TPO` یک آغازگر نوری است. اتحادیه اروپا آن را در رده سمی برای تولیدمثل، گروه `1B`، گذاشته است و این رده از 1 سپتامبر 2025 اجرا می‌شود [۱۸]. از همان تاریخ، استفاده از آن در لوازم آرایشی اروپا ممنوع است [۱۹].

این قانون درباره لوازم آرایشی است و درباره رزین چاپ چیزی نمی‌گوید. پس نگویید `TPO` در رزین ممنوع است. نام آن را در بخش 3 برگه داده ایمنی بگردید. اگر بود یا مطمئن نبودید، از سازنده بپرسید. برخی برگه‌ها ماده‌ای با نام و شماره دیگری دارند (`CAS 84434-11-7`). درباره نسبت وضعیت آن با `TPO` **داده معتبر پیدا نشد**؛ از سازنده بپرسید [۱۲][۱۴].

## دستکش: آنچه می‌دانیم و نمی‌دانیم

> ⚠️ **هیچ آزمون دستکشی برای رزین چاپ پیدا نشد**
>
> **برای نیتریل و بوتیل، هیچ آزمون نفوذ روی رزین واقعی چاپ سه‌بعدی پیدا نکردیم.** `Anycubic` در برگه داده ایمنی می‌نویسد جنس مناسب «تعیین نشده است» [۱۲][۱۳]. `Elegoo` می‌نویسد آزمونی در دست نیست و جنسی را نمی‌شود با تکیه بر آزمون پیشنهاد کرد [۱۴][۱۵]. همه عددهای زیر مال مونومرهای دندانپزشکی یا حلال‌اند. پس هیچ دستکشی را برای رزین «ایمن برای این مدت» ندانید.

### هر منبع چه می‌گوید؟

| منبع | توصیه |
|---|---|
| `NIOSH` | نیتریل یا دستکش مناسب مقاوم در برابر مواد شیمیایی [۲] |
| دانشگاه ایالتی ایلینوی | نیتریل، عینک ایمنی و روپوش برای کار با رزین و حلال [۲۰] |
| سایت `Formlabs` | نیتریل نو و تمیز؛ برای `IPA` نیتریل یا نئوپرن یک‌بارمصرف [۲۱][۲۲] |
| برگه `Formlabs Grey` | مقاوم و نفوذناپذیر، بدون نام جنس [۳] |
| برگه‌های `Anycubic` | آزموده طبق `EN 374`؛ جنس، زمان نفوذ و ضخامت تعیین نشده [۱۲][۱۳] |
| برگه `Elegoo Standard` | بوتیل فقط به عنوان مثال؛ `EN 374` یا `F739` یا `AS/NZS 2161.1` [۱۴] |

پس اختلاف واقعی است. `NIOSH` و دانشگاه و `Formlabs` نیتریل می‌گویند و `Elegoo` بوتیل را مثال می‌زند. برای بوتیل هم آزمونی با اکریلات پیدا نشد. `EN 374` و `F739` نام استانداردهای آزمون دستکش‌اند.

### داده‌های نزدیک، از دندانپزشکی و حلال

**زمان رسیدن ماده به آن سوی دستکش را «زمان نفوذ» می‌گویند.** این عددها مال چیز دیگری‌اند، اما تصویر را روشن می‌کنند:

| آزمون | نتیجه |
|---|---|
| `HEMA` و `TEGDMA` غلیظ (مونومر دندانپزشکی) | میانگین نفوذ: لاتکس 4.9 دقیقه، نیتریل 15.7 دقیقه. یک نیتریل 28 تا 30 دقیقه [۲۳] |
| همان مونومرها در اتانول | لاتکس 4.8، نیتریل 9.9 دقیقه [۲۳] |
| همان مونومرها در استون | هر دو 2.8 دقیقه [۲۳] |
| مرور دندانپزشکی | نفوذ حدود 6 دقیقه برای `HEMA` و 2 دقیقه یا کمتر برای `MMA` (متیل متاکریلات). نیتریل شاید در تماس کوتاه جلوی نفوذ را بگیرد، اما پس از 30 تا 60 دقیقه محافظت از دست می‌رود [۸] |
| نیتریل یک‌بارمصرف با ضخامت‌های مختلف، اکریلات رقیق | 0.1 mm حدود 30 دقیقه، 0.45 mm حدود 4 ساعت، 0.56 mm دست‌کم 8 ساعت. نقل‌شده در یک مرور علمی [۲۴] |
| دستکش نیتریل نازک یک سازنده | `IPA` 29 دقیقه، اتانول 7 دقیقه، استون 1 دقیقه، متانول کمتر از 1 دقیقه، `MMA` کمتر از 1 دقیقه. فقط برای پاشش اتفاقی [۲۵] |

از این عددها چند نکته بیرون می‌آید:

- **نیتریل از لاتکس بهتر بود،** وقتی مونومر خالص بود. اما حلال این فاصله را کم کرد و استون آن را از بین برد [۲۳].
- **حلال دستکش را ضعیف می‌کند.** پس هنگام شستن قطعه در حلال، دستکش زودتر از کار کردن با رزین از کار می‌افتد. موقع انتخاب دستکش، حلال را هم در نظر بگیرید [۱].
- **ضخیم‌تر بهتر است** [۲۴]. ضخامت، غلظت، مقدار، زمان، دما و سایش همگی اثر دارند [۲۶].
- **گرما و فشار نفوذ را بیشتر می‌کنند** [۲۴].
- **دو لایه دستکش مؤثر است.** مرور علمی آن را مؤثر می‌داند و می‌گوید دستکش مقاوم‌تر را زیر بپوشید. این کار هنوز در دمای پوست به پژوهش بیشتری نیاز دارد [۲۴].
- **نمودار سازنده دستکش را کامل باور نکنید.** همان مرور می‌گوید داده سازندگان گاهی تکرارپذیر نیست [۲۴].

دستکش همیشه جلوی بیماری را نمی‌گیرد. سه دانشجوی دندانپزشکی با ریختن رزین نپخته روی دستکش درماتیت گرفتند و محل واکنش با نفوذ `HEMA` از نیتریل جور بود [۲۷]. مورد جواهرساز را هم دیدید [۱۱]. این دو گزارش نرخ نمی‌دهند، اما نشان می‌دهند دستکش مجوز لمس رزین نیست.

### کار با دستکش برای رزین

- **دستکش پیش‌فرض:** نیتریل، چون بیشترین منبع‌ها آن را نام برده‌اند [۲][۲۰][۲۱]. اگر برگه داده ایمنی محصول شما جنس دیگری گفت، همان را بگیرید.
- **یادآوری:** این انتخاب بر پایه آزمون روی رزین نیست، چون چنین آزمونی پیدا نشد.

1. بخش 8 برگه داده ایمنی را بخوانید. اگر جنس و زمان نفوذ دارد، از آن پیروی کنید [۲۸].
2. دستکش نو و تمیز بپوشید [۲۱]. اگر ضخامت را می‌توانید انتخاب کنید، ضخیم‌تر را بگیرید [۲۴].
3. برای شستشو و پاک کردن مخزن، دو لایه را در نظر بگیرید [۲۴].
4. به محض آلوده شدن، پارگی یا سوراخ شدن، دستکش را عوض کنید [۲۹].
5. حتی اگر دستکش تمیز به نظر می‌رسد، زمان را بسنجید. مرور دندانپزشکی می‌گوید هر 15 تا 20 دقیقه عوض کنید [۸]. این عدد برای رزین چاپ آزموده نشده است.
6. با روش ایمن درآورید، به سطل پسماند بیندازید و دست‌ها را بشویید [۲۹][۲۰].
7. دستکش را بیرون از محل کار نبرید [۲۹].

**پایان کار:** دست‌ها تمیز، بی‌بو و خشک‌اند و هیچ دستکشی روی میز نمانده است.

**اگر خراب شد:** رزین به پوست رسید؟ سراغ بخش کمک‌های اولیه بروید.

برای کارهای دیگر دستکش فرق می‌کند. هنگام کندن قطعه با کاردک یا جدا کردن ساپورت، دستکش ضدبرش سفارش شده است [۲۹][۳۰]. برای `hot end` چاپگر هم دستکش حرارتی سفارش شده است [۲].

> 🎯 **خودت امتحان کن: درآوردن دستکش بدون لمس آلودگی**
>
> این تمرین با آب‌وصابون است و رزین در آن نیست. روش درآوردن را **روش رایج، آزمایش‌نشده** بدانید. منبع ما می‌گوید درآوردن باید ایمن باشد، اما مراحل آن را نمی‌دهد [۲۹].
>
> **لازم دارید**
> 1 جفت دستکش یک‌بارمصرف، 1 قاشق چای‌خوری مایع ظرفشویی، 3 قطره رنگ خوراکی، 1 نعلبکی، دستمال کاغذی.
>
> **انجام دهید**
> 1. مایع ظرفشویی و رنگ خوراکی را در نعلبکی مخلوط کنید.
> 2. دستکش بپوشید و مخلوط را مثل کرم روی انگشت‌ها و کف دست بمالید.
> 3. با دست اول، لبه مچ دستکش دست دوم را از بیرون بگیرید. آن را پشت‌ورو کنید و درآورید.
> 4. دستکش درآمده را در مشت دست اول نگه دارید.
> 5. با انگشت تمیز دست دوم، زیر لبه مچ دستکش دست اول بروید و آن را پشت‌ورو درآورید.
> 6. روی پوست و میز را برای لکه رنگ نگاه کنید.
>
> **چه می‌بینید و چرا؟**
> در بار اول معمولاً لکه‌ای روی مچ یا انگشت می‌بینید. همین لکه اگر رزین بود، روی پوست شما مانده بود. این تمرین را آن‌قدر تکرار کنید تا لکه‌ای نماند. جای لکه نشان می‌دهد کجای کار شما خطا دارد.

## بخار و ذرات چاپ رزینی

چاپ رزینی هم ذره می‌سازد و هم بخار. `NIOSH` می‌گوید ذرات و بخار آلی این روش به اندازه روش‌های دیگر چاپ سه‌بعدی یا بیشتر از آن‌هاست [۲]. عددهای زیر مال همان آزمایش‌ها هستند و شرایط کارگاه شما فرق دارد.

### کدام مرحله بیشتر بخار می‌دهد؟

مهم‌ترین نکته این است که چاپ همیشه بدترین مرحله نیست. در یک مطالعه روی `SLA` و `DLP` با یک رزین خاکستری، همه مرحله‌ها ذره و گاز آزاد کردند. `TVOC` یعنی جمع مواد آلی فرار در هوا. بیشترین مقدار آن در شستن، خیساندن و خشک کردن با `IPA` بود [۳۱].

**بیشترین TVOC در هر مرحله، یک مطالعه محفظه‌ای (mg/m³)**

- از 0 تا 3: ریختن، چاپ، جمع کردن رزین و پخت
- از 3 تا 36.8: شستن، خیساندن و خشک کردن با IPA
- ریختن، چاپ، جمع کردن رزین: تا 0.1
- پخت: تا 3
- مرحله‌های IPA: تا 36.8

*شکل ۲-۲: بیشترین مقدار در هر مرحله، در محفظه آزمایش و با یک رزین. این عددها مال کارگاه شما نیستند، اما نشان می‌دهند میز شستشو تهویه بیشتری می‌خواهد.*

همان مطالعه نشان داد مدت کار مقدار مواجهه را نشان نمی‌دهد و روش کار اثر زیادی دارد. گازها هم از مرحله‌ای به مرحله دیگر فرق داشتند. میان آن‌ها استالدهید (مظنون به سرطان‌زایی شغلی) و `2-HPMA` (حساسیت‌زای ایمنی) بود [۳۱].

### عددهای دیگر

| پژوهش | شرایط | نتیجه |
|---|---|---|
| پنج چاپگر رومیزی [۳۲] | محفظه 12.85 m³ | بازده `TVOC` در `SLA` از 161 تا 322 و در `DLP` از 1281 تا 1931 میکروگرم بر گرم. حدود 15 تا 37 درصد ذرات، در مدل، به عمق شش می‌رسند |
| `Form 2` با چهار رزین [۳۳] | اتاق 120 m³، حدود 1 بار تعویض هوا در ساعت | `TVOC` در 50 cm تا 116.3 و در 2 m تا 34.1 میکروگرم بر متر مکعب. حدود 2 ساعت پس از چاپ به حالت پایه برگشت |
| همان پژوهش [۳۳] | محفظه 0.74 m³ با تهویه کم، بدترین حالت | `TVOC` بالای 128,000 میکروگرم بر متر مکعب |
| دو برند `SLA` [۵] | مدل، کاربر در فضای 1 m³، اتاق کم‌تهویه | زیر حدود شغلی، جز فرمالدئید: 107.8 در برابر حد 19.7 میکروگرم بر متر مکعب `NIOSH` |
| چاپگر ارزان با درپوش ساخته‌شده [۶] | چاپگر بیکار | مخزن باز در حالت بیکار به اندازه چاپ یا بیشتر انتشار داد. درپوش انتشار بیکار را 70 تا 97 درصد کم کرد |

سه درس عملی از این جدول به دست می‌آید:

- **فاصله کار می‌کند.** رفتن از 0.5 m به 2 m حدود 71 درصد `TVOC` را کم کرد. هود مکنده با فیلتر `HEPA` (فیلتر ذرات ریز) و کربن فعال حدود 84 درصد کم کرد، بدون گزارش جریان هوا [۳۳].
- **مخزن باز حتی بدون چاپ بخار می‌دهد.** در یک چاپگر، `2-HEMA` زمینه تا 93 درصد سطح چاپ بود [۵]. پس روی مخزن را ببندید.
- **رزین گرم انتشار بیشتری داشت.** چاپگر دارای گرمکن، با رزین حدود 31 °C، بازده ذرات و بازده `2-HEMA` و `2-HPMA` بیشتری داشت [۵].

در آن اتاق 120 m³، عددها دو تا سه مرتبه بزرگی زیر حدود شغلی بریتانیا بودند. هر مرتبه بزرگی یعنی ده برابر. اما بسیاری از این مواد اصلاً حد مجاز ندارند [۳۳]. پس «زیر حد» به معنی «بی‌خطر» نیست.

## دود چاپ `FDM`

چاپ `FDM` ذرات بسیار ریز و بخار آلی می‌سازد. ذره بسیار ریز یعنی کوچک‌تر از 100 نانومتر [۲]. `NIOSH` مجموع این دو را با آسم، سرفه، خارش چشم و بینی و گلو و فشار خون بالا مرتبط می‌داند. هنوز روشن نیست مقصر ذره است یا بخار [۲].

یک نظرسنجی از کارکنانی انجام شد که با `PLA`، `ABS` و نایلون کار می‌کردند. از آن‌ها 59 درصد (27 نفر از 46 نفر) نشانه تنفسی گزارش کردند. یک مورد آسم شغلی با `ABS` هم ثبت شده است [۲].

دما در یک مطالعه محفظه‌ای عامل اصلی انتشار بود. پس کمترین دمایی را انتخاب کنید که چاپ خوب بدهد [۲]. `ABS` ذرات بیشتری از `PLA` می‌سازد [۲]. در یک مدل رایانه‌ای از دفتر کار، `PLA` نزدیک چاپگر زیر 100 ذره در سانتی‌متر مکعب ماند. اما `ABS` و پلی‌کربنات به حدود 80,000 رسیدند. این مدل است، نه اندازه‌گیری [۳۴].

منبع‌ها اینجا اختلاف دارند. `FIOH` برای چاپ کوچک، گازها را معمولاً کم و اثر زیان‌بار را نامحتمل می‌داند [۱]. `NIOSH` محتاط‌تر است [۲]. ما جانب احتیاط را می‌گیریم، چون کار روزانه با چاپ گهگاهی فرق دارد.

## گرد سنباده

گرد سنباده قطعه رزینی را نفس نکشید و تنها روی قطعه کاملاً پخته سنباده بزنید. `FIOH` می‌گوید این گرد ممکن است تحریک ایجاد کند و پلاستیک باید پیش از سنباده پخته باشد [۱].

در یک آزمایش، سنباده با دانه 220، 660 و 1000 ذراتی با قطر میانگین 1.03 و 1.34 میکرومتر ساخت. تعداد ذرات کمی بالاتر از زمینه بود و دانه سنباده اثری نداشت. اما این آزمایش فقط یک دقیقه برای هر دانه، در جعبه دستکش کوچک بود و یک روز کارگاه نیست [۳۱]. گرد سنباده عنصرهایی مانند کروم، باریم و روی هم داشت [۳۱].

حدود گرد هم بسیار متفاوت‌اند. `FIOH` هدف می‌دهد و بقیه مرز قانونی را:

| منبع | حد 8 ساعته |
|---|---|
| `FIOH`، هدف برای آئروسل پلاستیک | 0.1 mg/m³ [۱] |
| `FIOH`، هدف برای گرد عمومی | 0.5 mg/m³ قابل استنشاق عمیق، 2 mg/m³ قابل استنشاق [۱] |
| بریتانیا (`EH40`) | 4 mg/m³ قابل استنشاق عمیق، 10 mg/m³ قابل استنشاق [۳۵] |
| آمریکا (`OSHA`) | 5 mg/m³ قابل استنشاق عمیق، 15 mg/m³ کل گرد [۳۶] |

حد قانونی کشور خودتان را از نهاد بهداشت کار همان کشور بگیرید. این حدها برای محیط کارند و این راهنما مشاوره حقوقی نیست.

برای مهار گرد، `NIOSH` این‌ها را می‌گوید: محفظه تهویه‌دار یا میز مکنده برای برش و ساب، دستمال خیس، جاروی `HEPA`، و هرگز جارو کردن خشک یا باد فشرده [۲]. محافظ چشم هم لازم است [۲]. راهنمای دانشگاه واشنگتن هنگام سنباده، دستکش ضدبرش و ماسک تنفسی را با ارزیابی همان کارگاه می‌خواهد [۳۰]. ابزار برقی برش و ساب معمولاً پرصداست [۲].

### سنباده خیس بی‌خطر است؟

درباره گرد هوا در سنباده خیس قطعه چاپی **داده معتبر پیدا نشد**. سه چیز می‌دانیم و هیچ‌کدام پاسخ کامل نیست:

- در سنباده گچ دیوار، اسفنج خیس گرد تنفسی را نسبت به سنباده دستی 60 درصد کم کرد [۳۸]. این پژوهش روی گچ بود، نه پلاستیک. پس فقط یک اصل کلی است.
- در یک پژوهش مقدماتی، سنباده نم‌دار قطعه رزینی ذراتی کمتر از یک میکرومتر در آب ساخت. وقتی این آب خشک شد، گرد به دست آمد [۳۹]. برداشت ما این است: ذره از بین نمی‌رود، به آب می‌رود.
- همان پژوهش درباره دور ریختن این آب چیزی نگفته است [۳۹]. برداشت ما این است: آب سنباده را به چاهک نریزید و نگذارید خشک و گرد شود. قانون پسماند هر کشور فرق دارد؛ راه دفع آن را از شهرداری یا مرکز پسماند خطرناک شهرتان بپرسید و تا پاسخ بگیرید آن را در ظرف جدا، برچسب‌دار و دربسته نگه دارید (فصل 3).

## حلال‌ها: `IPA` و دوستانش

حلال‌ها دو خطر دارند: آتش و بخار. حلال رایج چاپ رزینی `IPA` است [۲]. چون نقطه اشتعال آن حدود 12 °C است، در دمای معمولی اتاق هم بخار آتش‌گیر می‌دهد [۴]. نقطه اشتعال کمترین دمایی است که بخار ماده با جرقه شعله می‌گیرد. بخار `IPA` سنگین‌تر از هواست [۴].

| حلال | نقطه اشتعال | حد شغلی 8 ساعته | یادداشت |
|---|---|---|---|
| ایزوپروپیل الکل (`IPA`) | 11.7 °C [۴] | `NIOSH`: 400 `ppm`، کوتاه‌مدت 500 `ppm`؛ `OSHA`: 400 `ppm` [۴۰]. بریتانیا هم همین [۳۵] | تحریک چشم و بینی و گلو، خواب‌آلودگی، سرگیجه، سردرد، پوست خشک و ترک‌خورده [۴۰] |
| اتانول (حلال صنعتی) | 12.0 °C [۴۱] | 1000 `ppm` [۴۲] | تحریک چشم و پوست و بینی، سردرد، خواب‌آلودگی [۴۲] |
| استون | حدود منفی 18 °C (تبدیل ما از 0 °F) [۴۳] | `NIOSH` 250 `ppm`، `OSHA` 1000 `ppm` [۴۳] | تحریک، سردرد، سرگیجه، درماتیت [۴۳] |
| متانول | حدود 11 °C (تبدیل ما از 52 °F) [۴۴] | 200 `ppm`، با جذب پوستی [۴۴] | **آسیب عصب بینایی و کوری** در فهرست اثرها هست [۴۴] |
| `TPM` (حلال `Formlabs`) | 111 °C [۴۵] | در منبع ما ثبت نشده | طبق دسته‌بندی‌های نام‌برده آتش‌گیر نیست؛ لغزنده است و خودش خشک نمی‌شود [۴۵] |
| `Resin Washing Solution` از `Formlabs` | 93.5 °C [۴۶] | در منبع ما ثبت نشده | خیلی کند تبخیر می‌شود؛ قطعه باید با آب شسته شود [۴۶] |

`ppm` یعنی چند قسمت در یک میلیون قسمت هوا. حد قانونی کشور شما ممکن است با این عددها فرق کند؛ آن را از نهاد بهداشت کار همان کشور بگیرید.

`Formlabs` فقط سه حلال `IPA`، `TPM` و `Resin Washing Solution` را برای محصولات خودش تأیید کرده است [۴۶]. برای رزین دیگر، برگه همان رزین را بخوانید. `Anycubic` برای رزین‌های خودش اتانول 95 درصد یا بیشتر را هم مجاز می‌داند (فصل 15). جز برگه سازنده، تنها شاهد مستقل درباره اتانول دو پژوهش روی رزین دندانپزشکی است و آن‌ها را نمی‌شود به رزین فیگور تعمیم داد [۴۷][۴۸].

هر محصولی با نام کلی «الکل صنعتی»، `methylated spirit` یا `denatured alcohol` را بدون برگه داده ایمنی نخرید؛ ممکن است متانول سمی داشته باشد. روی برچسب و برگه باید `isopropanol` یا ایزوپروپیل الکل نوشته شده باشد. متانول از راه پوست هم جذب می‌شود [۴۴].

> ⚠️ **با این حلال‌ها کار نکنید یا بسیار محتاط باشید**
>
> - **متانول:** در چاپ به کار رفته است [۲]، اما با خطر کوری در فهرست `NIOSH` آمده [۴۴]. برای شستشو سراغ آن نروید.
> - **کلروفرم:** در چاپ استفاده شده و سیستم عصبی را تضعیف می‌کند و احتمالاً سرطان‌زاست [۲].
> - **حمام سود سوزآور (سدیم هیدروکسید):** برای حل کردن ساپورت به کار می‌رود. محلول 2 درصد با `pH 13` خورنده است و سوختگی شیمیایی می‌دهد [۲].
> - **هر حلال روی پوست:** هرگز پوست را با `IPA` یا استون پاک نکنید. سازمان ایمنی بریتانیا (`HSE`) می‌گوید برای پاک کردن رنگ و چربی از پوست حلال به کار نبرید [۴۹][۵۰]. این راهنما نام `IPA` و رزین را نمی‌برد، اما هیچ منبعی هم پاک کردن پوست با `IPA` را تأیید نمی‌کند.

> ⚠️ **حمام اولتراسونیک با IPA ممنوع**
>
> در مخزن دستگاه اولتراسونیک (لرزش با صوت برای شستشو) `IPA` نریزید. هر دو دفترچه‌ای که در منابع آمده این را منع می‌کنند. `Branson` استفاده از الکل و محلول آتش‌گیر را کلاً ممنوع می‌داند و از آتش‌سوزی و انفجار می‌گوید [۵۱]. `VWR` هم آن را منع می‌کند، چون بخار زیر دستگاه جمع می‌شود. اگر حلال لازم باشد، `VWR` فقط روش غیرمستقیم با بِشر را می‌پذیرد [۵۲]. از دفترچه دستگاه خودتان پیروی کنید. اگر چنین خطی نداشت، این کار را نکنید.

## اسپری و رنگ

اسپری کردن یعنی ماده را مستقیم وارد هوای تنفسی کردن. پس برای اسپری، تهویه و نوع ماسک مهم است. قوطی اسپری را همیشه در جای پرتهویه به کار ببرید. مقررات یک مؤسسه، اتاقک رنگ را برای قوطی لازم نمی‌داند، ولی تهویه خوب را می‌خواهد [۵۳]. `NIOSH` برای اسپری قطعه، جعبه یا محفظه تهویه‌دار پیشنهاد می‌کند [۲]. محافظ چشم هم لازم است [۲].

راهنمای یک فضای ساخت دانشگاهی می‌گوید فن را پیش از اسپری روشن کنید و تا چند دقیقه پس از آن روشن بگذارید. فیلتر رنگ را می‌گیرد، اما همه بخار را از هوای تنفسی برنمی‌دارد [۵۴]. ماسک ذره‌ای هم جلوی بخار را نمی‌گیرد [۵۵].

درباره اسپری قوطی یا ایربراش در خانه، اندازه‌گیری معتبری از هوای تنفسی **پیدا نشد**. آن را از برگه داده ایمنی رنگ و فصل 21 دنبال کنید.

> ⚠️ **رنگ ایزوسیانات‌دار را اسپری نکنید**
>
> ایزوسیانات در رنگ‌های پلی‌یورتان دوجزئی هست. می‌تواند پوست و راه هوایی را تحریک کند و آسم بدهد [۱][۵۶]. سازمان ایمنی بریتانیا (`HSE`) می‌گوید ماسک فیلتردار برای این کار مناسب نیست و هوای تازه با لوله لازم است [۵۷][۵۸]. برداشت ما این است: اسپری چنین رنگی تجهیزاتی می‌خواهد که کارگاه خانگی ندارد. اگر برگه داده ایمنی رنگ یا سخت‌کننده آن نام `isocyanate` را داشت، آن را در خانه اسپری نکنید.

## سوختگی، قطعه متحرک، برق، نور و صدا

| خطر | منبع چه می‌گوید | چه کنید |
|---|---|---|
| سوختگی | نازل، بستر و قطعه تازه پوست را می‌سوزانند، به‌ویژه هنگام پاک کردن پلاستیک از نازل داغ [۲] | چاپگر را خاموش کنید و بگذارید خنک شود. برای `hot end` دستکش حرارتی بپوشید [۲] |
| قطعه متحرک | ممکن است انگشت، موی بلند، لباس گشاد، پوشش سر یا روسری را بگیرد [۲] | پیش از کار این‌ها را جمع و محکم کنید [۲] |
| برق | بخش‌های باز معمولاً 12 تا 24 ولت‌اند، اما در تعمیر، اگر برق قطع نشده باشد شوک ممکن است [۲] | پیش از تعمیر برق را قطع کنید [۲] |
| لیزر | پرتو بی‌حفاظ رده `IIIb` یا `IV` از سوختگی پوست تا کوری آسیب می‌زند [۲] | درپوش‌ها را برندارید و پیش از تعمیر برق را قطع کنید [۲] |
| نور فرابنفش | در دفترچه یک چاپگر: درپوش همه نور را نمی‌گیرد. چاپگر را از پنجره دور نگه دارید، چون آفتاب رزین مخزن را سفت می‌کند [۵۹] | به لامپ نگاه نکنید [۳۰]. اگر منبع نور حفاظ ندارد، محافظ چشم `UV` بزنید [۲۹] |
| صدا | `NIOSH` 85 دسی‌بل در 8 ساعت. اگر در فاصله یک دست باید صدا را بلند کنید، احتمالاً خطر هست [۲] | زمان کار پرصدا را کوتاه کنید؛ این توصیه خود ماست |
| بردن آلودگی به خانه | رزین با کفش و لباس و بدن جابه‌جا می‌شود و خانواده را در معرض قرار می‌دهد [۲] | لباس کار جدا داشته باشید و آن را پیش از استفاده دوباره بشویید [۳] |

![شکل ۲-۳: وسایل حفاظت فردی روی میز کار: عینک ایمنی بسته، دستکش، روپوش و ماسک نیم‌صورت با دو فیلتر.](/lesson-assets/t1-s02-safety/prompt/02-image-c02-a.png)

## ماسک تنفسی

ماسک تنفسی آخرین راه است. وقتی از آن استفاده کنید که تهویه نمی‌تواند هوا را مهار کند [۲][۲۹]. مهم‌ترین چیزی که باید بدانید این است: **ماسک ذره‌ای مثل `N95` فقط ذره را می‌گیرد، نه گاز و بخار را** [۵۵].

### فیلتر ذره

فیلتر ذره در استاندارد آمریکا حرف `N`، `R` یا `P` و عدد 95، 99 یا 100 دارد. حرف `N` در برابر روغن مقاوم نیست، `R` تا حدی و `P` به‌شدت مقاوم است. 100 یعنی 99.97 درصد [۵۵][۶۰]. در اروپا فیلتر ذره `P1`، `P2` و `P3` است و نوارش سفید [۶۱][۶۲].

### فیلتر بخار

برای بخار آلی فیلتر کربنی لازم است. در اروپا کد `A` قهوه‌ای برای مواد آلی با جوش بالای 65 °C است. کد `AX` برای مواد با جوش 65 °C یا کمتر است و یک‌بارمصرف. کدهای `B`، `E` و `K` برای گازهای دیگرند [۶۱]. کد ترکیبی مانند `A2P3` یعنی فیلتر آلی رده 2 با فیلتر ذره قوی [۶۱].

برداشت ما از این جدول و نقطه جوش مواد این است. `IPA` با جوش حدود 83 °C و اتانول با جوش حدود 78 °C بالای 65 °C هستند. استون با حدود 56 °C و متانول با حدود 64 °C پایین‌تر هستند [۶۱][۴۰][۴۲][۴۳][۴۴]. پس فیلتر `A` احتمالاً استون و متانول را پوشش نمی‌دهد. هیچ منبعی این را با نام نگفته است. سازنده فیلتر را بپرسید.

رنگ فیلتر در آمریکا و اروپا فرق دارد. آمریکا برای بخار آلی سیاه و اروپا قهوه‌ای به کار می‌برد. دو راهنمای دانشگاهی آمریکا هم با هم یکی نیستند [۶۳][۶۴][۶۱]. به رنگ اعتماد نکنید و نوشته روی فیلتر را بخوانید.

### برگه‌ها چه می‌خواهند؟

| منبع | ماسک |
|---|---|
| `Anycubic Standard` | اگر تهویه کافی نیست، نیم‌صورت `EN 140` یا تمام‌صورت `EN 136`، با فیلتر متناسب با غلظت [۱۲] |
| `Elegoo Standard` | اگر حد مجاز رد شد یا نشانه‌ای پدید آمد، تمام‌صورت با فیلتر `AXBEK` [۱۴] |
| `NIOSH` برای `IPA` | فیلتر بخار آلی را فقط با تمام‌صورت، تا 2000 `ppm`، یا با دستگاه هوای برقی فهرست کرده است. ردیف نیم‌صورت ندارد [۴۰] |

منبعی پیدا نشد که `IPA` را با نام برای نیم‌صورت تأیید کند. سازنده ماسک باید این را پاسخ دهد. استاندارد آمریکا به نیم‌صورت ضریب حفاظت 10 و به تمام‌صورت 50 می‌دهد [۶۵].

### قانون‌های استفاده

- **چسبیدن:** پیش از استفاده آزمون تناسب بدهید و هر بار نشتی را بررسی کنید. موی صورت نباید زیر لبه ماسک باشد [۶۵].
- **پزشک:** استاندارد آمریکا پیش از استفاده از ماسک ارزیابی پزشکی می‌خواهد [۶۵]. با پزشک مشورت کنید.
- **تعویض فیلتر:** برنامه تعویض لازم است و به بو نباید تکیه کرد. اگر بو حس کردید یا چشم و گلو سوخت، بیرون بروید [۶۵][۶۶].
- **زمان تعویض:** طبق گفته سازنده، پیش از تاریخ انقضا، هنگام آسیب، و پیش از آنکه بو یا مزه آلاینده را حس کنید [۶۱].

این قانون‌ها وظیفه کارفرما در آمریکاست [۶۵]. قانون کشور شما ممکن است فرق کند، اما منطق حفاظت یکی است. این راهنما مشاوره حقوقی نیست.

## کمک‌های اولیه

این بخش فقط واکنش فوری است و درمان نیست. **پس از هر آسیب یا نشانه، به پزشک مراجعه کنید و برگه داده ایمنی محصول را نشان دهید** [۳]. دستور بخش 4 برگه محصول شما بر این جدول مقدم است. برگه `Elegoo` مراجعه فوری پزشکی را لازم می‌داند [۱۴].

| اتفاق | واکنش فوری طبق منبع |
|---|---|
| رزین در چشم | `Formlabs Grey`: 15 دقیقه آب ولرم ملایم، لنز را اگر آسان است درآورید، چشم سالم را حفظ کنید [۳]. `Elegoo Standard`: دست‌کم 15 دقیقه [۱۴]. `Elegoo` آب‌شوی: فوری با پزشک یا مرکز مسمومیت تماس بگیرید [۱۵] |
| `IPA` در چشم | دست‌کم 15 دقیقه شستشو، درآوردن لنز، مراجعه پزشکی. کارت `ICSC` «چند دقیقه» می‌گوید [۴]؛ این کتاب برای حلال هم مانند رزین 15 دقیقه را برمی‌گزیند |
| رزین روی پوست | لباس و کفش آلوده را درآورید و با آب و صابون فراوان بشویید [۱۲][۲۱]. `Formlabs Grey`: چند دقیقه با آب فراوان [۳]. `Elegoo`: دست‌کم 15 دقیقه با آب فراوان [۱۴] |
| `IPA` روی پوست | دست‌کم 15 دقیقه آب فراوان، لباس را درآورید، دوباره بشویید [۴] |
| جوش یا خارش پوست | مراجعه پزشکی [۳] |
| بخار، سردرد یا سرگیجه | به هوای تازه بروید و استراحت کنید. اگر نشانه ماند، پزشک [۳] |
| خوردن رزین | فرد را به استفراغ وادار نکنید، دهان را بشویید، به فرد بیهوش چیزی ندهید، برگه را به پزشک نشان دهید [۳][۱۴] |
| خوردن `IPA` | دهان را بشویید، به استفراغ وادار نکنید، چیزی ننوشید، مراجعه پزشکی [۴] |
| سوختگی گرمایی | فوری زیر آب خنک روان، معمولاً حدود 20 دقیقه برای سوختگی کوچک. `WHO` می‌گوید مدت بهینه قطعی نیست. انگشتر، ساعت و هر چیز تنگ را زود درآورید. لباس چسبیده به زخم را نکشید. روی سوختگی پارچه تمیز نچسب بگذارید. یخ، روغن، کره و خمیردندان نزنید و تاول را نترکانید [۶۷] |
| سوختگی شیمیایی | خود را آلوده نکنید، لباس را با احتیاط درآورید و با آب فراوان بشویید، مگر راهنمای آن ماده چیز دیگری بگوید [۶۷] |

مراقبت فوری پزشکی برای این سوختگی‌ها لازم است: عمیق، بزرگ، برقی، شیمیایی، روی صورت و دست و پا و اندام تناسلی، و هر جا احتمال تنفس دود هست [۶۷].

لباس آلوده را پیش از استفاده دوباره بشویید [۳][۱۵].

### شماره‌های اضطراری

شمارهٔ اورژانس، آتش‌نشانی و مرکز مسمومیت کشور خودتان را همین امروز پیدا کنید و روی دیوار کارگاه بزنید. این تنها جای کتاب است که شماره می‌آید؛ فصل‌های دیگر به همین بخش برمی‌گردند.

اگر در ایران زندگی می‌کنید: اورژانس 115، آتش‌نشانی 125، مرکز اطلاع‌رسانی داروها و سموم 190 [۶۸][۶۹][۷۰].

### چشم‌شوی

برگه `Formlabs Grey` چشم‌شوی را نزدیک محل کار می‌خواهد [۳]. `OSHA` هم جایی که مواد خورنده هست وسیله شستشوی فوری می‌خواهد [۷۲]. `NIOSH` نزدیک فرایندی که مواد قلیایی یا حلال‌های دیگر دارد چشم‌شوی را لازم می‌داند [۲].

دانشگاه کرنل می‌گوید بطری شخصی چشم‌شو، چشم‌شوی اضطراری تأییدشده نیست و فقط مکمل است [۷۳]. مرکز علوم پزشکی دانشگاه تنسی هم چنین می‌گوید و برای چشم‌شوی لوله‌کشی‌شده دست‌کم 0.4 گالن در دقیقه، به مدت 15 دقیقه، می‌خواهد [۷۴]. این یعنی حدود 1.5 لیتر در دقیقه (تبدیل ما). `NIOSH` می‌گوید چشم را فوری با مقدار زیادی آب بشویید [۷۵].

اما اینکه شیر آب یا دوش خانه با چشم‌شوی برابر است یا نه، **داده معتبر پیدا نشد**. یک متخصص ایمنی شغلی باید برای کارگاه شما پاسخ دهد. مطمئن شوید راه شیر آب تا میز کار باز است و با چشم بسته هم پیدا می‌شود.

### اگر رزین به چشم رفت

- **زمان:** دست‌کم 15 دقیقه شستشو [۳][۱۴]
- **آمادگی:** برگه داده ایمنی چاپی کنار چاپگر باشد.

1. کار را رها کنید و یک نفر را صدا بزنید.
2. دستکش آلوده را درآورید.
3. به سمت نزدیک‌ترین آب بروید و چشم را با آب ولرم ملایم بشویید [۳].
4. پلک را گاه‌به‌گاه بالا بگیرید [۷۵].
5. لنز را اگر آسان است درآورید و شستشو را ادامه دهید [۳][۱۲].
6. چشم سالم را از آبی که می‌ریزد دور نگه دارید [۳].
7. دست‌کم 15 دقیقه را با ساعت بسنجید.
8. برگه داده ایمنی را بردارید و به پزشک مراجعه کنید. برای رزینی با هشدار `H318`، فوری با پزشک، اورژانس یا مرکز مسمومیت تماس بگیرید [۱۵][۱۳].

**پایان کار:** 15 دقیقه شسته‌اید و پزشک برگه را دیده است.

**اگر خراب شد:** اگر درد یا تاری دید ماند یا تنها هستید، شستشو را قطع نکنید. کسی را صدا بزنید تا اورژانس یا مرکز مسمومیت را بگیرد (شماره‌ها در همین فصل).

## خواندن برگه داده ایمنی

هر برگه داده ایمنی استاندارد 16 بخش دارد [۲۸]. لازم نیست همه را حفظ کنید. برای کارگاه، این بخش‌ها مهم‌ترند:

| بخش | چه دارد؟ | چه بخوانید |
|---|---|---|
| 2 | رده خطر، واژه هشدار، جمله‌های `H` و `P` [۲۸] | `Warning` یا `Danger`، `H317`، `H318` |
| 3 | نام ماده، شماره `CAS`، درصد [۲۸] | `TPO` و نام‌های ناآشنا |
| 4 | کمک‌های اولیه [۲۸] | چشم و پوست |
| 5 | آتش [۲۸] | خاموش‌کننده مناسب |
| 6 | نشت [۲۸] | جمع کردن و جاذب |
| 7 | نگهداری [۲۸] | دما و نور |
| 8 | حدود مواجهه، تهویه، حفاظت فردی، جنس دستکش و زمان نفوذ [۲۸] | دستکش و ماسک |
| 9 | نقطه اشتعال، گرانروی، فشار بخار [۲۸] | نقطه اشتعال |
| 13 | دفع [۲۸] | فصل 3 |
| 16 | تاریخ تهیه یا بازنگری [۲۸] | نسخه تازه است؟ |

جمله `H` یعنی شرح خطر و جمله `P` یعنی دستور احتیاط. اگر اطلاعاتی موجود نباشد، برگه باید بگوید تعیین نشده است [۲۸]. عبارت «`Not determined`» به این معنا نیست که ماده بی‌خطر است؛ فقط یعنی نمی‌دانند.

برگه را با احتیاط بخوانید. گاهی با هم جور درنمی‌آید. برگه `Anycubic Standard` در بخش 1 مصرف عمومی می‌گوید و در بخش 16 کار فقط به دست افراد واجد شرایط [۱۲]. برگه رزین آب‌شوی `Elegoo` با داده متقاضی و بدون تأیید مستقل تهیه شده است [۱۵]. سخت‌گیرانه‌ترین خط را مبنا بگیرید.

`FIOH` می‌گوید هنگام خرید برگه داده ایمنی را مطالبه کنید و آن را بخوانید [۱]. اگر فروشنده برگه ندارد، از سازنده بگیرید. اگر هیچ برگه‌ای پیدا نشد، آن رزین را نخرید. این جمله آخر توصیه خود ماست.

> 🎯 **خودت امتحان کن: کارت ایمنی بطری خودتان**
>
> **لازم دارید**
> برگه داده ایمنی یک رزین یا حلال به شکل چاپی یا روی گوشی، 1 برگ کاغذ `A5`، 1 خودکار، 30 دقیقه وقت. اگر هنوز رزین ندارید، برگه `Formlabs Grey` را از فهرست منابع باز کنید.
>
> **انجام دهید**
> 1. نام محصول، نسخه و تاریخ برگه را بالای کاغذ بنویسید (بخش 1 و 16).
> 2. واژه هشدار و همه کدهای `H` را بنویسید (بخش 2).
> 3. جلوی «چشم» و «پوست» دستور بخش 4 را با زمان آن بنویسید.
> 4. جلوی «دستکش» جنس و ضخامت و زمان نفوذ را بنویسید (بخش 8). اگر نوشته تعیین نشده، همان را بنویسید.
> 5. جلوی «آتش» نقطه اشتعال و خاموش‌کننده را بنویسید (بخش 5 و 9).
> 6. جلوی «دفع» بخش 13 را خلاصه کنید.
> 7. کارت را کنار چاپگر بچسبانید.
>
> **چه می‌بینید و چرا؟**
> احتمالاً چند خانه کارت خالی می‌ماند یا «تعیین نشده» است. این نتیجه خراب نیست. نشان می‌دهد سازنده چه چیزی را نمی‌داند و شما باید محتاط‌تر کار کنید. اگر کارت را با برگه رزین دیگری پر کنید، می‌بینید هشدارها یکی نیستند.

## ابزار ایمنی

جز موارد نوشته‌شده، منبع‌های ما جایگزینی برای این ابزارها نام نبرده‌اند.

| ابزار | کار | لازم یا اختیاری | جایگزین |
|---|---|---|---|
| دستکش طبق برگه | حفاظت پوست [۲][۲۰] | لازم | پیش‌فرض نیتریل، بی‌آزمون روی رزین |
| عینک ایمنی یا عینک بسته | حفاظت چشم [۲۰]. `Anycubic` عینک `EN 166` می‌خواهد [۱۲] | لازم | جایگزین منبع‌دار ندارد |
| روپوش یا لباس کار | حفاظت بدن [۲۰] | لازم | جایگزین منبع‌دار ندارد |
| بسته نشت و پد جاذب | جمع کردن نشت [۲] | لازم | فصل 3 |
| برگه داده ایمنی چاپی | مرجع فوری [۳] | لازم | نسخه روی گوشی، برداشت ما |
| چشم‌شوی | شستشوی فوری چشم [۳][۲] | لازم طبق برگه | جایگزین خانگی در منابع نیست |
| دستکش ضدبرش | جدا کردن قطعه و ساپورت [۲۹][۳۰] | اختیاری، طبق کار | جایگزین منبع‌دار ندارد |
| دستکش حرارتی | `hot end` [۲] | اختیاری، برای `FDM` | صبر برای خنک شدن [۲] |
| ماسک تنفسی | وقتی تهویه کافی نیست [۲][۲۹] | طبق ارزیابی | تهویه بهتر، که مقدم هم هست |
| نقاب صورت | پاشش [۳۰] | اختیاری | جایگزین منبع‌دار ندارد |

## چک‌لیست فصل

☐ برگه داده ایمنی هر رزین و حلال را دارم و کارت آن را نوشته‌ام.
☐ می‌دانم برای رزین چاپ آزمون دستکش پیدا نشده و دستکش مجوز لمس نیست.
☐ می‌دانم دستکش را کی عوض کنم و چطور درآورم.
☐ می‌دانم شستشو با `IPA` پربخارترین مرحله مطالعه‌شده بوده است.
☐ روی پوست حلال نمی‌زنم و در دستگاه اولتراسونیک `IPA` نمی‌ریزم.
☐ می‌دانم ماسک ذره‌ای جلوی بخار را نمی‌گیرد.
☐ راه شستشوی چشم را آماده کرده‌ام و شماره اورژانس، آتش‌نشانی و مرکز مسمومیت کشورم روی دیوار کارگاه است.
☐ پس از هر آسیب به پزشک مراجعه می‌کنم.

## منابع

</div>

1. FIOH. Chemical safety of 3D printing at workplaces. 2021. [ttl.fi](https://ttl.fi/file-download/download/public/2378)
2. NIOSH (Hodson et al.). Approaches to Safe 3D Printing, DHHS 2024-103. 2023. [cdc.gov](https://www.cdc.gov/niosh/docs/2024-103/pdfs/2024-103.pdf)
3. Formlabs. SDS Grey Resin FLGPGR04. 2022. [formlabs-media.formlabs.com](https://formlabs-media.formlabs.com/datasheets/1801046-SDS-ENUS-0.pdf)
4. ILO, WHO. ICSC 0554 Isopropyl alcohol. 2020. [chemicalsafety.ilo.org](https://chemicalsafety.ilo.org/dyn/icsc/showcard.display?p_lang=en&p_card_id=0554&p_version=2)
5. Stefaniak et al. Influence of resin color and printer brand on emissions from SLA 3D printers, ACS Chem Health Saf 32:504-512. 2025. [stacks.cdc.gov](https://stacks.cdc.gov/view/cdc/258998/cdc_258998_DS1.pdf)
6. Miller-Schulze, Williams. VOC emissions from standard and "Eco" resins..., ACS Chem Health Saf, doi 10.1021/acs.chas.4c00087. 2025. [scholars.csus.edu](https://scholars.csus.edu/esploro/outputs/journalArticle/Volatile-Organic-Chemical-Emissions-from-Standard/99258201699201671)
7. Bowers et al. Comparison of product SDS ingredient lists with skin irritants and sensitizers..., Regul Toxicol Pharmacol 133:105198. 2022. [stacks.cdc.gov](https://stacks.cdc.gov/view/cdc/120004/cdc_120004_DS1.pdf)
8. Smidtas et al. Allergenic and cytotoxic potential of (meth)acrylate monomers in dental materials, Front Dent Med 7:1846292. 2026. [ebi.ac.uk](https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/PMC13341657/fullTextXML)
9. Ponto-Wolska, Raszewski. Biological safety of 3D printing materials based on acrylic resins used in dentistry: narrative review, Materials 19(9):1905. 2026. [ebi.ac.uk](https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/PMC13164922/fullTextXML)
10. Doré et al. Allergic contact dermatitis due to a three-dimensional printing resin containing methacrylates, Dermatitis 36(3):e311-e313. 2025. [pubmed.ncbi.nlm.nih.gov](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38990701/)
11. Raison-Peyron et al. Recreational allergic contact dermatitis to "epoxy UV" resins, Contact Dermatitis 95(5):475-481, doi 10.1111/cod.70225. 2026. [ebi.ac.uk](https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/PMC13648317/fullTextXML)
12. Shenzhen Anycubic Technology (prepared with SGS, per file name). SDS Standard Resin, rev. 1.0, 14/10/2024, CLP format. 2024. [cdn.shopify.com](https://cdn.shopify.com/s/files/1/0245/5519/2380/files/EN_SDS_Standard_Resin___SDS_SGS_GHS_ANNEXII_CLP_20241014_SGS-SHENZHEN-38_Shenzhen_Anycubic_Technology_Co._Ltd_df02f237-004e-497d-b10f-db32fb5d9bd9.pdf?v=1753970739)
13. Shenzhen Anycubic Technology. SDS Water-Wash Resin 2.0, rev. 2.0, 25/02/2025. 2025. [cdn.shopify.com](https://cdn.shopify.com/s/files/1/0698/1235/5357/files/EN_SDS_Water-Wash_Resin_2.0__SDS_SGS_GHS_ANNEXII_CLP_20250225_SGS-SHENZHEN-39_Shenzhen_Anycubic_Technology_Co._Ltd.pdf?v=1757643518)
14. Elegoo / SGS. SDS Standard Photopolymer Resin, EU, CANEC24000105201, rev 08.01.2024. 2024. [download.elegoo.com](https://download.elegoo.com/04%20LCD%20Printer/12%20Photopolymer%20Resin/SGS%2020240206/Standard%20Photopolymer%20Resin/MSDS-EU%20Standard/CANEC24000105201(SZP24-000166)-Final.pdf)
15. Elegoo / SGS. SDS Water Washable Photopolymer Resin, CANEC2205522201, rev 06.04.2022. 2022. [download.elegoo.com](https://download.elegoo.com/04%20LCD%20Printer/12%20Photopolymer%20Resin/Water%20Washable%20Resin/ELEGOO%20Water%20Washable%20Photopolymer%20Resin%20MSDS%20Report-2022.PDF)
16. Anycubic. TDS Water-Wash Resin 2.0 (file metadata 29 July 2025). 2025. [cdn.shopify.com](https://cdn.shopify.com/s/files/1/0698/1235/5357/files/ANYCUBIC-TDS-Water-Wash_Resin_2.0.pdf?v=1757643560)
17. Elegoo. Product Safety Information. 2026. [elegoo.com](https://www.elegoo.com/en-gb/pages/product-safety-information)
18. European Commission, DG GROW. TPO in nail products: questions and answers. 2025. [single-market-economy.ec.europa.eu](https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/cosmetics/tpo-nail-products-questions-answers_en)
19. French government, service-public.gouv.fr. TPO notice. 2025. [service-public.gouv.fr](https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/actualites/A18445?lang=en)
20. Illinois State University EHS. 3D printing. [ehs.illinoisstate.edu](https://ehs.illinoisstate.edu/health/3d-printing/)
21. Formlabs. Disposing of resin. [formlabs.com](https://formlabs.com/support/Disposing-of-resin/)
22. Formlabs. Isopropyl Alcohol (IPA). [formlabs.com](https://formlabs.com/support/Isopropyl-Alcohol-IPA/)
23. Munksgaard. Permeability of protective gloves by HEMA and TEGDMA in the presence of solvents, Acta Odontol Scand 58(2). 2000. [medicaljournalssweden.se](https://medicaljournalssweden.se/actaodontologica/article/view/39113)
24. Banaee, Que Hee. Glove permeation of chemicals: the state of the art of current practice, Part 2, J Occup Environ Hyg 17(4):135-164. 2020. [stacks.cdc.gov](https://stacks.cdc.gov/view/cdc/153688/cdc_153688_DS1.pdf)
25. Kimberly-Clark, on UC Irvine EHS host. Nitrile Gloves Chemical Resistance Guide, P15-4510. 2015. [ehs.uci.edu](https://www.ehs.uci.edu/safety/_pdf/nitrile-gloves-chemical-resistance-guide.pdf)
26. Utah State University EHS. Glove Chemical Compatibility Guide. [research.usu.edu](https://research.usu.edu/ehs/chemical/glove-compatibility)
27. Sananez et al. Allergic reaction from dental bonding material through nitrile gloves, J Esthet Restor Dent 32(4):371-379. 2020. [ebi.ac.uk](https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/search?query=EXT_ID:31709731%20AND%20SRC:MED&format=json&resultType=core)
28. OSHA. Hazard Communication Standard: Safety Data Sheets, Brief DSG BR-3514. 2012. [osha.gov](https://www.osha.gov/sites/default/files/publications/OSHA3514.pdf)
29. NIH Division of Safety. SOP for 3D printers with SLA. [ors.od.nih.gov](https://ors.od.nih.gov/sr/dohs/Documents/3d-printing-sop-for-sla.docx)
30. University of Washington EH&S. SOP for SLA 3D printer with UV curable resin. [ehs.washington.edu](https://www.ehs.washington.edu/system/files/resources/3d-sla-printing-sop.docx)
31. Bowers et al. Potential for exposure to particles and gases throughout VP AM processes, Buildings 12(8):1222. 2022. [stacks.cdc.gov](https://stacks.cdc.gov/view/cdc/212629/cdc_212629_DS1.pdf)
32. Stefaniak et al. Particle and vapor emissions from vat polymerization desktop-scale 3-dimensional printers, J Occup Environ Hyg 16(8). 2019. [stacks.cdc.gov](https://stacks.cdc.gov/view/cdc/213645)
33. Baguley et al. Experimental study of VOC emissions from a resin 3D printer to assess exposure and exposure mitigation, J Chem Health Saf 33(1):98-109. 2025. [ebi.ac.uk](https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/PMC12848961/fullTextXML)
34. Azimi, Fazli, Stephens. Predicting concentrations of UFPs and VOCs from desktop 3D printer operation, J Ind Ecol 21(S1):S107-S119. 2017. [ebi.ac.uk](https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/PMC13061758/fullTextXML)
35. HSE. EH40/2005 Workplace exposure limits, 4th ed. 2020. [hse.gov.uk](https://www.hse.gov.uk/pubns/priced/eh40.pdf)
36. OSHA. 29 CFR 1910.1000 Table Z-1. [osha.gov](https://www.osha.gov/laws-regs/regulations/standardnumber/1910/1910.1000TABLEZ1)
37. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، مرکز سلامت محیط و کار. حدود مجاز مواجهه شغلی، ویرایش پنجم 1400. 1400. [shc.sbmu.ac.ir](https://shc.sbmu.ac.ir/uploads/205/%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%20%D8%AD%D8%B1%D9%81%D9%87%20%D8%A7%DB%8C/%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%20%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%20%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87%D9%87%20%D8%B4%D8%BA%D9%84%DB%8C%201402.pdf)
38. Nussbaum, Young-Corbett. Dust control effectiveness of drywall sanding tools, J Occup Environ Hyg 6(7):385-389. 2009. [stacks.cdc.gov](https://stacks.cdc.gov/view/cdc/195260)
39. Preliminary assessment of possible environmental risks of photopolymerizing resin particles..., Int J Mol Sci 26(23):11245. 2025. [ebi.ac.uk](https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/PMC12691734/fullTextXML)
40. NIOSH. Pocket Guide: Isopropyl alcohol. [cdc.gov](https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0359.html)
41. ILO, WHO. ICSC 0044 Ethanol. 2018. [chemicalsafety.ilo.org](https://chemicalsafety.ilo.org/dyn/icsc/showcard.display?p_lang=en&p_card_id=0044&p_version=2)
42. NIOSH. Pocket Guide: Ethyl alcohol. [cdc.gov](https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0262.html)
43. NIOSH. Pocket Guide: Acetone. [cdc.gov](https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0004.html)
44. NIOSH. Pocket Guide: Methyl alcohol. [cdc.gov](https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0397.html)
45. Formlabs. Tripropylene glycol monomethyl ether (TPM). [formlabs.com](https://formlabs.com/support/Tripropylene-glycol-monomethyl-ether-TPM/)
46. Formlabs. Choosing the right wash solvent. [formlabs.com](https://formlabs.com/support/Choosing-the-right-wash-solvent)
47. Liu et al. Effects of washing agents on water-washable 3D printing crown and bridge resin, Sci Rep 14:9909. 2024. [ebi.ac.uk](https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/PMC11061276/fullTextXML)
48. Šimunović et al. Influence of post-processing on degree of conversion and mechanical properties of 3D-printed polyurethane aligners, Polymers 16(1):17. 2023. [ebi.ac.uk](https://www.ebi.ac.uk/europepmc/webservices/rest/PMC10780983/fullTextXML)
49. HSE. Construction hazardous substances: Solvents. [hse.gov.uk](https://www.hse.gov.uk/construction/healthrisks/hazardous-substances/solvents.htm)
50. HSE. Skin at work: prevention. [hse.gov.uk](https://www.hse.gov.uk/skin/employ/prevention.htm)
51. Branson. Ultrasonic Bath Models 1800 to 8800 Operator's Manual, 100-214-294 Rev. 3, on NIST host. [nist.gov](https://www.nist.gov/document/branson-3800-manual)
52. VWR. Ultrasonic Cleaners Instruction Manual, models 97043-930 to -942, on NIST host. [nist.gov](https://www.nist.gov/document/ultrasoniccleanervwrpdf)
53. Smithsonian Institution. Safety manual, Chapter 21, Paint and Spray Finish Operations, current as of November 2009. 2009. [si.edu](https://www.si.edu/sites/default/files/unit/oshem/ch_21_paint_and_spray_operations.pdf)
54. Auburn University Libraries. Spray Booth, I&RC MakerSpace guide. [libguides.auburn.edu](https://libguides.auburn.edu/c.php?g=1060738&p=11476865)
55. NIOSH. Filtering Facepiece Respirators. [cdc.gov](https://www.cdc.gov/niosh/ppe/respirators/ffr.html)
56. OSHA. Isocyanates. [osha.gov](https://www.osha.gov/isocyanates)
57. HSE. Types of respiratory protective equipment to use for spraying. [hse.gov.uk](https://www.hse.gov.uk/mvr/bodyshop/respiratory-protective-equipment.htm)
58. HSE. Guidance on working with 2-pack isocyanate paints. [hse.gov.uk](https://www.hse.gov.uk/mvr/bodyshop/isocyanates.htm)
59. Prusa Research. SL1/SL1S maintenance. [help.prusa3d.com](https://help.prusa3d.com/en/article/sl1-maintenance_1951)
60. OSHA. eTool, Selection Criteria for Particulate Filters. [osha.gov](https://www.osha.gov/etools/respiratory-protection/respirator-selection/air-purifying-atmos-supply/selection-criteria)
61. HSE. Respiratory protective equipment at work, HSG53, 4th ed. 2013. [books.hse.gov.uk](https://books.hse.gov.uk/gempdf/hsg53.pdf)
62. HSE. RPE: advice for employers. [hse.gov.uk](https://www.hse.gov.uk/respiratory-protective-equipment/advice-for-employers.htm)
63. University of Nevada, Reno EHS. Respiratory Protection Program, Appendix B. [unr.edu](https://www.unr.edu/ehs/policies-manuals/respiratory-protection-program/appendix-b)
64. Mississippi State University EHS. Respirator Cartridge Selection Guide. [ehs.msstate.edu](https://ehs.msstate.edu/sites/www.ehs.msstate.edu/files/inline-files/Respirator%20Cartridge%20Selection%20Guide.pdf)
65. OSHA. 29 CFR 1910.134 Respiratory protection. [osha.gov](https://www.osha.gov/laws-regs/regulations/standardnumber/1910/1910.134)
66. NIOSH (Bollinger). NIOSH Respirator Selection Logic, 2005-100. 2004. [cdc.gov](https://www.cdc.gov/niosh/docs/2005-100/pdfs/2005-100.pdf)
67. WHO. Burns fact sheet. 2026. [who.int](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/burns)
68. arums.ac.ir international office. Emergency Calls. 2023. [international.arums.ac.ir](https://international.arums.ac.ir/en/page/10898/emergency-calls)
69. mui.ac.ir. Emergency information. [mui.ac.ir](https://mui.ac.ir/en/emergency-information)
70. معاونت غذا و دارو، دانشگاه علوم پزشکی اراک. سامانه تلفنی 190، آخرین ویرایش 22 آذر 1404. 1404. [arakmu.ac.ir](https://arakmu.ac.ir/vcfd/fa/page/1207/%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%84%D9%81%D9%86%DB%8C-%DB%B1%DB%B9%DB%B0)
71. معاونت غذا و دارو، دانشگاه علوم پزشکی اراک، به نقل از روابط عمومی سازمان غذا و دارو. اطلاع از عوارض و تداخلات دارویی در سامانه 190، 2 اردیبهشت 1400. 1400. [arakmu.ac.ir](https://arakmu.ac.ir/vcfd/fa/news/16741/%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D8%B9-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D9%88-%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%DB%B1%DB%B9%DB%B0)
72. OSHA. 29 CFR 1910.151 Medical services and first aid. [osha.gov](https://www.osha.gov/laws-regs/regulations/standardnumber/1910/1910.151)
73. Cornell University EHS. Emergency eyewash page. [coop.ehs.cornell.edu](https://coop.ehs.cornell.edu/node/1104)
74. University of Tennessee Health Science Center. GS5115 Emergency Eyewash and Safety Showers, version 2, effective 11/20/2023. 2023. [policy.tennessee.edu](https://policy.tennessee.edu/wp-content/uploads/GS5115-Emergency-Eyewash-and-Safety-Showers-1694_0.pdf)
75. NIOSH. Pocket Guide: First Aid Procedures for Chemical Hazards. [cdc.gov](https://www.cdc.gov/niosh/npg/firstaid.html)

<div dir="rtl">

## جوابِ تمرین‌ها

**درآوردن دستکش بدون لمس آلودگی:** معیار قبولی: پس از درآوردن هر دو دستکش، روی مچ، انگشت‌ها و میز هیچ لکه رنگی نیست و هر دو دستکش پشت‌ورو و یکی درون دیگری‌اند. اگر لکه روی انگشت دست دوم است، هنگام گام 5 به بیرون دستکش اول دست زده‌اید؛ اگر روی مچ است، در گام 3 لبه را از داخل گرفته‌اید. آن‌قدر تکرار کنید تا سه بار پشت سر هم بی‌لکه شود.

**کارت ایمنی بطری خودتان:** جواب یکتایی ندارد. دنبال این بگرد: نام و تاریخ برگه، واژه هشدار، همه کدهای `H`، زمان شستشوی چشم و پوست، و نقطه اشتعال روی کارت هست؛ خانه‌ای که برگه درباره‌اش چیزی نمی‌گوید خالی نمانده و «تعیین نشده» نوشته شده است. برای `Formlabs Grey` باید `Warning`، `H317`، `H319`، `H411`، 15 دقیقه برای چشم و نقطه اشتعال بالای 93.5 °C روی کارت باشد.

## در فصل بعد

فصل بعد «چیدن کارگاه، تهویه و دفع پسماند» است. جای درست چاپگر بخش بزرگی از کار ایمنی است.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/figur/lessons/t1/s02-safety (یادستان, Yaadestan)
