# فصل ۰۹ — پروژه: استقرار با طرحِ برگشت

<div dir="rtl">

# فصل ۰۹ — پروژه: استقرار با طرحِ برگشت

## در این فصل چه یاد می‌گیری

هشت فصل پشتِ سر است. **این فصل هیچ مفهومِ تازه‌ای ندارد و هفت قطعه از آن‌ها را در یک خطِ استقرار کنارِ هم می‌گذارد.** مرزِ فصلِ ۳ جلوی سرویس می‌نشیند و اینجا تکرار نمی‌شود.

سه بار منتشر می‌کنیم و هر سه بار می‌شماریم. مدلِ خرابِ فصلِ ۶ در مرحلهٔ سایه متوقف می‌شود: **صفر کاربرِ آسیب‌دیده.** همان مدل اگر بدونِ سایه و مستقیم به قناری برود، دروازه در درخواستِ **۲۱۱۶** برگشت می‌زند و **۱۴** نفر آسیب می‌بینند — و اگر دروازه هم نباشد، **۹۰** نفر. و مدلِ درست‌شده کامل منتشر می‌شود با **۱۱۱ کاربرِ نجات‌یافته در برابرِ ۲۶ آسیب‌دیده**.

![یک تابلوی فرمانِ خط با اهرمِ برگشت](/lesson-assets/t4-s09-project-deploy/prompt/01-image-rollback-lever.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- یک خطِ استقرار بسازی که سایه، قناری، دروازه و برگشت را با هم دارد
- سیاههٔ استقراری بنویسی که فردا بشود از رویش بازسازی کرد چه شد
- اثرِ یک انتشار را با **دو** عدد گزارش کنی، نه یکی
- برگشت را **تمرین** کنی، نه اینکه امیدوار باشی کار می‌کند
- بگویی کدام قطعهٔ این خط شبیه‌سازی است و معادلِ واقعی‌اش در تولید کجا می‌نشیند

## قبل از شروع

هر هشت فصلِ قبل. **هیچ چیزِ تازه‌ای اینجا نیست جز چیدنشان کنارِ هم.**

**و یک قاعده که کلِ فصل رویش ایستاده: برگشتی که تمرین نشده باشد، وجود ندارد.** بخشِ ۵ همان تمرین است.

> 📓 **نوت‌بوک:** [نوت‌بوک این فصل را در Colab باز کن](/notebooks/darbast/term-4-deployment/session-09-project-deploy.ipynb) — همهٔ کدهای این فصل آماده و به‌ترتیب داخلش هست.

</div>

| اجرا | زمانِ تقریبی |
|---|---|
| کلِ نوت‌بوک روی CPU | کمتر از یک دقیقه |
| GPU | لازم نیست |

<div dir="rtl">

## ۱. سه `artifact`، سه نسخه

نسخهٔ زندهٔ فعلی، نسخهٔ تازه‌ای که مسیرِ داده‌اش یک کانال را از قلم انداخته، و همان نسخه بعد از رفعِ اشکال.

</div>

```python
import hashlib
import json
import pickle
import random

MODELS = {
    "1.0.0": fit_model(TRAIN[:800]),
    "2.0.0": fit_model([r for r in TRAIN if r["channel"] != "حضوری"],
                       tfidf=True, ngram=(1, 2), C=10),
    "2.1.0": fit_model(TRAIN, tfidf=True, ngram=(1, 2), C=10),
}
REGISTRY = {}
for version, model in MODELS.items():
    art = WORK / f"artifact-{version}"
    art.mkdir(exist_ok=True)
    (art / "model.pkl").write_bytes(pickle.dumps(model))
    (art / "config.json").write_text(
        json.dumps({"version": version, "normalise": True}, ensure_ascii=False),
        encoding="utf-8")
    REGISTRY[version] = {
        name: hashlib.sha256((art / name).read_bytes()).hexdigest()[:12]
        for name in sorted(p.name for p in art.iterdir() if p.is_file())
    }

SAYS = {v: dict(zip([r["ticket_id"] for r in TEST],
                    m.predict([normalise(r["text"]) for r in TEST])))
        for v, m in MODELS.items()}
TRUTH = {r["ticket_id"]: r["category"] for r in TEST}
SUB = [r for r in TEST if r["channel"] == "حضوری"]


def acc(version, rows):
    return sum(SAYS[version][r["ticket_id"]] == TRUTH[r["ticket_id"]]
               for r in rows) / len(rows)


print(f"{'نسخه':<10}{'کلِ آزمون':>12}{'حضوری':>10}{'هشِ config':>14}")
for version in MODELS:
    print(f"{version:<10}{acc(version, TEST):>12.4f}{acc(version, SUB):>10.4f}"
          f"{REGISTRY[version]['config.json']:>14}")
```

```text
نسخه         کلِ آزمون     حضوری    هشِ config
1.0.0           0.8660    0.9259  6949fb646b74
2.0.0           0.8740    0.4074  0fb53d999d24
2.1.0           0.8980    0.9259  0a2bb0b5f854
```

<div dir="rtl">

**نسخهٔ ۲٫۱٫۰ روی هر دو ستون بهتر است — این همان چیزی است که یک انتشارِ خوب باید نشان بدهد.** و هشِ `config` هر سه فرق دارد، چون هر سه شمارهٔ نسخهٔ متفاوتی دارند؛ همان `MANIFEST` فصلِ ۱.

## ۲. سرویس: هفت فصل در هفت خط

</div>

```python
class Clock:
    def __init__(self, start=0.0):
        self.t = float(start)

    def now(self):
        return self.t

    def jump_to(self, moment):
        self.t = max(self.t, moment)
        return self.t


STREAM = random.Random(23).choices(TEST, k=4000)
DOWN = range(3200, 3400)               # قطعیِ کوتاهِ سرویسِ مدل، برای آزمونِ پشتیبان
COUNTERS = {"model": 0, "cache_hit": 0, "fallback": 0}
CACHE = {}
FALLBACK_LABEL = {r["ticket_id"]: SAYS["1.0.0"][r["ticket_id"]] for r in TEST}


def serve(index, row, version):
    """artifact + cacheِ کلیددارِ نسخه + مسیرِ پشتیبان — همهٔ فصل‌های قبل، در هفت خط."""
    key = version + "|" + normalise(row["text"])
    if key in CACHE:
        COUNTERS["cache_hit"] += 1
        return CACHE[key]
    if index in DOWN:
        COUNTERS["fallback"] += 1
        return FALLBACK_LABEL[row["ticket_id"]]
    COUNTERS["model"] += 1
    CACHE[key] = SAYS[version][row["ticket_id"]]
    return CACHE[key]


print("سرویس آماده است · نسخهٔ فعال: 1.0.0")
print("شمارنده‌ها:", COUNTERS)
```

```text
سرویس آماده است · نسخهٔ فعال: 1.0.0
شمارنده‌ها: {'model': 0, 'cache_hit': 0, 'fallback': 0}
```

<div dir="rtl">

**سه خطِ اولِ `serve` سه فصل‌اند:** کلیدِ `cache` نسخه را در خودش دارد (فصلِ ۵)، قطعی به مسیرِ پشتیبان می‌رود (فصلِ ۷)، و هر واحد شمرده می‌شود (فصلِ ۸).

## ۳. استقراردهنده

</div>

```python
MIN_SAMPLES = 20
MAX_DISAGREEMENT = 0.40


def note(log, clock, stage, message):
    log.append({"t": round(clock.now()), "stage": stage, "message": message})


def bad_channels(seen):
    return [c for c, (n, d) in sorted(seen.items())
            if n >= MIN_SAMPLES and d / n > MAX_DISAGREEMENT]


def deploy(candidate, live="1.0.0", shadow_requests=1000, canary_share=25,
           use_shadow=True, use_gate=True):
    clock, log, seen = Clock(), [], {}
    CACHE.clear()
    for key in COUNTERS:
        COUNTERS[key] = 0
    note(log, clock, "build",
         f"artifact {candidate} · config {REGISTRY[candidate]['config.json']}")
    harmed = rescued = 0
    state = "سایه" if use_shadow else "قناری"
    note(log, clock, state, f"شروع · نسخهٔ زنده {live}")

    for i, row in enumerate(STREAM):
        clock.jump_to(i * 1.0)
        if state == "سایه":
            answer = serve(i, row, live)                 # کاربر همیشه نسخهٔ زنده را می‌گیرد
            box = seen.setdefault(row["channel"], [0, 0])
            box[0] += 1
            box[1] += SAYS[candidate][row["ticket_id"]] != answer
            if i + 1 >= shadow_requests:
                for channel, (n, d) in sorted(seen.items()):
                    note(log, clock, "سایه", f"{channel}: {n} نمونه · اختلاف {d / n:.1%}")
                if bad_channels(seen):
                    note(log, clock, "سایه",
                         "توقف — اختلافِ زیرگروه: " + "، ".join(bad_channels(seen)))
                    return {"log": log, "final": live, "harmed": 0,
                            "rescued": 0, "stopped": "سایه", "at": i}
                note(log, clock, "سایه", "تأیید — ورود به مرحلهٔ قناری")
                state, seen = "قناری", {}
            continue

        digest = hashlib.sha256(row["customer_id"].encode("utf-8")).hexdigest()
        in_canary = int(digest, 16) % 100 < canary_share
        version = candidate if (state == "کامل" or in_canary) else live
        answer = serve(i, row, version)
        if version == candidate:
            old, truth = SAYS[live][row["ticket_id"]], TRUTH[row["ticket_id"]]
            harmed += answer != truth and old == truth
            rescued += answer == truth and old != truth
            box = seen.setdefault(row["channel"], [0, 0])
            box[0] += 1
            box[1] += answer != old
            if use_gate and bad_channels(seen):
                note(log, clock, "قناری",
                     f"دروازه شکست در درخواستِ {i} — زیرگروه: "
                     + "، ".join(bad_channels(seen)))
                note(log, clock, "برگشت", f"نسخهٔ زنده به {live} برگشت")
                return {"log": log, "final": live, "harmed": harmed,
                        "rescued": rescued, "stopped": "قناری", "at": i}
        if state == "قناری" and i >= 2000:
            note(log, clock, "قناری", "پنجره تمام شد · ترافیک صد درصد")
            state = "کامل"
    note(log, clock, "پایان", f"نسخهٔ زنده {candidate}")
    return {"log": log, "final": candidate, "harmed": harmed,
            "rescued": rescued, "stopped": None, "at": len(STREAM)}


bad_release = deploy("2.0.0")
print("انتشارِ 2.0.0 →", bad_release["stopped"] or "کامل",
      "· نسخهٔ نهایی:", bad_release["final"],
      "· کاربرانِ آسیب‌دیده:", bad_release["harmed"])
```

```text
انتشارِ 2.0.0 → سایه · نسخهٔ نهایی: 1.0.0 · کاربرانِ آسیب‌دیده: 0
```

<div dir="rtl">

**صفر.** مدلی که در فصلِ ۶ هشتادویک نفر را آسیب زد، اینجا به هیچ کاربری نرسید.

**و به معیارِ دروازه دقت کن: «اختلافِ جواب»، نه «دقت».** هیچ برچسبی لازم نیست، پس تصمیم **همان لحظه** گرفته می‌شود نه هفتهٔ بعد.

## ۴. انتشارِ درست، و عددی که کسی گزارش نمی‌کند

</div>

```python
good_release = deploy("2.1.0")
print("انتشارِ 2.1.0 →", good_release["stopped"] or "کامل",
      "· نسخهٔ نهایی:", good_release["final"])
print("  کاربرانِ آسیب‌دیده:", good_release["harmed"],
      "· کاربرانِ نجات‌یافته:", good_release["rescued"],
      "· خالص:", good_release["rescued"] - good_release["harmed"])
print("  شمارنده‌ها:", COUNTERS)
```

```text
انتشارِ 2.1.0 → کامل · نسخهٔ نهایی: 2.1.0
  کاربرانِ آسیب‌دیده: 26 · کاربرانِ نجات‌یافته: 111 · خالص: 85
  شمارنده‌ها: {'model': 604, 'cache_hit': 3389, 'fallback': 7}
```

<div dir="rtl">

**۱۱۱ نجات‌یافته، ۲۶ آسیب‌دیده.** یک انتشارِ آشکارا خوب — **و باز هم بیست‌وشش نفر جوابِ بدتری گرفتند.**

**هیچ مدلِ بهتری «همه‌جا بهتر» نیست.** گزارشِ صادقانهٔ یک انتشار همیشه دو عدد دارد، نه یکی. اگر فقط «دقت از ۰٫۸۶۶۰ به ۰٫۸۹۸۰ رسید» را بنویسی، آن بیست‌وشش نفر در هیچ جدولی دیده نمی‌شوند — **و روزی که یکی از آن‌ها شکایت کند، هیچ‌کس نمی‌داند این یک اتفاقِ شناخته‌شده بوده.**

**و شمارنده‌ها یک چیزِ دیگر هم می‌گویند: قطعیِ دویست‌ثانیه‌ای فقط ۷ بار به مسیرِ پشتیبان رسید**، چون `cache` گرم بود و بقیه را خودش جواب داد. **`cache` علاوه بر ارزان بودن، بخشی از تابِ‌آوری است.**

> 📏 **اندازه بگیر:** **با چه چیزی مقایسه شد؟** با نسخهٔ ۱٫۰٫۰ روی **همان** درخواست‌ها — «آسیب‌دیده» و «نجات‌یافته» هر دو تیکت‌به‌تیکت با جوابِ نسخهٔ زنده سنجیده شده‌اند، نه با میانگین. **روی کدام داده؟** یک جریانِ یکسانِ ۴۰۰۰تایی برای هر سه انتشار. **با چند `seed`؟** یکی برای جریان، **ولی سه سناریوی متفاوتِ استقرار روی همان جریان** — و همان‌طور که فصلِ ۶ نشان داد، تفاوتِ سناریوها اینجا خیلی بزرگ‌تر از نوسانِ `seed` است.

## ۵. مانورِ برگشت

حالا بدترین روز را تمرین می‌کنیم: کسی زیرِ فشار مرحلهٔ سایه را رد می‌کند و مستقیم قناری می‌زند.

</div>

```python
hotfix = deploy("2.0.0", use_shadow=False)
no_gate = deploy("2.0.0", use_shadow=False, use_gate=False)
print("بدونِ سایه، با دروازه  :", hotfix["stopped"], "در درخواستِ", hotfix["at"],
      "· آسیب‌دیده:", hotfix["harmed"])
print("بدونِ سایه، بدونِ دروازه:", no_gate["stopped"] or "کامل",
      "· آسیب‌دیده:", no_gate["harmed"])
```

```text
بدونِ سایه، با دروازه  : قناری در درخواستِ 2116 · آسیب‌دیده: 14
بدونِ سایه، بدونِ دروازه: کامل · آسیب‌دیده: 90
```

<div dir="rtl">

**۱۴ در برابرِ ۹۰، و صفر اگر سایه را رد نکرده بودی.**

سه لایهٔ دفاعی، سه عددِ متفاوت. **هیچ‌کدام جای دیگری را نمی‌گیرد:** سایه ارزان‌ترین است ولی همه‌چیز را نمی‌بیند، دروازهٔ قناری دیرتر می‌فهمد ولی روی ترافیکِ واقعی، و برگشت آخرین چیزی است که بینِ تو و یک روزِ خراب ایستاده.

**و عددِ ۲۱۱۶ خودش یک درس است:** دروازه تا وقتی بیست نمونه از آن زیرگروه جمع نشود تصمیم نمی‌گیرد، و کانالِ حضوری فقط حدودِ شش درصدِ ترافیک است، پس قناریِ بیست‌وپنج‌درصدی در پنجرهٔ دوهزار درخواستی‌اش فقط ۱۳ نمونه از آن می‌بیند. **دروازه در آن لحظه «نمی‌دانم» می‌گوید، و `deploy` این را تأیید حساب می‌کند و ترافیک را صد درصد می‌کند؛ نمونهٔ بیستم ۱۱۶ درخواست بعد، با ترافیکِ کامل می‌رسد.** کمینهٔ نمونه از هشدارِ کاذب جلوگیری می‌کند و در عوض کشف را کند می‌کند — و این معامله را باید آگاهانه انتخاب کنی. **سیاستِ سخت‌گیرانه‌تر، همان قاعدهٔ فصلِ ۶ است: تا زیرگروه به کمینهٔ نمونه نرسیده، ترافیک را بالا نبر.**

> ✅ **چک کن:** خطِ دوم را با فصلِ ۶ مقایسه کن: آنجا میانهٔ آسیب ۸۱ بود و اینجا ۹۰. **عددها یکی نیستند و نباید باشند** — آنجا قناری پنج درصد بود و اینجا بیست‌وپنج درصد. **اگر دو اندازه‌گیری در دو فصل دقیقاً یکی درآمدند، احتمالاً یکی‌شان را از روی دیگری نوشته‌ای.**

## ۶. سیاههٔ استقرار

</div>

```python
print("— سیاههٔ انتشارِ 2.0.0 (متوقف در سایه) —")
for entry in bad_release["log"]:
    print(f"[{entry['t']:>4}] {entry['stage']:<8} {entry['message']}")
print("— سیاههٔ همان نسخه، این بار بدونِ سایه —")
for entry in hotfix["log"]:
    print(f"[{entry['t']:>4}] {entry['stage']:<8} {entry['message']}")
```

```text
— سیاههٔ انتشارِ 2.0.0 (متوقف در سایه) —
[   0] build    artifact 2.0.0 · config 0fb53d999d24
[   0] سایه     شروع · نسخهٔ زنده 1.0.0
[ 999] سایه     ایمیل: 330 نمونه · اختلاف 7.9%
[ 999] سایه     تلفن: 372 نمونه · اختلاف 6.5%
[ 999] سایه     حضوری: 58 نمونه · اختلاف 62.1%
[ 999] سایه     چت: 240 نمونه · اختلاف 6.7%
[ 999] سایه     توقف — اختلافِ زیرگروه: حضوری
— سیاههٔ همان نسخه، این بار بدونِ سایه —
[   0] build    artifact 2.0.0 · config 0fb53d999d24
[   0] قناری    شروع · نسخهٔ زنده 1.0.0
[2000] قناری    پنجره تمام شد · ترافیک صد درصد
[2116] قناری    دروازه شکست در درخواستِ 2116 — زیرگروه: حضوری
[2116] برگشت    نسخهٔ زنده به 1.0.0 برگشت
```

<div dir="rtl">

**این سیاهه محصولِ نهاییِ ترم است.** هفت خط، و هر خط به سؤالی جواب می‌دهد که فردا کسی می‌پرسد: **کدام `artifact` بود، چه چیزی سنجیده شد، با چند نمونه، چه تصمیمی گرفته شد، و کِی.**

**و مهم‌ترین سطر، سطرِ ۶۲٫۱ درصد است.** بدونِ آن، سطرِ «توقف» فقط یک ادعاست.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** اگر دروازه‌ات هیچ‌وقت شکست نخورد، اول `MIN_SAMPLES` را چاپ کن و بعد `seen`. رایج‌ترین دو دلیل: زیرگروه هیچ‌وقت به کمینهٔ نمونه نرسیده — که خرابی نیست، **جوابِ درستِ «نمی‌دانم» است** — یا کلیدِ `seen` را از فیلدی می‌سازی که در جریان وجود ندارد و `KeyError` را جایی خورده‌ای. و اگر `hotfix` و `no_gate` هر دو عددِ یکسان دادند، `use_gate` را در امضای تابع جا انداخته‌ای.

## ۷. سیاههٔ تحویل

</div>

| سؤال، پیش از هر استقرار | کجای این پروژه جوابش است |
|---|---|
| کدام نسخه را می‌فرستم؟ | `REGISTRY` با هشِ هر فایل (فصلِ ۱) |
| کلاینت‌های قدیمی می‌شکنند؟ | مسیرِ نسخه‌دار و تستِ قرارداد (فصلِ ۲) |
| کارِ سنگین کجا می‌رود؟ | صفِ یکسان‌توان و صفِ نامه‌های مرده (فصلِ ۴) |
| جوابِ کهنه نمی‌دهم؟ | نسخه داخلِ کلیدِ `cache` (فصلِ ۵) |
| چطور می‌فهمم بد است؟ | سایه، بعد قناری با دروازهٔ زیرگروهی (فصلِ ۶) |
| اگر مدل بمیرد چه؟ | قطع‌کننده و مسیرِ پشتیبان (فصلِ ۷) |
| چقدر خرج برمی‌دارد؟ | شمارندهٔ واحدها و ساعت‌نمونه (فصلِ ۸) |
| اگر خراب شد چه؟ | دروازه، برگشت، و **سیاههٔ استقرار** |

<div dir="rtl">

> 🤖 **از دستیارت بپرس:** «تفاوتِ `rollback` و `roll-forward` چیست و کِی هرکدام درست‌اند؟» بعد این را بپرس: **«اگر نسخهٔ تازه‌ام ساختارِ پایگاه داده را عوض کرده باشد، برگشت به نسخهٔ قبل چه بلایی سرِ داده می‌آورد؟»** — جوابش دلیلِ قاعدهٔ «تغییرِ ساختار فقط افزایشی» است.

## ۸. چه چیزی اینجا شبیه‌سازی شد

**این نوت‌بوک هیچ چیزی را مستقر نکرد.** `serve` یک تابعِ پایتون است، `STREAM` یک `list` است، و هر سه انتشار داخلِ همان runtimeای افتادند که با بستنِ این صفحه پاک می‌شود. **چیزی که ساختیم تصمیم‌های استقرار بود، نه خودِ استقرار.** جدولِ زیر ستونِ سوم را هم دارد، چون بدونش این فصل یک دروغِ آرام است.

</div>

| قطعه در این فصل | معادلِ واقعی‌اش در تولید | چیزی که اینجا اصلاً وجود ندارد |
|---|---|---|
| `serve(index, row, version)` | یک فرآیندِ سرویس که پشتِ یک پورت گوش می‌دهد و با ری‌استارتِ ماشین خودش بالا می‌آید | فرآیندی که بعد از بستنِ نوت‌بوک زنده بماند |
| `for i, row in enumerate(STREAM)` | ترافیکِ واقعی: نرخِ متغیر، کاربرِ هم‌زمان، تأخیرِ شبکه | شبکه، هم‌زمانی، درخواستی که وسطِ راه قطع شود |
| `version = candidate if in_canary else live` | **مسیریابِ ترافیک**، جلوی سرویس و نه داخلش | مسیریاب — جایی که بشود درصدِ ترافیک را بدونِ استقرارِ دوباره عوض کرد |
| `use_shadow=False` به‌عنوان آرگومانِ تابع | **`feature flag`**: سوئیچی که در زمانِ اجرا و از بیرونِ کد عوض می‌شود | پیکربندیِ زنده — اینجا هر تغییرِ رفتار یعنی تغییرِ کد |
| `return {"final": live}` | برگرداندنِ نشانگرِ نسخهٔ زنده به `artifact` قبلی، روی همهٔ ماشین‌ها | برگشتی که چیزی را بیرونِ این حافظه عوض کند |
| `REGISTRY` در حافظه | انبارِ `artifact` که چند ماشین از آن می‌خوانند | انبارِ مشترک، دسترسیِ هم‌زمان، شکستِ شبکه هنگامِ دانلود |
| `Clock` | ساعتِ دیوار، که منتظرِ تو نمی‌ماند | مهلتِ زمانی، عقب‌افتادگیِ واقعی، دو ماشین با ساعتِ ناهمگام |

<div dir="rtl">

**پس این فصل چه چیزی به تو داد؟** سخت‌ترین بخشِ استقرار را: **تصمیم‌ها.** چه چیزی را بسنجی، با چند نمونه، در کدام زیرگروه، کِی توقف کنی، و چه چیزی را بنویسی. **این‌ها عوض نمی‌شوند.** لایه‌ای که اینجا نیست — فرآیند، مسیریاب، `feature flag` — همانی است که هر سازمانی با ابزارِ خودش می‌سازد و هر چند سال یک بار عوضش می‌کند.

> ⚠️ **مواظب باش:** اگر بعد از این فصل به کسی بگویی «مدلم مستقر است»، حرفت درست نیست. **درستش این است: «خطِ استقرارم را طراحی و آزمایش کرده‌ام.»** آن لایهٔ غایب — یک فرآیندِ همیشه‌روشن روی ماشینی که پس از بستنِ مرورگر هم می‌ماند — تنها چیزی است که این دوره نمی‌تواند داخلِ Colab به تو بدهد، و **تنها راهِ یاد گرفتنش این است که یک بار روی ماشینِ خودت انجامش بدهی**. تمرینِ اجباریِ فصلِ ۱ همین ترم دقیقاً همین را از تو می‌خواهد.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| deploy log | دیپلوی لاگ | سیاههٔ رویدادهای یک انتشار، با زمان و تصمیم |
| rollback | رول‌بک | برگرداندنِ نسخهٔ زنده به نسخهٔ قبلی |
| release gate | ریلیز گیت | شرطی که اگر برقرار نباشد انتشار ادامه پیدا نمی‌کند |
| net effect | نت افکت | تفاضلِ نجات‌یافته‌ها و آسیب‌دیده‌ها در یک انتشار |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدونِ نگاه به بالا جواب بده: چرا معیارِ دروازه «اختلافِ جواب» است و نه «دقت»؟

**تمرینِ اجباری:** همین خطِ استقرار را روی **مدلِ خودت** ببر — از ترمِ ۳ یا هر پروژهٔ دیگری. **شرطِ پذیرش چهارتاست:** یک `artifact` با هشِ فایل‌ها، یک مرحلهٔ سایه با متریکِ **زیرگروهی**، یک دروازه با کمینهٔ نمونه، و یک سیاههٔ استقرار که هر تصمیم را با عدد ثبت کند. **بعد یک نسخهٔ عمداً خراب بساز و ثابت کن که خطت می‌گیردش** — و در گزارشت هر سه عدد را بنویس: کجا گرفته شد، چند کاربر تا آن لحظه آسیب دیدند، و اگر نمی‌گرفت چند نفر می‌شدند.

**تمرینِ ستاره‌دار ⭐:** به `deploy` **برگشتِ خودکارِ تدریجی** اضافه کن: به‌جای اینکه با شکستِ دروازه یک‌باره به نسخهٔ قبل بپری، سهمِ ترافیک را در چند گام کم کن و در هر گام دوباره بسنج. **سه چیز را اندازه بگیر:** کاربرانِ آسیب‌دیده، تعدادِ گام‌ها تا برگشتِ کامل، و **تعدادِ دفعاتی که این کار روی یک نسخهٔ سالم به‌اشتباه شروع می‌شود** (برگشت را روی نسخهٔ ۲٫۱٫۰ هم امتحان کن). **و سؤالِ سخت را جواب بده: اگر برگشتِ تدریجی هیچ‌وقت روی نسخهٔ سالم شروع نشد، آیا دروازه‌ات خوب است یا فقط کور است؟** — جوابت باید به همان «کمینهٔ نمونه» و به تعریفِ هشدارِ کاذب برسد.

## در فصل بعد

**ترمِ ۴ تمام شد.** سامانه‌ات **آمادهٔ استقرار است؛ استقرارِ واقعی یک لایه دارد که این ترم شبیه‌سازی‌اش کرد** — و بخشِ ۸ اسمِ تک‌تکِ اجزای آن لایه را گفت. نسخه دارد، مرز دارد، ارزان است، در روزِ بد جواب می‌دهد، و راهِ برگشت دارد.

**ولی از فردا شروع می‌شود تغییر کردن.** ترمِ ۵ دربارهٔ همان فرداست: پایش، رانشِ داده و رانشِ مفهوم، کیفیت وقتی برچسب نداری، هشداری که خسته‌ات نکند، و **بازآموزی: کِی و چطور**. قاعدهٔ سختش را از همین حالا بدان: **سامانه‌ای که پایش نمی‌شود، خراب است و تو نمی‌دانی.**

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/darbast/lessons/t4/s09-project-deploy (یادستان, Yaadestan)
