# فصل ۰۳ — `WHERE`: کدام سطرها

<div dir="rtl">

# فصل ۰۳ — `WHERE`: کدام سطرها

## در این فصل چه یاد می‌گیری

دو پرسش می‌نویسیم که **تنها تفاوتشان یک جفت پرانتز است**. اولی **۱۸۱** سطر برمی‌گرداند، دومی **۳۵** سطر. هیچ‌کدام خطا نمی‌دهند، هیچ‌کدام هشدار نمی‌دهند، و اگر عددشان را در یک گزارش بگذاری هیچ‌کس از روی خودِ عدد نمی‌فهمد کدامش را نوشته‌ای.

این بدترین نوعِ خطا در کارِ با داده است و کلِ این دوره حولِ همان می‌چرخد: **پرسشی که خطا نمی‌دهد و عددِ غلط برمی‌گرداند.** در این فصل با کوچک‌ترین نمونه‌اش روبه‌رو می‌شوی، و مهم‌تر، یاد می‌گیری چطور با یک شمارشِ دوم مچش را بگیری.

![دو مسیرِ لوله‌کشی با یک شیرِ انشعاب که در دو جای متفاوت گذاشته شده و دو حجمِ خیلی متفاوت خروجی می‌دهد](/lesson-assets/t1-s03-where/prompt/01-image-two-valve-placements.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- با `WHERE` فقط سطرهایی را بگیری که شرطی را برآورده می‌کنند
- بگویی `AND` و `OR` در یک شرطِ ترکیبی به چه ترتیبی خوانده می‌شوند
- با شکستنِ یک شرطِ ترکیبی به تکه‌هایش، درستیِ عددت را ثابت کنی
- `BETWEEN` و `IN` و `LIKE` را جای زنجیرهٔ طولانیِ شرط بنشانی
- سطرهایی را که مقدارشان خالی است پیدا کنی

## قبل از شروع

**از فصلِ ۲:** `SELECT` و `FROM` و `LIMIT` و `AS`، و `COUNT(*)`.

**یک چیزِ تازه که از همین فصل به بعد در همهٔ پرسش‌ها می‌بینی:** جای هر مقداری در متنِ پرسش یک `?` می‌گذاریم و خودِ مقدار را جدا می‌فرستیم. فعلاً همین‌قدر بدان که این تنها راهِ درستِ فرستادنِ مقدار است؛ **فصلِ ۷ می‌گوید چرا، و چه اتفاقی می‌افتد اگر مقدار را داخلِ متنِ پرسش بچسبانی.**

> 📓 **نوت‌بوک:** [نوت‌بوک این فصل را در Colab باز کن](/notebooks/avand/term-1-reading-data/session-03-where.ipynb) — همهٔ کدهای این فصل آماده و به‌ترتیب داخلش هست.

</div>

| جدول | تعدادِ سطر | زمانِ ساخت |
|---|---|---|
| `books` | ۱٬۲۰۰ | کمتر از یک ثانیه |
| `branches` | ۶ | آنی |

<div dir="rtl">

## ۱. `WHERE`: بندی که سطرها را غربال می‌کند

`WHERE` بعد از `FROM` می‌آید و یک شرط می‌گیرد. هر سطری که شرط برایش درست باشد می‌ماند، بقیه نه.

عملگرهای مقایسه همان‌هایی هستند که در پایتون می‌شناسی، با یک استثنا: **«نامساوی» در `SQL` معمولاً `<>` نوشته می‌شود** (اگرچه `!=` هم کار می‌کند).

</div>

```python
print(q("SELECT title, category, year, borrowed FROM books WHERE borrowed > 180 LIMIT 5"))
print()
print("چند کتاب بیشتر از ۱۸۰ بار امانت رفته‌اند؟",
      int(q("SELECT COUNT(*) FROM books WHERE borrowed > 180").iloc[0, 0]))
```

```text
              title    category  year  borrowed
0  در جست‌وجوی آینه       فلسفه  2008       185
1     کوچه پشت آینه         هنر  2002       188
2       خاک و ستاره  زندگی‌نامه  2019       182
3    بازگشت به خانه       فلسفه  2019       190
4      روزهای باران        رمان  2017       183

چند کتاب بیشتر از ۱۸۰ بار امانت رفته‌اند؟ 41
```

<div dir="rtl">

**دقت کن که `LIMIT 5` و `COUNT(*)` دو کارِ متفاوت کردند.** اولی پنج سطر از ۴۱ سطر را نشان داد، دومی گفت آن ۴۱ چندتاست. اگر فقط اولی را می‌دیدی، هیچ تصوری از اندازهٔ نتیجه نداشتی. **عادتِ خوب: هر پرسشِ فیلترداری را یک بار با `COUNT(*)` هم بزن.**

**و به ترتیبِ کارها دقت کن، چون از اینجا به بعد مدام به کارت می‌آید:** `WHERE` **قبل از** شمردن اجرا می‌شود. یعنی `COUNT(*)` سطرهای بازمانده را می‌شمارد، نه سطرهای جدول را. همین یک جمله توضیح می‌دهد که چرا عددِ ۴۱ با عددِ ۱۲۰۰ی که در فصلِ ۲ گرفتیم فرق دارد — و در ترمِ ۲، وقتی `GROUP BY` و `HAVING` هم اضافه شوند، ترتیبِ این مرحله‌ها خودش موضوعِ یک فصل می‌شود.

و حالا مقدار را با `?` می‌فرستیم:

</div>

```python
print(q("SELECT COUNT(*) AS n FROM books WHERE category = ?", ("شعر",)))
```

```text
     n
0  164
```

<div dir="rtl">

مقدارِ `"شعر"` داخلِ متنِ پرسش نیست؛ در یک `tuple` جدا رفت. **دقت کن که آن `tuple` حتماً باید کاما داشته باشد** — `("شعر",)` یک `tuple` یک‌عضوی است، ولی `("شعر")` فقط یک رشته است و `sqlite3` آن را به‌عنوانِ فهرستی از تک‌کاراکترها می‌بیند.

## ۲. تلهٔ تقدم: `AND` قبل از `OR` می‌بندد

پرسشِ واقعی: **«کتاب‌های شعر یا رمان که از سال ۲۰۲۰ به بعد منتشر شده‌اند چندتاست؟»**

جملهٔ فارسی مبهم نیست: «از سال ۲۰۲۰ به بعد» آشکارا به هر دو دسته می‌خورد، نه فقط به دومی. کسی که این جمله را می‌شنود یک لحظه هم شک نمی‌کند.

**ابهام موقعِ ترجمه ساخته می‌شود، نه موقعِ پرسیدن.** وقتی همان جمله را کلمه‌به‌کلمه به `SQL` می‌بری، دو شرطِ متفاوت درمی‌آید که هر دو ترجمهٔ قابلِ‌دفاعی از یک جمله‌اند:

</div>

```python
loose = int(q("""
    SELECT COUNT(*) FROM books
    WHERE category = ? OR category = ? AND year >= ?
""", ("شعر", "رمان", 2020)).iloc[0, 0])

tight = int(q("""
    SELECT COUNT(*) FROM books
    WHERE (category = ? OR category = ?) AND year >= ?
""", ("شعر", "رمان", 2020)).iloc[0, 0])

print("بدون پرانتز:", loose)
print("با پرانتز  :", tight)
print("اختلاف     :", loose - tight, "سطر")
```

```text
بدون پرانتز: 181
با پرانتز  : 35
اختلاف     : 146 سطر
```

<div dir="rtl">

**صد و چهل و شش سطر اختلاف، و هیچ‌کدام از این دو پرسش خطا نداد.**

قاعده این است: **`AND` محکم‌تر از `OR` می‌چسبد.** یعنی پرسشِ اول در واقع این‌طور خوانده شد:

</div>

```sql
WHERE category = 'شعر'  OR  (category = 'رمان' AND year >= 2020)
```

<div dir="rtl">

یعنی «همهٔ شعرها، به‌اضافهٔ رمان‌های ۲۰۲۰ به بعد» — که اصلاً پرسشِ ما نبود. فیلترِ سال روی شعرها **اعمال نشد**.

> 🌱 **ریشه‌اش کجاست:** این دقیقاً همان چیزی است که در حساب می‌گوید «ضرب قبل از جمع». `۲ + ۳ × ۴` می‌شود ۱۴ نه ۲۰، چون ضرب محکم‌تر می‌چسبد — و این یک کشفِ ریاضی نیست، یک **توافق** است که آدم‌ها کردند تا یک نوشته دو خوانش نداشته باشد. `AND` و `OR` هم دقیقاً همان توافق را دارند. داستانِ کاملش در [ریشه ترمِ ۱ فصل ۷](/courses/risheh/lessons/term-1-numbers/session-07-order-operations) آمده، و اگر آن فصل را خوانده باشی این بخش برایت تکرارِ یک ایدهٔ آشناست، نه یک قاعدهٔ تازه.

**قاعدهٔ عملیِ این دوره: هر جا `AND` و `OR` در یک شرط با هم آمدند، پرانتز بگذار — حتی وقتی لازم نیست.** پرانتزِ اضافه هیچ هزینه‌ای ندارد؛ پرانتزِ جاافتاده ۱۴۶ سطر هزینه دارد.

## ۳. حالا ثابتش کن: شمارشِ دوم

نگفتنِ «کدام درست است» کافی نیست. **آن دو عدد را از راهِ دیگری بساز و ببین کدام می‌خواند.**

شرطِ ترکیبی را به تکه‌های ساده‌اش می‌شکنیم و هرکدام را جدا می‌شماریم:

</div>

```python
print("شعرهای همه سال‌ها      :",
      int(q("SELECT COUNT(*) FROM books WHERE category = ?", ("شعر",)).iloc[0, 0]))
print("رمان‌های ۲۰۲۰ به بعد   :",
      int(q("SELECT COUNT(*) FROM books WHERE category = ? AND year >= ?",
            ("رمان", 2020)).iloc[0, 0]))
print("شعرهای ۲۰۲۰ به بعد     :",
      int(q("SELECT COUNT(*) FROM books WHERE category = ? AND year >= ?",
            ("شعر", 2020)).iloc[0, 0]))
```

```text
شعرهای همه سال‌ها      : 164
رمان‌های ۲۰۲۰ به بعد   : 17
شعرهای ۲۰۲۰ به بعد     : 18
```

<div dir="rtl">

**حالا هر دو عدد را با دست می‌سازیم:**

- خوانشِ بدونِ پرانتز = همهٔ شعرها + رمان‌های ۲۰۲۰ به بعد = ۱۶۴ + ۱۷ = **۱۸۱** ✔
- خوانشِ با پرانتز = شعرهای ۲۰۲۰ به بعد + رمان‌های ۲۰۲۰ به بعد = ۱۸ + ۱۷ = **۳۵** ✔

هر دو دقیقاً درآمدند. **این کارِ نیم‌دقیقه‌ای، تفاوتِ بینِ «فکر می‌کنم درست است» و «می‌دانم درست است» را می‌سازد.**

جمع کردنِ دو تکه اینجا مجاز بود چون «شعر» و «رمان» هیچ هم‌پوشانی ندارند — یک کتاب نمی‌تواند هر دو باشد. اگر دو شرط هم‌پوشانی داشته باشند، جمعِ ساده دوباره‌شماری می‌کند؛ ترمِ ۳ ابزارِ درستش را می‌دهد.

> ✅ **چک کن:** عددِ `18` و `17` را با هم جمع کن. اگر ۳۵ نشد، یکی از سه پرسشِ بالا را دستکاری کرده‌ای. و اگر شد ولی `tight` عددِ دیگری داد، **پرانتزت جای دیگری است**.

## ۴. `BETWEEN`: کوتاه‌تر، و دو سرش داخل است

`BETWEEN a AND b` همان `>= a AND <= b` است. **هر دو سر داخل بازه‌اند** و این تنها چیزی است که باید دربارهٔ `BETWEEN` حفظ کنی.

</div>

```python
between = int(q("SELECT COUNT(*) FROM books WHERE pages BETWEEN ? AND ?",
                (200, 400)).iloc[0, 0])
manual = int(q("SELECT COUNT(*) FROM books WHERE pages >= ? AND pages <= ?",
               (200, 400)).iloc[0, 0])
open_ended = int(q("SELECT COUNT(*) FROM books WHERE pages > ? AND pages < ?",
                   (200, 400)).iloc[0, 0])

print("BETWEEN 200 AND 400 :", between)
print(">= 200 AND <= 400   :", manual)
print(">  200 AND <  400   :", open_ended)
```

```text
BETWEEN 200 AND 400 : 274
>= 200 AND <= 400   : 274
>  200 AND <  400   : 269
```

<div dir="rtl">

دو خطِ اول یکی‌اند — همان تعریف. **خطِ سوم پنج سطر کمتر است، و آن پنج سطر کتاب‌هایی هستند که دقیقاً ۲۰۰ یا دقیقاً ۴۰۰ صفحه دارند.**

پنج سطر از ۱٬۲۰۰ یعنی کمتر از نیم درصد — و دقیقاً به همین دلیل خطرناک است: **اختلافی که آن‌قدر کوچک است که در نگاهِ اول به چشم نمی‌آید، ولی وقتی همان شرط روی تاریخ باشد می‌تواند یک روزِ کامل را از گزارش بیندازد بیرون.** ترمِ ۴ یک بخشِ کامل به همین اختصاص دارد.

## ۵. `IN`: زنجیرهٔ `OR` را کوتاه کن

</div>

```python
in_list = int(q("SELECT COUNT(*) FROM books WHERE category IN (?, ?, ?)",
                ("شعر", "رمان", "کودک")).iloc[0, 0])
or_chain = int(q("""
    SELECT COUNT(*) FROM books
    WHERE category = ? OR category = ? OR category = ?
""", ("شعر", "رمان", "کودک")).iloc[0, 0])
print("IN  :", in_list)
print("OR  :", or_chain)
```

```text
IN  : 477
OR  : 477
```

<div dir="rtl">

**عمداً هر دو را نوشتیم و عددشان را کنارِ هم گذاشتیم.** ادعای «این دو یکی‌اند» را نباید باور کنی؛ باید ببینی.

`IN` علاوه بر کوتاهی یک مزیتِ واقعی دارد: **جای پرانتزگذاری برای اشتباه نمی‌گذارد.** زنجیرهٔ `OR` وقتی با یک `AND` ترکیب شود دقیقاً همان تلهٔ بخشِ ۲ را می‌سازد؛ `IN` خودش یک واحدِ بسته است و هر چیزی که داخلش باشد، با هم گروه می‌ماند.

**و یک نکتهٔ عملی دربارهٔ فهرست‌های بلند:** به‌ازای هر مقدار یک `?` لازم داری، پس برای فهرستی که طولش را از قبل نمی‌دانی باید علامت‌ها را در پایتون بسازی — چیزی شبیهِ `"(" + ",".join("?" * len(values)) + ")"`. **دقت کن که آنچه ساخته می‌شود فقط علامت‌های `?` است، نه خودِ مقدارها**؛ مقدارها همچنان جدا می‌روند. مرزِ دقیقِ اینکه چه چیزی را می‌شود به یک پرسش چسباند و چه چیزی را نه، در فصلِ ۷ کامل می‌شود.

> ⚠️ **مواظب باش:** `NOT IN` تا وقتی هیچ مقدارِ خالی در کار نباشد رفتارِ قابلِ‌انتظاری دارد. اگر خالی وارد ماجرا شود، `NOT IN` کارِ عجیبی می‌کند که در فصلِ ۶ با عدد نشانش می‌دهیم. تا آن فصل، `NOT IN` را روی ستون‌های خالی‌دار به‌کار نبر.

## ۶. `LIKE` و `%`: جست‌وجو در متن

`%` یعنی «هر تعداد کاراکتر، از جمله هیچ». پس `'%باران%'` یعنی «باران هرجای متن»، و `'روزهای%'` یعنی «متن با روزهای شروع شود».

</div>

```python
print("عنوان‌هایی که «باران» دارند :",
      int(q("SELECT COUNT(*) FROM books WHERE title LIKE ?", ("%باران%",)).iloc[0, 0]))
print("عنوان‌هایی که با «روزهای» شروع می‌شوند:",
      int(q("SELECT COUNT(*) FROM books WHERE title LIKE ?", ("روزهای%",)).iloc[0, 0]))
print(q("SELECT title FROM books WHERE title LIKE ? LIMIT 3", ("%باران%",)))
```

```text
عنوان‌هایی که «باران» دارند : 257
عنوان‌هایی که با «روزهای» شروع می‌شوند: 210
             title
0      مه در باران
1  بازگشت به باران
2     رود در باران
```

<div dir="rtl">

**قبل از هر تفسیری، عددِ ۲۱۰ را یک بار با ذهنت بسنج.** عنوان‌های این جدول از شش الگوی ثابت ساخته شده‌اند و یکی از آن شش الگو با «روزهای» شروع می‌شود. یعنی انتظار داری حدودِ یک‌ششمِ ۱٬۲۰۰ سطر — نزدیکِ ۲۰۰ — با آن شروع شوند، و ۲۱۰ دقیقاً در همان محدوده است. **این ارزان‌ترین شکلِ شمارشِ دوم است: قبل از دیدنِ عدد، حدس بزن چه بازه‌ای منتظرش هستی.** اگر عدد بیرونِ آن بازه درآمد، یا حدست غلط بوده یا پرسشت — و هر دو حالت ارزشِ فهمیدن دارد.

**دو هشدارِ صادقانه دربارهٔ `LIKE` در متنِ فارسی:**

اول اینکه `LIKE` **تطابقِ دقیقِ کاراکتری** است. اگر همان کلمه جایی با نویسهٔ عربی نوشته شده باشد، پیدا نمی‌شود. این یک مسئلهٔ فرضی نیست — در همین جدول واقعاً وجود دارد و **فصلِ ۴ عددش را درمی‌آورد**.

دوم اینکه `LIKE` با `%` در ابتدای الگو گران است، چون پایگاه داده مجبور می‌شود تک‌تکِ سطرها را نگاه کند. روی ۱٬۲۰۰ سطر اصلاً حس نمی‌شود؛ ترمِ ۵ نشان می‌دهد کجا حس می‌شود و چقدر.

## ۷. `NOT`، و شرطی که جمعِ دو تکه‌اش کل نمی‌شود

`NOT` شرط را وارونه می‌کند و مثلِ `AND` و `OR` تقدم دارد — محکم‌تر از هر دوی آن‌ها می‌چسبد. پس `NOT a AND b` یعنی `(NOT a) AND b`، نه `NOT (a AND b)`. **این هم یکی دیگر از جاهایی است که پرانتزِ اضافه رایگان است و پرانتزِ جاافتاده گران.**

فایدهٔ عملیِ `NOT` فقط وارونه کردن نیست؛ **یک آزمونِ کنترلی می‌سازد.** انتظارِ طبیعی این است که «شرط درست است» و «شرط درست نیست» روی هم کلِ جدول شوند، و اگر نشوند، یعنی سطرهایی هستند که هیچ‌کدام از دو شرط برایشان درست نیست:

</div>

```python
picked = int(q("SELECT COUNT(*) FROM books WHERE category = ? AND year >= ?",
               ("شعر", 2020)).iloc[0, 0])
rest = int(q("""
    SELECT COUNT(*) FROM books
    WHERE NOT (category = ? AND year >= ?)
""", ("شعر", 2020)).iloc[0, 0])
total = int(q("SELECT COUNT(*) FROM books").iloc[0, 0])

print("شرط درست است   :", picked)
print("شرط درست نیست  :", rest)
print("جمع دو تکه     :", picked + rest, "| کل جدول:", total)
```

```text
شرط درست است   : 18
شرط درست نیست  : 1182
جمع دو تکه     : 1200 | کل جدول: 1200
```

<div dir="rtl">

**اینجا جمع درآمد. این را به خاطر بسپار، چون در فصلِ ۶ همین آزمون را روی ستونِ `rating` تکرار می‌کنیم و جمع درنمی‌آید.**

دلیلش را همین حالا می‌شود دید. ستونِ `rating` در بعضی سطرها **خالی** است، و برای پیدا کردنِ آن سطرها یک عملگرِ مخصوص لازم است:

</div>

```python
print("rating خالی است    :",
      int(q("SELECT COUNT(*) FROM books WHERE rating IS NULL").iloc[0, 0]))
print("rating خالی نیست   :",
      int(q("SELECT COUNT(*) FROM books WHERE rating IS NOT NULL").iloc[0, 0]))
print("rating = NULL      :",
      int(q("SELECT COUNT(*) FROM books WHERE rating = NULL").iloc[0, 0]))
```

```text
rating خالی است    : 231
rating خالی نیست   : 969
rating = NULL      : 0
```

<div dir="rtl">

سه خط، و خطِ سوم عجیب است: `rating = NULL` **صفر** سطر می‌دهد، در حالی که ۲۳۱ سطر واقعاً `NULL` هستند. خطایی هم نگرفتیم.

**فعلاً یک قاعدهٔ مکانیکی را بردار و برو:** برای مقدارِ خالی همیشه `IS NULL` و `IS NOT NULL` بنویس، هرگز `= NULL` و `<> NULL`. **فصلِ ۶ می‌گوید چرا، و آنجا معلوم می‌شود که این یک استثنای نحوی نیست بلکه از یک تصمیمِ عمیق‌تر می‌آید.**

و آن ۹۶۹ آشناست: همان عددی است که در فصلِ ۲ فهمیدیم `AVG(rating)` بر آن تقسیم کرده.

> 📏 **اندازه بگیر:** **یک سطر یعنی چه؟** نتیجهٔ هر پرسشِ این فصل که `LIMIT` دارد، یک کتاب است؛ نتیجهٔ هر پرسشی که `COUNT(*)` دارد، یک سطر است که یعنی «کلِ زیرمجموعهٔ فیلترشده». **با کدام شمارشِ دوم سنجیدی؟** ۱۸۱ و ۳۵ را از راهِ جمعِ تکه‌های مستقل بازساختیم (۱۶۴+۱۷ و ۱۸+۱۷)، و `IN` را با زنجیرهٔ `OR` سنجیدیم (۴۷۷ و ۴۷۷). **چه کسی از قلم افتاد؟** سه گروه: ۲۴۰ سطرِ `arrivals.csv`؛ ۲۳۱ سطری که `rating` ندارند و در هر شرطی روی `rating` بی‌صدا کنار می‌روند؛ و هر کتابی که نامِ نویسنده‌اش با نویسهٔ عربی وارد شده و `LIKE` پیدایش نمی‌کند.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** غلطِ تایپی در `WHERE` همان خطای فصلِ ۲ را می‌دهد، ولی این بار جای دیگری از پرسش:

</div>

```python
try:
    q("SELECT COUNT(*) FROM books WHERE categoy = ?", ("شعر",))
except Exception as error:
    print(type(error).__module__ + "." + type(error).__name__)
    print(error)
```

```text
pandas.errors.DatabaseError
Execution failed on sql 'SELECT COUNT(*) FROM books WHERE categoy = ?': no such column: categoy
```

<div dir="rtl">

**و یک خطای رایجِ دیگر:** اگر به‌جای `("شعر",)` بنویسی `("شعر")`، پایتون آن را یک رشتهٔ ساده می‌بیند و `sqlite3` هر حرفش را یک مقدار می‌شمارد. سه حرف برای یک `?` زیاد است، پس `sqlite3` می‌گوید تعدادِ مقدارها با تعدادِ `?`ها نمی‌خواند. آن پیام را در فصلِ ۷ کامل می‌بینی. فقط رشتهٔ یک‌حرفی خطا نمی‌دهد، چون یک حرف با یک `?` می‌خواند.

> 🤖 **از دستیارت بپرس:** «چرا در `SQL` عملگرِ `AND` تقدمِ بالاتری از `OR` دارد؟» بعد این را بپرس: **«اگر در یک شرط سه‌تا `OR` و یک `AND` داشته باشم و پرانتز نگذارم، دقیقاً چه چیزی با چه چیزی گروه می‌شود؟»** — جواب را باور نکن؛ همان شرط را با هر دو پرانتزگذاری روی همین جدول بزن و دو عدد را مقایسه کن.

## واژه‌های تازهٔ این فصل

</div>

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| WHERE | ور | بندی که می‌گوید کدام سطرها بمانند |
| predicate | پردیکیت | شرطی که برای هر سطر درست یا نادرست می‌شود |
| precedence | پرسیدنس | تقدم؛ اینکه کدام عملگر زودتر بسته می‌شود |
| BETWEEN | بیتوین | بازهٔ دوسر-بسته |
| wildcard | وایلدکارد | نویسهٔ جانشین، مثلِ `%` در `LIKE` |
| placeholder | پلیس‌هولدر | همان `?` که جای مقدار در متنِ پرسش می‌نشیند |

<div dir="rtl">

## تمرین‌ها

قبل از تمرین، بدونِ نگاه به بالا جواب بده: چرا ۱۸۱ منهای ۳۵ می‌شود ۱۴۶، و آن ۱۴۶ سطر دقیقاً چه کتاب‌هایی هستند؟

**تمرینِ اجباری:** پرسشِ «کتاب‌های شعبهٔ نسیم یا شعبهٔ بهار که بیشتر از ۱۰۰ بار امانت رفته‌اند» را دو بار بنویس — یک بار بدونِ پرانتز و یک بار با پرانتز — و **هر دو عدد را چاپ کن**. بعد **همان دو عدد را از راهِ جمعِ تکه‌های مستقل بساز** و نشان بده کدام خوانش با کدام تکه‌ها می‌خواند. اگر دو عدد یکی درآمدند، این هم یک نتیجه است: **بنویس چرا در این حالت پرانتز فرقی نکرد.**

**تمرینِ ستاره‌دار ⭐:** یک شرط پیدا کن که در آن `BETWEEN` و نسخهٔ `>` و `<`ِ همان، روی این جدول **دقیقاً یکی** جواب بدهند. (راهنمایی: به مقدارهای مرزی فکر کن.) بعد جوابِ سؤالِ سخت را بنویس: **اگر روی جدولِ خودت این دو عدد یکی درآمدند، آیا می‌توانی نتیجه بگیری که `BETWEEN` و `> <` یکی هستند؟** جوابت باید کلمهٔ «داده» داشته باشد.

## در فصل بعد

حالا می‌توانی سطرها را غربال کنی، ولی هنوز نمی‌توانی بگویی «پرامانت‌ترین». فصلِ بعد `ORDER BY` و `DISTINCT` را می‌آورد و در همان راه یک عیبِ واقعیِ همین جدول را بیرون می‌کشد: **فهرستِ نویسنده‌های یکتا ۱۲۳ نام دارد، ولی نویسنده‌های واقعی ۱۲۰ نفرند.**

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/avand/lessons/t1/s03-where (یادستان, Yaadestan)
