# فصل ۳ — وب‌سرور: کنترل LED از گوشی

<div dir="rtl">

# فصل ۳ — وب‌سرور: کنترل LED از گوشی

## در این فصل چه می‌سازی

فصل قبل بردت **مشتری** بود: سفارشِ GET فرستاد، سینیِ JSON گرفت و ساعتِ اینترنتی ساختی. ولی در تمامِ آن فصل، ما فقط **یک طرفِ** میز بودیم — همیشه سفارش‌دهنده، همیشه منتظر. در این فصل قشنگ‌ترین اتفاقِ این ترم می‌افتد: **ورق برمی‌گردد.** ESP32 خودش رستوران باز می‌کند.

یعنی بردِ تو یک **سرور** می‌شود: می‌نشیند، گوش می‌دهد، و هر کس با مرورگر سراغش برود، صفحه‌ای می‌بیند که بردِ تو پخته است. و چون هر صفحه‌ای می‌شود ساخت، دکمه هم می‌شود گذاشت. پس پروژهٔ این فصل: گوشی‌ات را برمی‌داری، آدرسِ برد را می‌زنی، و با دو دکمهٔ ON و OFF چراغِ روی میزت را روشن و خاموش می‌کنی. بدونِ هیچ اپِ اضافه، بدونِ هیچ سرویسِ خارجی — فقط تو، گوشی‌ات و بردت. این دقیقاً همان کاری است که لامپ‌های هوشمندِ گران‌قیمت می‌کنند:

![نقشهٔ کاملِ یک پروژهٔ کنترلِ LED با گوشی در یک شبکهٔ خانگی: سمت چپ یک گوشی که صفحهٔ ساده‌ای با عنوان Cheragh-e man و دو دکمهٔ بزرگ ON و OFF نشان می‌دهد و آدرسش http://192.168.1.42 است؛ وسط یک روترِ خانگی با موج‌های WiFi؛ سمت راست برد ESP32 روی Breadboard با یک LED و مقاومت روی پایهٔ GPIO 25 که روشن است؛ یک پاکتِ GET /on از گوشی به برد می‌رود و پاکتِ 200 OK برمی‌گردد، و دورِ همه‌چیز خطِ خانه با یک آیکونِ ابرِ خط‌خورده بیرونش، یعنی اینترنت لازم نیست](/lesson-assets/t4-s03-web-server-led/prompt/04-image-phone-led-setup.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- فرقِ سرور و کلاینت را بگویی و توضیح بدهی چطور نقش‌ها نسبت به فصل قبل برعکس شده‌اند.
- با `socket` یک سرورِ ساده روی ESP32 بسازی: `bind` روی پورتِ ۸۰، `listen`، `accept` و خواندنِ request خامِ مرورگر.
- یک صفحهٔ HTML را در یک رشتهٔ چندخطی (سه‌نقل‌قولی) بسازی و به‌عنوان پاسخ بفرستی.
- با مسیرِ URL (مثلِ `/on` و `/off`) درخواست‌ها را تشخیص بدهی و LED را از مرورگرِ گوشی کنترل کنی.

## قبل از شروع: چک‌لیست پیش‌نیاز

قبل از ادامه این‌ها را چک کن — اگر یکی‌شان لنگ می‌زند، اول برگرد همان فصل:

- **از فصل ۱:** اتصال WiFi، چاپ IP، مدلِ محله/پلاک — باید بلد باشی IP برد را پیدا کنی.
- **از فصل ۲:** HTTP، request/response، status code — امروز طرفِ دیگرِ همین مکالمه می‌ایستیم.
- **از ترم ۲، فصل ۱:** تعریف تابع — `connect_wifi` سر جایش است.
- **از ترم ۱، فصل ۵:** `machine.Pin` و خروجی دیجیتال — کنترلِ LED.
- **از ترم ۲، فصل ۵:** لیست و کلمهٔ `in` در حلقهٔ `for` — امروز `in` را به شکلی تازه روی رشته‌ها می‌بینیم.

لوازم این فصل:

| قطعه / ابزار | تعداد | جایگزین |
|---|---|---|
| برد ESP32 + Breadboard + کابل USB | ۱ | — |
| LED قرمز + مقاومت 220 اهم | ۱ | هر رنگ LED |
| سیم جامپر | ۲ | — |
| شبکهٔ WiFi 2.4GHz | ۱ | هات‌اسپات گوشی (برای سرور، اینترنت هم لازم نیست!) |
| گوشی با مرورگر، وصل به **همان** شبکه | ۱ | مرورگرِ خودِ کامپیوتر هم کار می‌کند |
| کامپیوتر با Thonny | ۱ | مسیر شبیه‌ساز آخر همین فصل |

> 🧪 **آزمایشگاه:** جادوی این فصل — باز کردنِ صفحه از گوشیِ واقعیِ خودت — فقط با بردِ واقعی ممکن است و **شبیه‌ساز مرورگرِ ما شبکه را اجرا نمی‌کند**. ولی کدِ سرور را آنجا ببین و کپی کن، و مخصوصاً فایلِ سومِ همین فصل (تستِ منطقِ مسیرها) را که اصلاً شبکه نمی‌خواهد همان‌جا اجرا کن. [برو به آزمایشگاه](/lab).

## ۱. سرور، کلاینت، و درهای شماره‌دار

اول دو کلمهٔ فصل قبل را محکم کنیم. **کلاینت** کسی است که مکالمه را **شروع** می‌کند: سفارش می‌دهد. **سرور** کسی است که **منتظر** می‌نشیند و جواب می‌دهد. دقت کن: سرور و کلاینت «نوعِ دستگاه» نیستند، **نقش**‌اند! همین گوشیِ تو وقتی سایت باز می‌کند کلاینت است و وقتی هات‌اسپاتش فایلی به دوستت می‌دهد، دارد نقشِ سرور بازی می‌کند. فصل قبل ESP32 کلاینت بود؛ امروز سرور می‌شود. دستگاه همان دستگاه است — فقط فیلم‌نامه عوض شده.

![تصویرِ دو-پرده‌ایِ عوض‌شدنِ نقش در یک رستوران: پردهٔ چپ با برچسب yesterday، بردِ ESP32 مثل یک مشتری پشتِ میز نشسته با برچسب client و از آشپزخانه سینی می‌گیرد؛ پردهٔ راست با برچسب today، همان بردِ ESP32 کلاهِ سرآشپز گذاشته و پشتِ پیشخوانِ آشپزخانه با برچسب server ایستاده و یک صفحهٔ وبِ درخشان را روی سینی به یک گوشی که حالا مشتری است سرو می‌کند](/lesson-assets/t4-s03-web-server-led/prompt/01-image-role-swap-restaurant.png)

حالا یک سؤالِ دقیق: کلاینت از کجا بداند در ساختمانِ سرور، سراغِ کدام برنامه برود؟ چون در یک دستگاه ممکن است چند برنامه هم‌زمان منتظر باشند. جواب: **پورت**. هر دستگاهِ توی شبکه یک ساختمان است با یک پلاک (همان IP فصل ۱)، ولی ساختمان فقط یک در ندارد — کلی درِ **شماره‌دار** دارد و هر برنامه پشتِ یکی از درها می‌نشیند. بعضی شماره‌ها قراردادِ جهانی‌اند: درِ شمارهٔ **۸۰** درِ رسمیِ وب است. وقتی در مرورگر می‌نویسی `http://192.168.1.42`، مرورگر می‌فهمد: «برو ساختمانِ با این پلاک، درِ شمارهٔ ۸۰ را بزن.» پس نقشهٔ امروزِ ما سه قدم است: پشتِ درِ ۸۰ مستقر شو، گوش بده، جواب بده.

## چالش: کلاینت کیست، سرور کیست، درِ چند؟

وقتی با گوشی صفحهٔ بردت را باز می‌کنی، کلاینت کیست و سرور کیست؟ و درِ شمارهٔ چند زده می‌شود؟

---

**جواب:** مرورگرِ گوشی **کلاینت** است (او شروع می‌کند و سفارش می‌دهد) و بردِ ESP32 **سرور** است (منتظر می‌نشیند و صفحه را جواب می‌دهد). درِ زده‌شده هم درِ شمارهٔ **۸۰** است، درِ رسمیِ وب. دقیقاً برعکسِ فصل قبل که برد کلاینت بود!

## ۲. socket: پشتِ در بنشین و گوش بده

ابزارِ ساختنِ سرور، ماژولِ `socket` است — مثلِ `network` همراهِ خودِ MicroPython، بدونِ نصب. کلمهٔ socket یعنی «پریز»: یک سرِ اتصال که می‌شود بهش وصل شد. فایلِ جدید؛ اول همان `connect_wifi` فصل قبل — چون سرور هم اول باید عضوِ محله باشد و پلاک بگیرد. بعد، قلبِ سرور:

</div>

```python
s = socket.socket()
s.bind(("0.0.0.0", 80))   # rooye dar-e shomare 80 (dar-e web) beshin
s.listen(1)               # gush bede: yek mehman dar nobat kafi ast
```

<div dir="rtl">

سه خط، سه قدم. `socket.socket()` پریزمان را می‌سازد. `bind` یعنی «پشتِ این در مستقر شو» — و آن چیزی که به `bind` می‌دهیم یک زوج است داخلِ پرانتز: آدرس و شمارهٔ در، کنارِ هم، با کاما. آدرسِ `"0.0.0.0"` معنای قشنگی دارد: «از هر راهی که مهمان برسد، قبول می‌کنم.» و ۸۰ همان درِ رسمیِ وب. `listen(1)` هم یعنی گوش‌به‌زنگ باش. حالا حلقهٔ اصلی:

</div>

```python
conn, client = s.accept()
request = str(conn.recv(1024))
```

<div dir="rtl">

خطِ اول یک چیزِ تازه دارد: `s.accept()` وقتی مهمان بیاید، **دو چیز** هم‌زمان برمی‌گرداند — یک خطِ ارتباطیِ اختصاصی با همان مهمان، و آدرسِ مهمان. ما هم دو اسم با کاما نوشته‌ایم تا هر دو هدیه را یک‌جا بگیریم: اولی در `conn`، دومی در `client`. نکتهٔ مهم‌تر: `accept` **صبور** است — تا وقتی مهمانی نیاید، برنامه همان‌جا می‌ایستد و منتظر می‌ماند. خطِ دوم `recv(1024)` است: «حرفِ مهمان را بگیر، حداکثر این‌قدر» — و چون جوابش متنِ خام است، با `str` (رفیقِ ترم ۲) به رشتهٔ معمولی تبدیلش می‌کنیم.

حالا یک خرابکاریِ عمدی: اسمِ متد را غلط تایپ کن، مثلاً `s.lsten(1)` (حرفِ i خورده) و Run بزن:

</div>

```text
AttributeError: 'socket' object has no attribute 'lsten'
```

<div dir="rtl">

`AttributeError` یعنی «شیءِ socket عضوی به این اسم ندارد» — همان خطای آشنای فصل قبل. درستش کن به `listen` و دوباره Run بزن. کدِ کامل، فایل `01_socket_listen.py`:

</div>

```python
# Term 4 - Session 03 - avalin server: gush bede, sefaresh ra chap kon, salam bede
import network
import socket
import time

SSID = "NAME_SHABAKE_TO"
PASSWORD = "PASSWORD_SHABAKE"

def connect_wifi():
    wlan = network.WLAN(network.STA_IF)
    wlan.active(True)
    if not wlan.isconnected():
        print(f"dar hale etesal be {SSID} ...")
        wlan.connect(SSID, PASSWORD)
        tries = 0
        while not wlan.isconnected() and tries < 15:
            time.sleep(1)
            tries = tries + 1
    if wlan.isconnected():
        print(f"vasl! address-e server: http://{wlan.ifconfig()[0]}")
    else:
        print("vasl nashod - aval WiFi ra ba code-haye jalase 1 check kon")

connect_wifi()

s = socket.socket()
s.bind(("0.0.0.0", 80))   # rooye dar-e shomare 80 (dar-e web) beshin
s.listen(1)               # gush bede: yek mehman dar nobat kafi ast
print("server amade ast! address-e bala ra dar morurgar-e computer bezan")

while True:
    conn, client = s.accept()   # ta amadan-e mehman, code haminja sabr mikonad
    print(f"mehman amad: {client}")
    request = str(conn.recv(1024))
    print("---- sefaresh-e kham ----")
    print(request)
    conn.send("HTTP/1.1 200 OK\r\nContent-Type: text/html\r\n\r\n")
    conn.send("<h1>Salam az ESP32!</h1>")
    conn.close()   # khat-e ekhtesasi-e mehman ra bebandim
```

<div dir="rtl">

دقت کن این‌جا در پیامِ اتصال، آدرس را با `http://` جلویش چاپ می‌کنیم تا بعداً فقط کپی‌اش کنیم. Run بزن؛ Shell ساکت می‌شود و می‌نویسد `server amade ast!` — سرورِ ما زنده است و پشتِ درِ ۸۰ نشسته. حالا در کامپیوتر، مرورگر را باز کن و IP برد را با `http://` جلویش تایپ کن. Enter... و به Shell نگاه کن:

</div>

```text
mehman amad: ('192.168.1.7', 54321)
---- sefaresh-e kham ----
b'GET / HTTP/1.1\r\nHost: 192.168.1.42\r\nUser-Agent: Mozilla/5.0 ...'
```

<div dir="rtl">

این را ببین! مرورگر واقعاً یک **نامهٔ متنی** فرستاد — همان request که فصل قبل درباره‌اش حرف زدیم، حالا با چشمِ خودت. `GET /` یعنی «صفحهٔ اصلی را بده». آن `\r\n` ها هم علامتِ «برو سرِ خط» در قراردادِ HTTP هستند. سرور هم یک جوابِ کوچک فرستاد.

✅ **چک کن:** در مرورگر باید **Salam az ESP32!** با حروفِ درشت ببینی، و در Shell هم متنِ خامِ `GET / ...` را. اگر Shell سفارش را نشان داد ولی مرورگر صفحه را نیاورد، برو سراغِ بخشِ «چهار دیوار».

## چالش: برنامه روی s.accept() می‌ایستد یا رد می‌شود؟

برنامهٔ سرور وقتی به خطِ `s.accept()` می‌رسد چه رفتاری دارد — رد می‌شود و می‌رود جلو، یا می‌ایستد؟ چرا این رفتار برای سرور منطقی است؟

---

**جواب:** می‌ایستد و **صبر می‌کند** تا یک مهمان بیاید؛ تا وقتی کسی در نزند، برنامه همان‌جا منتظر می‌ماند. این برای سرور کاملاً منطقی است: کارِ سرور همین است که آماده بنشیند و به‌محضِ رسیدنِ سفارش جواب بدهد — نباید بی‌سفارش بی‌خودی جلو برود.

## ۳. HTML و رشتهٔ چندخطی: آشپزیِ صفحه

مهمان در زد و سفارش داد؛ حالا باید غذا بپزیم: یک **صفحهٔ وب**. زبانِ ساختنِ صفحه، **HTML** است — زبانِ جعبه‌ها. هر تکه محتوا داخلِ یک **تگ** می‌نشیند: `<h1>` یعنی «تیترِ درشت» و `</h1>` یعنی «تیتر تمام شد»، مثلِ جعبه‌ای که درش را باز و بسته می‌کنی.

![کالبدشکافیِ یک صفحهٔ وبِ کوچک در دو ستون: ستونِ چپ با برچسب code، جعبه‌های تودرتوی گِردشده که تگ‌های HTML‌اند — جعبهٔ بیرونی html، داخلش body، داخلِ آن یک h1 با نوشتهٔ Cheragh-e man و دو جعبهٔ قرصی‌شکل a href با نوشته‌های ON و OFF؛ ستونِ راست با برچسب page، صفحهٔ گوشی که همان محتوا را نمایش می‌دهد: یک تیترِ درشت و دو دکمهٔ بزرگِ لمسیِ ON و OFF](/lesson-assets/t4-s03-web-server-led/prompt/03-image-html-page-anatomy.png)

صفحهٔ واقعی که فقط یک تیتر نیست — ساختار دارد، چند خط است. و اینجا یک مشکلِ زبانی داریم: رشته‌های ما تا امروز همیشه **یک‌خطی** بودند؛ وسطِ `"..."` که نمی‌شود Enter زد. راه‌حلش در Python ساده و خوش‌قیافه است: **سه نقل‌قول**. رشته‌ای که با `"""` باز و بسته شود، هر چند خط که بخواهی جا دارد — Enter، فاصله، همه‌چیز همان‌طور که نوشتی داخلش می‌ماند:

</div>

```python
html = """<html>
<head><title>AIRO LED</title></head>
<body>
<h1>Cheragh-e man</h1>
<p><a href="/on" style="font-size:60px">ON</a></p>
<p><a href="/off" style="font-size:60px">OFF</a></p>
</body>
</html>
"""
```

<div dir="rtl">

نگاه کن چه خواناست — انگار خودِ صفحه را می‌بینی. تگ‌های تازه: `<html>` جعبهٔ کلِ صفحه است و `<body>` جعبهٔ بدنه‌اش؛ `<title>` اسمی است که بالای زبانهٔ مرورگر می‌نشیند؛ `<p>` یعنی پاراگراف. و مهم‌ترینِ امروز: `<a href="/on">ON</a>` یک **لینک** است — نوشتهٔ ON که وقتی رویش بزنی، مرورگر می‌رود سراغِ مسیرِ `/on`. آن `style="font-size:60px"` هم فقط یک تنظیمِ ظاهری است که دکمه‌ها را برای انگشت درشت می‌کند.

> 💡 **نکته:** برای فرستادنِ جواب، دو تکه لازم داری: اول برگهٔ روی سینی که این بار **خودت** می‌نویسی‌اش — `HTTP/1.1 200 OK` و نوعِ محتوا، بعد یک خطِ خالی — و بعد خودِ غذا (همان `html`). آن `\r\n\r\n` وسط، همان خطِ خالیِ جداکنندهٔ برگه از غذاست؛ قراردادِ HTTP است، حفظش نکن، کپی‌اش کن.

## چالش: اگر HTML را در رشتهٔ تک‌نقل‌قولی می‌گذاشتیم چه می‌شد؟

اگر همین HTML چندخطی را در یک رشتهٔ معمولیِ تک‌نقل‌قولی (`"..."`) می‌گذاشتیم، چه مشکلی پیش می‌آمد؟

---

**جواب:** رشتهٔ معمولی فقط یک خط را می‌پذیرد؛ به‌محضِ Enter زدنِ وسطِ آن، Python خطای `SyntaxError` می‌دهد چون رشته نصفه‌کاره تمام می‌شود. رشتهٔ سه‌نقل‌قولی (`"""..."""`) دقیقاً برای همین است: چند خط، با همهٔ Enterها و فاصله‌ها، داخلِ یک رشته جا می‌شوند — خانهٔ طبیعیِ HTML.

## ۴. مسیرِ URL: /on و /off (پروژهٔ اصلی)

لینکِ ON که زده شود، مرورگر چه می‌فرستد؟ دیدیم: `GET /on`. پس سرور فقط باید توی نامهٔ مهمان دنبالِ همین بگردد. اینجا یک ابزارِ آشنا به شکلِ تازه به کمک می‌آید: کلمهٔ `in` را از حلقهٔ `for` می‌شناسی، ولی این‌جا عملگری است با معنای تازه روی رشته‌ها: «آیا این تکه‌متن، داخلِ آن متنِ بزرگ‌تر هست؟» جوابش `True` یا `False` است — دقیقاً خوراکِ `if`:

</div>

```python
if "GET /on" in request:
    led.value(1)
    print("LED roshan shod")
if "GET /off" in request:
    led.value(0)
    print("LED khamush shod")
```

<div dir="rtl">

سیم‌کشی را هم چشم‌بسته بلدی: LED با مقاومت 220 اهم روی GPIO 25 — همان مدارِ چراغِ فصل ۱. کدِ کامل، فایل `02_web_led.py`:

</div>

```python
# Term 4 - Session 03 - web server: control-e LED az morurgar-e goshi
# masir-e URL: /on -> roshan, /off -> khamush
from machine import Pin
import network
import socket
import time

SSID = "NAME_SHABAKE_TO"
PASSWORD = "PASSWORD_SHABAKE"

led = Pin(25, Pin.OUT)   # LED + moghavemat 220 rooye GPIO 25

html = """<html>
<head><title>AIRO LED</title></head>
<body>
<h1>Cheragh-e man</h1>
<p><a href="/on" style="font-size:60px">ON</a></p>
<p><a href="/off" style="font-size:60px">OFF</a></p>
</body>
</html>
"""

def connect_wifi():
    wlan = network.WLAN(network.STA_IF)
    wlan.active(True)
    if not wlan.isconnected():
        print(f"dar hale etesal be {SSID} ...")
        wlan.connect(SSID, PASSWORD)
        tries = 0
        while not wlan.isconnected() and tries < 15:
            time.sleep(1)
            tries = tries + 1
    if wlan.isconnected():
        print(f"in address ra dar goshi bezan: http://{wlan.ifconfig()[0]}")
    else:
        print("vasl nashod - aval WiFi ra ba code-haye jalase 1 check kon")

connect_wifi()

s = socket.socket()
s.bind(("0.0.0.0", 80))
s.listen(1)
print("server-e LED amade ast!")

while True:
    conn, client = s.accept()
    request = str(conn.recv(1024))
    if "GET /on" in request:
        led.value(1)
        print("LED roshan shod")
    if "GET /off" in request:
        led.value(0)
        print("LED khamush shod")
    conn.send("HTTP/1.1 200 OK\r\nContent-Type: text/html\r\n\r\n")
    conn.send(html)
    conn.close()
```

<div dir="rtl">

Run بزن؛ باید `server-e LED amade ast!` بیاید. حالا لحظه‌ای که از اولِ فصل قولش را دادم: گوشی‌ات را بردار — مطمئن شو WiFi‌اش به **همان شبکهٔ برد** وصل است، نه اینترنتِ موبایل! مرورگر، آدرس: `http://` و IP برد. صفحه آمد: «Cheragh-e man» با دو دکمهٔ درشت. انگشتت را بگذار روی ON...

✅ **چک کن:** با زدنِ ON باید LED روشن شود و با OFF خاموش. چند بار پشتِ هم بزن — ببین چقدر سریع جواب می‌دهد، چون همه‌چیز داخلِ خانهٔ خودتان است و هیچ داده‌ای حتی به اینترنت نمی‌رود. تو الان با دستِ خودت، از صفر، یک دستگاهِ هوشمندِ قابلِ کنترل با گوشی ساخته‌ای!

> 💡 **نکته:** اگر در `01_socket_listen.py` به Shell نگاه کنی (این برنامهٔ دوم سفارش‌ها را چاپ نمی‌کند) گاهی یک مهمانِ اضافه می‌بینی: `GET /favicon.ico` — مرورگر دنبالِ آیکونِ کوچکِ صفحه می‌گردد. ما نداریم، او هم بی‌خیال می‌شود؛ کاملاً بی‌ضرر است و کدِ ما چون فقط دنبالِ `/on` و `/off` می‌گردد اصلاً به آن محل نمی‌گذارد.

## چالش: چرا در آدرس‌بار، IP برد را می‌زنیم نه اسمش را؟

چرا در آدرس‌بارِ گوشی باید IP برد را بزنیم، نه مثلاً یک اسم را؟ بردِ ما در محله با چه چیزی شناخته می‌شود؟

---

**جواب:** چون بردِ ما در شبکه با **پلاکش** شناخته می‌شود، یعنی همان IP. مرورگر برای رسیدن به یک ساختمان به پلاک نیاز دارد، نه اسم؛ ما اسمی برای برد ثبت نکرده‌ایم، پس تنها راهِ رسیدن به آن، زدنِ IP (با `http://` جلویش) است.

## ۵. چهار دیوارِ معروفِ سرورسازی

سرور که می‌سازی، به چهار دیوارِ معروف می‌خوری. بیا از قبل با هر چهارتا آشنا شویم تا تنهایی به آن‌ها نخوری. دیوارِ اول را خودت به‌راحتی می‌سازی: برنامه را با Stop متوقف کن و بلافاصله دوباره اجرا کن:

</div>

```text
OSError: [Errno 112] EADDRINUSE
```

<div dir="rtl">

`EADDRINUSE` یعنی Address In Use: «این در قبلاً اشغال شده!» برنامهٔ قبلی موقعِ Stop شدن فرصت نکرد درِ ۸۰ را پس بدهد، و سرورِ جدید می‌خواهد پشتِ همان در بنشیند. راه‌حلِ ساده و همیشگی: **برد را ریست کن** — دکمهٔ EN روی برد، یا Stop/Restart در Thonny — و دوباره اجرا کن. ریست همهٔ درها را آزاد می‌کند. این خطا آن‌قدر رایج است که بهتر است همین حالا با آن دوست شوی: دیدی‌اش، نترس، ریست، ادامه.

سه دیوارِ دیگر هم بشناس. **دیوارِ دوم:** آدرس را **بدونِ** `http://` می‌زنی و مرورگر به‌جای صفحهٔ ما می‌رود سراغِ جستجوی گوگل، چون IP خالی را نمی‌فهمد که آدرس است — پس همیشه `http://` را اول بنویس. **دیوارِ سوم:** گوشی روی اینترنتِ موبایل یا شبکهٔ دیگری است؛ سرورِ ما فقط داخلِ **محلهٔ خودمان** است و مهمانی که از محلهٔ دیگر بیاید اصلاً راهی به این ساختمان ندارد — گوشی حتماً باید روی همان WiFi برد باشد. **دیوارِ چهارم، ظریف‌ترینشان:** سرورِ ما **یک آشپز** بیشتر ندارد (یک حلقهٔ `while` که هر بار یک مهمان را سرویس می‌دهد، و `listen(1)` هم فقط یک نفر را پشتِ در نگه می‌دارد)؛ اگر وسطِ سرویس‌دادن به یک مهمان، مهمانِ دوم در بزند، پشتِ در می‌ماند تا کارِ مهمانِ اول تمام شود. برای پروژه‌های ما اصلاً مشکلی نیست — سرویسِ ما چند هزارم ثانیه طول می‌کشد — فقط اگر دیدی صفحه‌ای «کمی مکث کرد»، دلیلش را می‌دانی.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** صفحه در کامپیوتر باز می‌شود ولی در گوشی نه؟ دادهٔ موبایل را خاموش کن و گوشی را به همان SSID برد وصل کن. اگر روتر «شبکهٔ مهمان» دارد، ممکن است بینِ دستگاه‌ها دیوار (isolation) گذاشته باشد — گوشی و برد را به شبکهٔ اصلی وصل کن یا با هات‌اسپاتِ گوشی تست کن. صفحه می‌آید ولی LED عوض نمی‌شود؟ مطمئن شو رشتهٔ `"GET /on"` دقیقاً با `href="/on"` یکی است (حروف عیناً)، و LED را با کدِ چشمک‌زنِ ترم ۱ جدا تست کن.

## قطعه نداری؟ مسیر شبیه‌ساز

صادقانه بگویم: قشنگیِ این پروژه، باز کردنِ صفحه **از گوشیِ واقعیِ خودت** است و آن فقط با بردِ واقعی می‌شود؛ **شبیه‌ساز مرورگرِ ما شبکه را اجرا نمی‌کند**. ولی یک چیزِ ارزشمند در آزمایشگاه داری: فایلِ `03_logic_test.py` که کلِ منطقِ مسیرها (`/on`، `/off` و عملگرِ `in`) را با سفارش‌های ساختگی و بدونِ هیچ شبکه‌ای تست می‌کند. کدش را آنجا ببین و اجرا کن تا مطمئن شوی منطقت درست است:

</div>

```python
# Term 4 - Session 03 - test-e mantegh bedune shabake (baraye Wokwi ham khub ast)
# se sefaresh-e sakhtegi be haman if-haye server midahim
from machine import Pin
import time

led = Pin(25, Pin.OUT)

fake_requests = [
    "GET /on HTTP/1.1",
    "GET /favicon.ico HTTP/1.1",
    "GET /off HTTP/1.1",
]

for request in fake_requests:
    print(f"sefaresh: {request}")
    if "GET /on" in request:
        led.value(1)
        print("  -> LED roshan shod")
    if "GET /off" in request:
        led.value(0)
        print("  -> LED khamush shod")
    time.sleep(2)
```

<div dir="rtl">

منطق را در آزمایشگاه صیقل بده، جادو را روی بردِ واقعی تجربه کن.

> 🧪 **آزمایشگاه:** کدِ سرور را ببین و کپی کن، و فایلِ تستِ منطق را اجرا کن — [برو به آزمایشگاه](/lab).

## واژه‌های تازه این فصل

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| Server | سِروِر | نقشِ «منتظر و جواب‌دهنده» — امروز ESP32 |
| Client | کلایِنت | نقشِ «شروع‌کننده و سفارش‌دهنده» — امروز مرورگرِ گوشی |
| Socket | ساکِت | پریزِ ارتباطیِ برنامه با شبکه |
| Port | پورت | درِ شماره‌دارِ یک دستگاه؛ درِ ۸۰ مالِ وب است |
| HTML | اِچ‌تی‌اِم‌اِل | زبانِ ساختنِ صفحه‌های وب — زبانِ جعبه‌ها |
| Tag | تَگ | جعبه‌های HTML مثلِ `<h1>` و `<body>` |
| Path | پَث | مسیرِ داخلِ URL — مثلِ /on و /off |
| Link | لینک | نوشتهٔ قابلِ کلیک که مرورگر را به یک مسیر می‌برد |

## تمرین‌ها

اول چک‌لیست پایان فصل: می‌توانی با یک جمله فرقِ سرور و کلاینت را بگویی؛ request خامِ مرورگر را در Shell دیده‌ای و می‌دانی `GET /on` یعنی چه؛ صفحهٔ HTML از مرورگرِ گوشی باز می‌شود و ON/OFF درست کار می‌کند؛ و خطای EADDRINUSE را عمداً ساخته‌ای و با ریستِ برد حلش کرده‌ای. اگر همه بله است، برو سراغ تمرین‌ها:

- **تمرین اجباری:** وب‌سرورِ LED را روی برد خودت راه بینداز و از گوشی حداقل ده بار ON/OFF کن. بعد «دکمهٔ چشمک» را اضافه کن: یک لینکِ سومِ `/blink` که وقتی زده شد، LED سه بار پشتِ هم چشمک بزند و بعد خاموش بماند (یک `if` جدید و یک حلقهٔ `for` کوچک با `time.sleep`؛ فکر کن این چشمک کجای کد باشد که جوابِ صفحه هم به مهمان برسد). در دفترچهٔ مهندسی بنویس وقتی Stop و دوباره اجرا کردی چه خطایی دیدی و چطور حلش کردی. اسم فایل: `my_web_led.py`.
- **تمرین ستاره‌دار ⭐:** «چراغِ دوم» را بساز (`my_web_2led.py`): LED سبزِ ترم ۱ را روی GPIO 27 اضافه کن و صفحه را چهار دکمه‌ای کن با مسیرهای `/red/on`، `/red/off`، `/green/on`، `/green/off` (اسمِ مسیر دستِ خودت است، فقط باید همانی باشد که در `href` نوشته‌ای). حالا از گوشی، اتاقت دو چراغِ مستقلِ قابلِ کنترل دارد. به هر عضوِ خانواده نشانش بده و بگذار از گوشیِ خودشان امتحان کنند.

## در فصل بعد

صفحهٔ ما فقط **فرمان می‌گیرد**؛ چیزی **نشان نمی‌دهد**. سنسورهای ترم ۲ چه شدند؟ فصل بعد صفحهٔ وبِ ما زنده می‌شود: یک **داشبوردِ سنسورها** می‌سازی که دما و رطوبت و نور را همان لحظه روی گوشی نشان می‌دهد و خودش هر چند ثانیه تازه می‌شود — دیگر لازم نیست برای دیدنِ دمای اتاقت پای OLED باشی.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/airo/lessons/t4/s03-web-server-led (یادستان, Yaadestan)
