# فصل ۲ — گرفتن داده از اینترنت

<div dir="rtl">

# فصل ۲ — گرفتن داده از اینترنت

## در این فصل چه می‌سازی

فصل قبل بردت عضو محله شد، از روتر پلاک گرفت و چراغ اتصالش روشن ماند. ولی اعتراف کنیم: عضوِ محله‌بودن قشنگ است، اما هنوز **هیچ نامه‌ای** رد و بدل نشده. بردِ وصل‌شده‌ای که داده نمی‌گیرد، مثل گوشیِ آنتن‌دارِ بدون اینترنت است.

در این فصل این را برای همیشه عوض می‌کنی. بردت با یک سرویس اینترنتی در آن‌سوی دنیا حرف می‌زند، ساعتِ دقیقِ جهانی را می‌گیرد، و روی OLED ترم ۲ یک **ساعت اینترنتی** می‌سازی — ساعتی که هیچ‌وقت خواب نمی‌ماند و باتری ساعتش تمام نمی‌شود، چون وقتِ خودش را از اینترنت می‌پرسد. سر راه، مهم‌ترین زبانِ دنیای وب را یاد می‌گیری. این همان چیزی است که آخر فصل روی میزت روشن می‌شود:

![سیم‌کشی برد ESP32 و یک نمایشگر OLED کوچک روی Breadboard: سیم VCC نمایشگر به 3V3، GND به GND، SDA به GPIO 21 و SCL به GPIO 22؛ روی صفحهٔ OLED عددِ درشتِ 12:34 با برچسب کوچک UTC دیده می‌شود و بالای برد موج‌های WiFi به یک کرهٔ زمین با آیکون ساعت وصل‌اند](/lesson-assets/t4-s02-http-requests/prompt/04-image-internet-clock-wiring.png)

آخر این فصل می‌توانی:

- با تشبیه رستوران توضیح بدهی HTTP چیست، درخواستِ GET چه می‌کند و request و response چه فرقی دارند.
- کتابخانهٔ `urequests` را نصب کنی و با `urequests.get(...)` از یک سرویس اینترنتی داده بگیری.
- status code پاسخ را چک کنی و پاسخ JSON را با `r.json()` به دیکشنری تبدیل کنی و مقدار را با کلید بخوانی: `data["key"]`.
- با `r.close()` از پر شدن حافظهٔ ESP32 جلوگیری کنی و خطاهای شبکه را با `try/except OSError` مدیریت کنی.

## قبل از شروع: چک‌لیست پیش‌نیاز

قبل از ادامه این‌ها را چک کن — اگر یکی‌شان لنگ می‌زند، اول برگرد همان فصل:

- **از فصل ۱:** اتصال WiFi با ماژول `network`، حلقهٔ انتظار با شمارنده، چاپ IP — همان کد را در قالب یک تابع `connect_wifi` می‌آوریم.
- **از ترم ۲، فصل ۶:** نصب کتابخانه در Thonny (منوی Tools → Manage packages) و `try/except` — هر دو امروز به کار می‌آیند.
- **از ترم ۲، فصل ۷:** OLED و کتابخانهٔ `ssd1306` — نمایشگرِ ساعت اینترنتی.
- **از ترم ۲، فصل ۱:** تعریف تابع با `def` — کد اتصال WiFi را تابع می‌کنیم.
- **از ترم ۲، فصل ۵:** لیست و index — دیکشنری را با مقایسه با لیست یاد می‌گیریم.

لوازم این فصل:

| قطعه / ابزار | تعداد | جایگزین |
|---|---|---|
| برد ESP32 + Breadboard + کابل USB | ۱ | — |
| نمایشگر OLED (I2C، همان ترم ۲) | ۱ | بدون OLED هم می‌شود — ساعت را در Shell ببین |
| سیم جامپر | ۴ | — |
| شبکهٔ WiFi 2.4GHz **وصل به اینترنت** | ۱ | هات‌اسپات گوشی |
| کامپیوتر با Thonny | ۱ | مسیر شبیه‌ساز آخر همین فصل |

> 🧪 **آزمایشگاه:** کدهای این فصل به اینترنت نیاز دارند و **شبیه‌ساز مرورگرِ ما شبکه را اجرا نمی‌کند** — ولی همان کدها را آنجا ببین و کپی کن تا تایپ‌نکرده جلو بروی، و مدارِ OLED را همان‌جا بساز. [برو به آزمایشگاه](/lab).

## ۱. وقتی دو کامپیوتر با هم حرف می‌زنند: زبانِ رستوران

وقتی دو کامپیوتر با هم حرف می‌زنند، دقیقاً چه می‌گویند؟ بیا با چیزی شروع کنیم که همه بلدیم: رستوران.

تصور کن وارد یک رستوران می‌شوی. تو **مشتری** هستی — در دنیای شبکه به تو می‌گویند **کلاینت**. آشپزخانه هم **سرور** است: منتظر نشسته که سفارش بگیرد و جواب بدهد. حالا مکالمه را ببین. قدم اول: تو سفارش می‌دهی — «لطفاً یک پیتزا». این همان **request** یا درخواست است. قدم دوم: آشپزخانه سینی را می‌آورد — این **response** یا پاسخ است. همین. کل اینترنت — هر صفحه‌ای که باز کرده‌ای، هر ویدیویی که دیده‌ای — همین دو قدم است که میلیاردها بار تکرار می‌شود: request می‌رود، response برمی‌گردد.

زبانِ رسمیِ این مکالمه اسم دارد: **HTTP** — همان چهار حرفی که اول آدرسِ سایت‌ها می‌بینی. و در این زبان، سفارش‌ها نوع دارند. رایج‌ترینش **GET** است: «فقط بده ببینم» — چیزی را می‌خواهی، بدون اینکه چیزی را تغییر بدهی. اما سفارش از کجا؟ اینجا **URL** وارد می‌شود: آدرس دقیق چیزی که می‌خواهی.

![کالبدشکافی یک URL روی یک نوارِ آدرسِ بزرگ: نشانی به سه بخشِ رنگی تقسیم شده — بخش https با برچسب protocol (زبان)، بخش نامِ سرور با برچسب server name (کدام رستوران)، و بخش مسیر با برچسب path (کدام غذا از منو)؛ زیر نوار سه آیکونِ رستوران و تابلو و منو با همان رنگ‌ها](/lesson-assets/t4-s02-http-requests/prompt/02-image-url-anatomy.png)

یک جزء ریز ولی طلایی مانده. روی هر سینی که از آشپزخانه می‌آید، یک برگهٔ کوچک هست: **status code** — گزارشِ سه‌رقمیِ آشپزخانه. مهم‌ترینش را به خاطر بسپار: **200** یعنی «بفرمایید، همه‌چیز درست» و **404** یعنی «همچین چیزی در منوی ما نیست». پس قبل از خوردنِ هر غذایی، اول برگه را بخوان — این عادت، بعداً در پروژه‌های سنگین‌تر جانت را نجات می‌دهد.

## چالش: مرورگرِ گوشی کلاینت است یا سرور؟

قبل از ادامه جواب بده: در این مکالمه، مرورگرِ گوشیِ تو کلاینت است یا سرور؟ و سایتی که بازش می‌کنی چطور؟

---

**جواب:** مرورگرِ گوشی **کلاینت** است، چون او مکالمه را شروع می‌کند و سفارش (request) می‌فرستد. سایتی که باز می‌کنی روی یک **سرور** است، چون منتظر می‌نشیند و پاسخ (response) می‌دهد. یادت باشد کلاینت و سرور «نوعِ دستگاه» نیستند، **نقش**‌اند — فصل بعد همین گوشی و برد نقش‌هایشان عوض می‌شود!

## ۲. ابزارِ سفارش‌دادن: نصب urequests

در MicroPython چطور سفارشِ HTTP بدهیم؟ ماژول `network` فصل قبل فقط ما را عضوِ محله کرد؛ برای سفارش‌دادن یک ابزارِ مخصوص هست: کتابخانهٔ `urequests` — بخوان «میکرو ریکوئستس». طبق عادت، اول خوش‌بینانه امتحانش کن با `import urequests` و Run:

</div>

```text
ImportError: no module named 'urequests'
```

<div dir="rtl">

این بار غلطِ تایپی نیست — این `ImportError` واقعی است: این کتابخانه روی بعضی بردها همراه MicroPython نیست و باید نصبش کنی. نگران نباش، این کار را در ترم ۲ برای `ssd1306` کرده‌ای و راهش عوض نشده:

1. برد را وصل کن و منوی **Tools** را باز کن.
2. گزینهٔ **Manage packages** را بزن.
3. در کادر جستجو تایپ کن `micropython-urequests`.
4. دکمهٔ **Install** را بزن و چند ثانیه صبر کن تا پیام موفقیت بیاید.

حالا دوباره `import urequests` را اجرا کن — سکوت، یعنی ابزارِ سفارش آماده است.

> 💡 **نکته:** دو چیز را یادت باشد. اول، اینترنتِ **کامپیوتر** این وسط کار می‌کند نه اینترنتِ برد — Thonny بسته را دانلود و روی برد کپی می‌کند، درست مثل ترم ۲. دوم، اگر `import urequests` از همان اول بدون خطا رد شد، خوش به حالت: روی فریمورِ تو از قبل هست و نصب لازم نداری.

## چالش: نصبِ کتابخانه از اینترنتِ کدام دستگاه است؟

نصبِ کتابخانه از اینترنتِ **کامپیوتر** استفاده می‌کند یا اینترنتِ **ESP32**؟

---

**جواب:** اینترنتِ کامپیوتر. Thonny بسته را با اینترنتِ خودِ کامپیوتر دانلود می‌کند و بعد فایل‌هایش را روی برد کپی می‌کند. برد در این لحظه حتی لازم نیست به اینترنت وصل باشد — دقیقاً مثل نصبِ `ssd1306` در ترم ۲.

## ۳. اولین GET: سفارش بده، برگه را بخوان، سینی را پس بده

حالا لحظهٔ تاریخی. فایلِ جدید. اول همان اتصالِ WiFi فصل قبل را لازم داریم — ولی این بار مثل یک مهندس: کدش را داخل یک تابع `connect_wifi` می‌گذاریم تا فایل‌های بعدی‌مان تمیز بمانند. همان کد است، فقط با لباسِ `def`.

بعد از اتصال، خودِ سفارش فقط چند خط است. آدرسِ سرویس را در یک متغیرِ `URL` می‌گذاریم — نشانیِ کدهای این فصل یک نمونه است. این سرویس‌ها گاهی عوض می‌شوند؛ اگر این نشانی از کار افتاد، در اینترنت یک API رایگانِ ساعتِ جهانی پیدا کن و اسم کلیدها را از پاسخِ خودش بردار:

</div>

```python
print("dar hale ferestadan-e sefaresh (GET)...")
r = urequests.get(URL)
print(f"status code: {r.status_code}")
print("---- matn-e pasokh ----")
print(r.text)
r.close()   # dar-e etesal ra hatman beband - hafeze-ye ESP32 kam ast!
```

<div dir="rtl">

بیا خط‌به‌خط برویم، چون این پنج خط اسکلتِ همهٔ پروژه‌های اینترنتیِ این ترم است. `urequests.get(URL)` یعنی: سفارشِ GET را به این آدرس بفرست و **صبر کن** تا سینی برگردد — چند لحظه طول می‌کشد، غذا از آن‌سوی دنیا می‌آید. جوابی را که برمی‌گردد در متغیر `r` می‌گذاریم؛ `r` همان سینی است. `r.status_code` برگهٔ روی سینی است، و `r.text` خودِ غذا: متنِ کاملِ پاسخ. و آن خط آخر — `r.close()` — قانونِ طلاییِ امروز: وقتی غذایت را برداشتی، سینی را پس بده! هر request یک تکه از حافظهٔ کوچکِ ESP32 را اشغال می‌کند و تا `close` نکنی پس نمی‌دهد. کدِ کامل، فایل `01_first_get.py`:

</div>

```python
# Term 4 - Session 02 - avalin GET: yek sefaresh be internet
# SSID/PASSWORD felan tooye code - jalase 6 rah-e amntar (file-e joda) ra yad migirim
import network
import time
import urequests

SSID = "NAME_SHABAKE_TO"
PASSWORD = "PASSWORD_SHABAKE"

# URL-e service-e zaman-e jahani
URL = "https://timeapi.io/api/Time/current/zone?timeZone=Etc/UTC"

def connect_wifi():
    # haman code-e jalase 1, dar ghalebe yek tabe
    wlan = network.WLAN(network.STA_IF)
    wlan.active(True)
    if not wlan.isconnected():
        print(f"dar hale etesal be {SSID} ...")
        wlan.connect(SSID, PASSWORD)
        tries = 0
        while not wlan.isconnected() and tries < 15:
            time.sleep(1)
            tries = tries + 1
    if wlan.isconnected():
        print(f"vasl! IP: {wlan.ifconfig()[0]}")
    else:
        print("vasl nashod - aval WiFi ra ba code-haye jalase 1 check kon")

connect_wifi()

print("dar hale ferestadan-e sefaresh (GET)...")
r = urequests.get(URL)
print(f"status code: {r.status_code}")
print("---- matn-e pasokh ----")
print(r.text)
r.close()   # dar-e etesal ra hatman beband - hafeze-ye ESP32 kam ast!
```

<div dir="rtl">

Run بزن. باید چیزی شبیه این ببینی:

</div>

```text
vasl! IP: 192.168.1.42
dar hale ferestadan-e sefaresh (GET)...
status code: 200
---- matn-e pasokh ----
{"year":2026,"month":7,"day":16,"hour":12,"minute":34,"seconds":52,
"time":"12:34","date":"07/16/2026","dayOfWeek":"Thursday", ...}
```

<div dir="rtl">

برگهٔ سینی: ۲۰۰ — بفرمایید! و غذا... یک لحظه، این چه شکلی است؟ آکولاد، دونقطه، کلمه‌های داخل گیومه... به‌هم‌ریخته نیست، اتفاقاً خیلی هم منظم است. فقط باید زبانش را بلد باشی، و آن دقیقاً بخشِ بعدی است.

> 💡 **نکته:** این چند خطی که بالا می‌بینی یک **نمونه** است، نه یک ضمانت. سرویس‌های اینترنتی هر از گاهی پاسخشان را عوض می‌کنند: ممکن است اسمِ کلیدها یا ترتیبشان با چیزی که اینجا چاپ شده فرق کند. پس قانون از همین امروز: **اول پاسخِ واقعیِ خودت را چاپ کن، بعد رویش کد بنویس.**

✅ **چک کن:** status code باید `200` باشد و بعدش یک متنِ آکولاددارِ شلوغ. اگر عددِ دیگری دیدی، برگه می‌گوید مشکلی هست — بخش «اگر کار نکرد» را بخوان.

> 🔧 **اگر کار نکرد:** اول `connect_wifi()` باید پیام `vasl! IP: ...` بدهد؛ اگر نداد، مشکل از WiFi است — برگرد فصل ۱. اگر status code به‌جای 200 شد `404`، مسیرِ داخل URL غلط است («همچین غذایی نداریم») — آدرس را حرف‌به‌حرف چک کن. اگر `OSError` گرفتی (مثلاً `ECONNRESET` یا `ETIMEDOUT`)، سرویس یا اینترنت لحظه‌ای سکسکه کرده؛ چند ثانیه صبر کن و دوباره اجرا کن. و اگر `MemoryError` دیدی، تقصیر تو نیست: آدرسِ ما با `https` شروع می‌شود و گفت‌وگوی رمزگذاری‌شده خودش حافظهٔ زیادی از بردِ کوچک می‌خورد — برد را یک بار ریست کن و دوباره اجرا کن. داستانِ کاملِ حافظه در فصل ۹ است.

## چالش: اگر URL غلط باشد، به‌جای 200 چه عددی؟

اگر آدرسِ URL را غلط بنویسی و سرویس بگوید «همچین صفحه‌ای ندارم»، به‌جای 200 احتمالاً چه عددی می‌بینی؟

---

**جواب:** `404` — یعنی «پیدا نشد». همان status code معروف که وقتی صفحه‌ای در اینترنت وجود ندارد می‌بینی. برگهٔ سینی همیشه اول می‌گوید سفارش درست رسید یا نه، پس قبل از خواندنِ غذا اول برگه را نگاه کن.

## ۴. JSON و دیکشنری: کشوهای برچسب‌دار

آن متنِ آکولاددار یک اسم دارد: **JSON** — بخوان «جِی‌سان». قالبِ استانداردِ بسته‌بندیِ داده در کل اینترنت است: هم آدم می‌تواند بخواندش، هم برنامه. نگاهش کن: هر تکه‌اش یک جفت است — یک **اسم** داخل گیومه، دونقطه، و یک **مقدار**. `"time": "12:34"` یعنی: چیزی به اسم time هست و مقدارش 12:34 است.

این ساختار در Python هم هست و اسمش **دیکشنری** است. یادت هست لیست چه بود؟ قفسه‌ای که خانه‌هایش **شماره** داشت: `notes[0]`، `notes[1]`. دیکشنری همان قفسه است، فقط به‌جای شماره، روی هر کشو یک **برچسب** چسبیده: کشوی time، کشوی date. برای باز کردنِ کشو، به‌جای شماره، برچسب را می‌گویی — به این برچسب می‌گویند **کلید** یا key.

![مقایسهٔ دو قفسه کنار هم: قفسهٔ چپ با برچسب list که کشوهایش شماره‌دارند (۰، ۱، ۲) و دستی کشوی ۰ را با کد notes[0] باز می‌کند؛ قفسهٔ راست با برچسب dictionary که به‌جای شماره روی کشوها برچسبِ اسم چسبیده (time، date) و دستی کشوی time را با کد data["time"] باز می‌کند و داخلش یک ساعتِ درخشانِ 12:34 است](prompt/03-image-json-labeled-drawers.png)

و خبرِ خوب: تبدیلِ JSON به دیکشنری فقط یک خط است. به‌جای `r.text` بنویس:

</div>

```python
data = r.json()   # matn-e JSON -> dictionary-e Python
r.close()

print(f"saat-e jahani (UTC): {data['time']}")
print(f"tarikh: {data['date']}")
print(f"rooz-e hafte: {data['dayOfWeek']}")
```

<div dir="rtl">

`r.json()` غذای JSON را باز می‌کند و یک دیکشنریِ آماده تحویل می‌دهد. بعد `data["time"]` یعنی: از قفسهٔ data، کشوی با برچسبِ time را باز کن. دقت کن شکلش چقدر شبیهِ لیست است — همان کروشه — فقط داخلش به‌جای عدد، یک رشته است. کدِ کامل، فایل `02_json_time.py`:

</div>

```python
# Term 4 - Session 02 - JSON: pasokh ra ba kelid bekhan (data["key"])
# SSID/PASSWORD felan tooye code - jalase 6 rah-e amntar (file-e joda) ra yad migirim
import network
import time
import urequests

SSID = "NAME_SHABAKE_TO"
PASSWORD = "PASSWORD_SHABAKE"

# URL-e service-e zaman-e jahani
URL = "https://timeapi.io/api/Time/current/zone?timeZone=Etc/UTC"

def connect_wifi():
    wlan = network.WLAN(network.STA_IF)
    wlan.active(True)
    if not wlan.isconnected():
        print(f"dar hale etesal be {SSID} ...")
        wlan.connect(SSID, PASSWORD)
        tries = 0
        while not wlan.isconnected() and tries < 15:
            time.sleep(1)
            tries = tries + 1
    if wlan.isconnected():
        print(f"vasl! IP: {wlan.ifconfig()[0]}")
    else:
        print("vasl nashod - aval WiFi ra ba code-haye jalase 1 check kon")

connect_wifi()

r = urequests.get(URL)
data = r.json()   # matn-e JSON -> dictionary-e Python
r.close()

print(f"saat-e jahani (UTC): {data['time']}")
print(f"tarikh: {data['date']}")
print(f"rooz-e hafte: {data['dayOfWeek']}")
```

<div dir="rtl">

اجرا کن؛ باید سه خطِ تمیز ببینی: ساعت، تاریخ، روزِ هفته. از آن متنِ شلوغ، فقط همان سه چیزی را که می‌خواستیم بیرون کشیدیم!

حالا یک خرابکاریِ آموزنده: برچسب را با حرفِ بزرگ بنویس — `data["Time"]` — و اجرا کن:

</div>

```text
KeyError: Time
```

<div dir="rtl">

`KeyError` یعنی «کشویی با این برچسب وجود ندارد». دیکشنری مثلِ خودِ Python سخت‌گیر است: time با Time زمین تا آسمان فرق دارد. پس قانون: کلیدها را همیشه **عیناً** از خودِ پاسخ کپی کن — اول یک بار `print(r.text)` کن، ببین کلیدها دقیقاً چه شکلی‌اند، بعد بخوان.

> 💡 **نکته:** دیکشنری خیلی بیشتر از این‌ها بلد است — ساختنش، تغییر دادنش، کشو داخلِ کشو — ولی امروز فقط «خواندن با کلید» را لازم داریم. داستانِ کاملش برای فصل ۶ است که JSON را عمیق می‌خوانیم. فعلاً همین‌طور بنویس.

## چالش: فرق data[0] و data["time"] چیست؟

بدون نگاه به بالا جواب بده: فرقِ `data[0]` و `data["time"]` چیست؟ کدام برای لیست است و کدام برای دیکشنری؟

---

**جواب:** `data[0]` با **شماره** خانه را باز می‌کند — این کارِ لیست است. `data["time"]` با **برچسب** (کلید) کشو را باز می‌کند — این کارِ دیکشنری است. لیست خانه‌هایش شماره‌دارند، دیکشنری کشوهایش برچسب‌دار؛ ابزارِ باز کردن هم به همین خاطر فرق می‌کند.

## ۵. پروژهٔ اصلی: ساعت اینترنتی روی OLED

همهٔ قطعه‌ها آماده است — سوارشان کنیم! OLED را مثل ترم ۲ وصل کن:

</div>

| Part | Pin | Connects to | Note |
|---|---|---|---|
| OLED | VCC | 3V3 | display power |
| OLED | GND | GND | — |
| OLED | SDA | GPIO 21 | I2C data |
| OLED | SCL | GPIO 22 | I2C clock |

<div dir="rtl">

برنامهٔ نهایی یک حلقهٔ همیشگی است: هر یک دقیقه، ساعت را از اینترنت بگیر و روی نمایشگر بنویس. و چون اینترنت گاهی سکسکه می‌کند — روتر شلوغ، سرویس کند — کلِ کارِ شبکه را در `try/except OSError` می‌گذاریم، همان الگویی که ترم ۲ برای سنسورِ DHT11 یاد گرفتی: اگر این دور خراب شد، برنامه سقوط نکند؛ یک پیام بده و دورِ بعد دوباره تلاش کن. کدِ کامل، فایل `03_internet_clock_oled.py`:

</div>

```python
# Term 4 - Session 02 - saat-e interneti rooye OLED - har 60 sanie update
# ghanun-e talayi: r.close() ra hazf nakon! (sini ra pas bede)
from machine import Pin, I2C
import ssd1306
import network
import time
import urequests

SSID = "NAME_SHABAKE_TO"
PASSWORD = "PASSWORD_SHABAKE"

# URL-e service-e zaman-e jahani
URL = "https://timeapi.io/api/Time/current/zone?timeZone=Etc/UTC"

i2c = I2C(0, scl=Pin(22), sda=Pin(21))
oled = ssd1306.SSD1306_I2C(128, 64, i2c)

def connect_wifi():
    wlan = network.WLAN(network.STA_IF)
    wlan.active(True)
    if not wlan.isconnected():
        print(f"dar hale etesal be {SSID} ...")
        wlan.connect(SSID, PASSWORD)
        tries = 0
        while not wlan.isconnected() and tries < 15:
            time.sleep(1)
            tries = tries + 1
    if wlan.isconnected():
        print(f"vasl! IP: {wlan.ifconfig()[0]}")
    else:
        print("vasl nashod - aval WiFi ra ba code-haye jalase 1 check kon")

connect_wifi()

while True:
    try:
        r = urequests.get(URL)
        data = r.json()
        r.close()   # aval sini ra pas bede, bad sar-e forsat bekhor!
        oled.fill(0)
        oled.text("AIRO NET CLOCK", 0, 0)
        oled.text("UTC  " + data["time"], 0, 24)
        oled.text(data["date"], 0, 40)
        oled.show()
        print(f"update shod: {data['time']}")
    except OSError:
        print("moshkel-e shabake - dor-e bad dobare talash mikonim")
    time.sleep(60)   # har 1 daghighe yek sefaresh - moadab bash!
```

<div dir="rtl">

نکته‌های ریزِ کد را ببین: `r.close()` را درست بعد از `r.json()` گذاشته‌ایم — اول غذا را بردار، فوری سینی را پس بده، بعد سرِ فرصت بخور. عددِ `time.sleep(60)` هم یعنی هر دقیقه یک سفارش: مؤدب باش و سرویسِ رایگان را با سفارشِ پشتِ سرِ هم اذیت نکن.

✅ **چک کن:** OLED باید روشن شود و ساعتِ جهانی رویش بیاید و هر دقیقه تازه شود. یک نکتهٔ صادقانه: این ساعت، ساعتِ **UTC** است — ساعتِ مرجعِ جهانی، همانی که خلبان‌ها و برنامه‌نویس‌ها استفاده می‌کنند. با ساعتِ محلیِ تو احتمالاً چند ساعت فرق دارد و این عمدی است: هنرجوهای این دوره در سراسر دنیا پخش‌اند و UTC تنها ساعتی است که برای همه یکی است. در تمرین‌ها، ساعتِ محلیِ خودت را می‌سازی!

> 🔧 **اگر کار نکرد:** OLED چیزی نشان نمی‌دهد ولی Shell درست است؟ سیم‌کشیِ I2C را چک کن: SDA=21، SCL=22، تغذیه 3V3 — و اسکنرِ I2C ترم ۲ را اجرا کن تا مطمئن شوی نمایشگر دیده می‌شود. اگر `ImportError: no module named 'ssd1306'` گرفتی، کتابخانه نصب نیست: Tools ← Manage packages ← `micropython-ssd1306`.

## ۶. باگِ حافظه: سینی‌هایی که پس ندادیم

قبل از تمرین‌ها، بگذار قانونِ طلاییِ امروز را با چشم ببینیم چرا «قانون» است. یک آزمایشِ خرابکارانه: در حلقهٔ ساعت، خطِ `r.close()` را حذف کن (و برای اینکه زود نتیجه بگیری، `sleep` را هم کوتاه کن). اجرا... دورِ اول خوب، دوم خوب، سوم خوب... و چند دور بعد:

</div>

```text
OSError: 23
```

<div dir="rtl">

برنامه‌ای که کار می‌کرد، وسطِ کار مُرد! `OSError: 23` — عددِ دقیقش روی نسخه‌های مختلف کمی فرق می‌کند ولی معنایش یکی است: «دیگر جا ندارم». هر request بدونِ `close` دو چیز را گروگان می‌گیرد: یک تکه از حافظه، و یکی از آن چند خطِ ارتباطیِ محدودی که برد می‌تواند هم‌زمان باز نگه دارد. هر دو مثلِ سینی‌اند: میزِ ESP32 کوچک است و بعد از چند سینیِ پس‌داده‌نشده، جا تمام می‌شود. این از آن باگ‌های موذی است که در تستِ کوتاه خودش را نشان نمی‌دهد و ساعت‌ها بعد، وسطِ کار می‌ترکد. `r.close()` را برگردان — و تو هیچ‌وقت حذفش نکن.

## چالش: چرا این باگ در تستِ یک‌دقیقه‌ای دیده نمی‌شود؟

چرا باگِ فراموش‌کردنِ `r.close()` در یک تستِ یکی-دو دقیقه‌ای دیده نمی‌شود، ولی بعد از یک ساعت برنامه را می‌کُشد؟

---

**جواب:** چون حافظه یک‌دفعه پر نمی‌شود؛ **قطره‌قطره** پر می‌شود. هر سینیِ پس‌داده‌نشده فقط یک تکهٔ کوچک از حافظه را می‌گیرد، پس در چند دورِ اول همه‌چیز سالم است. ولی سینی‌ها روی هم تلنبار می‌شوند و بعد از ده‌ها یا صدها دور، جا تمام می‌شود و `OSError` می‌آید. برای همین این باگ خطرناک است: در تستِ کوتاه پنهان می‌ماند و شبِ اجرا خودش را نشان می‌دهد.

## قطعه نداری؟ مسیر شبیه‌ساز

کدهای این فصل به اینترنتِ واقعی نیاز دارند و **شبیه‌ساز مرورگرِ ما شبکه را اجرا نمی‌کند**. ولی چیزی از دست نمی‌دهی: هر سه کد را در آزمایشگاه ببین و کپی کن تا تایپ‌نکرده جلو بروی، و مدارِ OLED (طبق جدولِ اتصالاتِ بخش ۵) را همان‌جا بساز تا با نمایشگر آشنا بمانی. برای گرفتنِ ساعتِ واقعی از اینترنت، به یک برد و شبکهٔ وصل‌به‌اینترنت نیاز داری.

> 🧪 **آزمایشگاه:** کدها را آنجا ببین و کپی کن و مدارِ OLED را بساز — [برو به آزمایشگاه](/lab).

## واژه‌های تازه این فصل

| کلمه | تلفظ به حروف فارسی | یعنی چه |
|---|---|---|
| HTTP | اِچ‌تی‌تی‌پی | زبانِ رسمیِ گفت‌وگوی وب — قراردادِ سفارش و جواب |
| Request | ری‌کوئست | درخواست؛ سفارشی که کلاینت می‌فرستد |
| Response | ریسپانس | پاسخ؛ سینی‌ای که سرور برمی‌گرداند |
| GET | گِت | نوعِ سفارشِ «فقط بده ببینم» — بدون تغییرِ چیزی |
| URL | یو‌آر‌اِل | آدرسِ دقیقِ چیزی که می‌خواهی |
| Status Code | استَتِس کُد | برگهٔ سه‌رقمیِ روی سینی؛ 200 یعنی همه‌چیز درست، 404 یعنی پیدا نشد |
| JSON | جِی‌سان | قالبِ استانداردِ بسته‌بندیِ داده — جفت‌های کلید و مقدار |
| Key | کی | کلید؛ برچسبِ کشو در دیکشنری |

## تمرین‌ها

اول چک‌لیست پایان فصل: با تشبیه رستوران می‌توانی request و response و GET و status code را توضیح بدهی؛ `urequests` را نصب کرده‌ای و اولین GET با status code ۲۰۰ اجرا شده؛ حداقل سه مقدار را با کلید از JSON خوانده‌ای و می‌دانی `KeyError` کی رخ می‌دهد؛ و ساعتِ اینترنتی روی OLED چند دور پشتِ هم بدون خطا تازه می‌شود. اگر همه بله است، برو سراغ تمرین‌ها:

- **تمرین اجباری:** ساعتِ اینترنتی را روی برد خودت راه بینداز و «کشوهای بیشتر» را کامل کن: یک بار `print(r.text)` کن و کلِ پاسخ را ببین، دو کلیدِ تازه پیدا کن (مثلاً سال و ماه) و آن‌ها را هم روی OLED اضافه کن. در دفترچهٔ مهندسی بنویس هر کلید چه نوع مقداری دارد (رشته؟ عدد؟). اسم فایل: `my_net_clock.py`.
- **تمرین ستاره‌دار ⭐:** «ساعتِ محلیِ من» را بساز (`my_local_clock.py`): پاسخِ سرویس، ساعت و دقیقه را جدا هم دارد (کشوهای عددی!). با همان‌ها و یک جمعِ ساده، ساعتِ شهرِ خودت را حساب کن و نمایش بده — حواست به رد شدن از ۲۳ باشد، اینجا `if` به دادت می‌رسد! بعد یک پلهٔ حرفه‌ای‌تر: اگر گرفتنِ ساعت سه بار پشتِ هم خطا داد، روی OLED پیامِ `NO NET` نشان بده تا معلوم باشد ساعت قدیمی شده.

## در فصل بعد

در کلِ این فصل، بردِ ما **مشتری** بود — همیشه سفارش‌دهنده، همیشه منتظر. فصل بعد ورق برمی‌گردد: ESP32 خودش **رستوران** باز می‌کند! سرورِ کوچکِ خودت را می‌سازی، و وقتی با مرورگرِ گوشی سراغش بروی، صفحه‌ای می‌بینی که بردت پخته — و با دو دکمه روی همان صفحه، LED روی میزت را از گوشی روشن و خاموش می‌کنی.

</div>

---
Source: https://yaadestan.com/courses/airo/lessons/t4/s02-http-requests (یادستان, Yaadestan)
