# HTML چیست؟ اولین صفحهٔ وب را بشناس و بنویس

**HTML (مخفف HyperText Markup Language) زبانی است که ساختار یک صفحهٔ وب را مشخص می‌کند: کجا تیتر است، کجا پاراگراف، کجا لینک و کجا تصویر.** هر بخش را با یک «تگ» علامت می‌زنی و مرورگر (Chrome، Firefox، Safari و مانند آن‌ها) از روی آن علامت‌ها صفحه را می‌سازد. HTML رنگ و چیدمان زیبا نمی‌دهد (آن کار CSS است) و رفتار نمی‌سازد (آن کار JavaScript است)؛ فقط اسکلت را می‌سازد.

## معنی HTML چیست؟

اسم را کلمه‌به‌کلمه بخوان:

- **HyperText** یعنی متنی که می‌تواند به متن‌های دیگر لینک بدهد. کلیک روی یک لینک و رفتن به صفحهٔ دیگر همان «هایپر» بودن است.
- **Markup** یعنی علامت‌گذاری. مثل وقتی که روی کتاب درسی با ماژیک می‌نویسی «تیتر» یا «مهم»؛ متن را عوض نمی‌کنی، فقط نقش هر قسمت را مشخص می‌کنی.
- **Language** یعنی زبان.

پس HTML زبانی برای علامت‌گذاری متنی است که لینک دارد. به همین دلیل بیشتر آدم‌ها آن را «زبان نشانه‌گذاری» می‌نامند نه «زبان برنامه‌نویسی»: HTML شرط و حلقه و محاسبه ندارد و فقط توصیف می‌کند صفحه از چه ساخته شده است.

## تگ و المنت چیست؟

یک نمونهٔ کوچک ببین:

```html
<p>سلام دنیا</p>
```

- `<p>` **تگ باز** است و `</p>` **تگ بسته** (با یک `/` اضافه).
- متن بین آن‌ها محتواست.
- مجموع این سه تکه یک **المنت** (`element`) است: «یک پاراگراف».

حرف `p` از `paragraph` آمده است. چند المنت پرکاربرد:

| تگ | کارش |
|---|---|
| `<h1>` تا `<h6>` | تیتر، از مهم‌ترین (`h1`) تا کم‌اهمیت‌ترین (`h6`) |
| `<p>` | پاراگراف |
| `<a>` | لینک |
| `<img>` | تصویر |
| `<ul>` و `<li>` | فهرست نقطه‌دار و هر آیتمش |

المنت‌ها می‌توانند داخل هم بروند، مثل جعبه‌هایی که توی هم گذاشته‌ای. فهرستی با دو آیتم این‌طور نوشته می‌شود:

```html
<ul>
  <li>نان</li>
  <li>شیر</li>
</ul>
```

بعضی المنت‌ها محتوای بین دو تگ ندارند و فقط یک تگ می‌گیرند، مثل `<img>` که تصویر را نشان می‌دهد و `<br>` که یک خط را می‌شکند.

## ویژگی (attribute) چیست؟

گاهی تگ به اطلاعات بیشتری نیاز دارد. لینک باید بداند به کجا برود. این اطلاعات را داخل تگ باز، به شکل `نام="مقدار"` می‌نویسی و اسمش «ویژگی» یا `attribute` است:

```html
<a href="https://example.com">یک لینک</a>
<img src="cat.jpg" alt="گربه‌ای که روی پتو خوابیده">
```

- در `<a>`، ویژگی `href` مقصد لینک است.
- در `<img>`، ویژگی `src` آدرس فایل تصویر است و `alt` توضیح متنی تصویر. `alt` را همیشه بنویس: کسی که تصویر را نمی‌بیند (مثلاً با صفحه‌خوان) و موتور جستجو از روی آن می‌فهمد تصویر چیست.

## اولین صفحهٔ HTML کامل

این کد یک صفحهٔ کامل است. آن را در یک فایل با نام `index.html` بنویس و با مرورگر باز کن:

```html
<!DOCTYPE html>
<html lang="fa" dir="rtl">
<head>
  <meta charset="utf-8">
  <title>اولین صفحهٔ من</title>
</head>
<body>
  <h1>سلام، این صفحهٔ من است</h1>
  <p>این اولین صفحه‌ای است که با HTML ساخته‌ام.</p>
</body>
</html>
```

هر قسمت یک کار دارد:

1. `<!DOCTYPE html>` به مرورگر می‌گوید این سند HTML مدرن است.
2. `<html>` همهٔ صفحه را در خود می‌گیرد. `lang="fa"` زبان صفحه را فارسی اعلام می‌کند و `dir="rtl"` جهت نوشتن را راست‌به‌چپ می‌کند.
3. `<head>` اطلاعاتی دربارهٔ صفحه است که خودش نمایش داده نمی‌شود: مثلاً `charset="utf-8"` تا فارسی درست خوانده شود، و `<title>` که روی تب مرورگر و نتایج گوگل دیده می‌شود.
4. `<body>` هر چیزی است که روی صفحه می‌بینی: همین تیتر و پاراگراف.

اگر فایل را ذخیره کنی و دوبار رویش کلیک کنی، مرورگر صفحه را نشان می‌دهد. برای نوشتن لازم نیست برنامهٔ خاصی بخری؛ هر ویرایشگر متن ساده کافی است. فصل [اولین صفحهٔ وب تو](/courses/taropood/lessons/t1/s01-first-page) در خودآموز رایگان تاروپود همین صفحه را قدم‌به‌قدم با تمرین می‌سازد، در آزمایشگاهی که داخل خود سایت اجرا می‌شود و چیزی نصب نمی‌خواهد، و توضیح می‌دهد چرا `head` و `body` جدا هستند.

## HTML کنار CSS و JavaScript

سه فناوری یک صفحه را می‌سازند:

- **HTML:** چه چیزی در صفحه هست (اسکلت)
- **CSS:** چه شکلی دارد (رنگ، فونت، چیدمان)
- **JavaScript:** چه رفتاری دارد (واکنش به کلیک، تغییر محتوا)

اگر مثل خانه فکر کنی، HTML دیوار و در و پنجره است، CSS رنگ و دکور، و JavaScript برق و دستگیره‌هایی که کار می‌کنند. برای مقایسهٔ دقیق‌تر [فرق HTML و CSS](/blog/html-vs-css) را بخوان، و اگر می‌خواهی از صفر سایت بسازی [ساخت اولین وب‌سایت](/blog/build-your-first-website) راه را قدم‌به‌قدم نشان می‌دهد.

## مرورگر با HTML چه می‌کند؟

وقتی آدرسی را باز می‌کنی، مرورگر فایل HTML را از سرور می‌گیرد و از بالا به پایین می‌خواند. هر تگ را که می‌بیند، می‌داند باید چه چیزی بسازد: `<h1>` را تیتر بزرگ نشان می‌دهد، `<a>` را لینک قابل‌کلیک، `<img>` را تصویر. نتیجه همان صفحه‌ای است که می‌بینی. اگر تگی را نشناسد، معنای خاصی به آن نمی‌دهد ولی متن داخلش را نشان می‌دهد و کار را ادامه می‌دهد؛ برای همین HTML نسبت به اشتباه‌های کوچک «بخشنده» است و به‌جای پیام خطا، صفحه‌ای کمی متفاوت می‌بینی.

یک کار جالب: روی هر سایتی راست‌کلیک کن و «View page source» را بزن (یا کلید `Ctrl+U` را بفشار). کد HTML همان صفحه را می‌بینی. می‌توانی ببینی تیترها با چه تگی نوشته شده‌اند.

## یک صفحهٔ کمی کامل‌تر

حالا همان صفحهٔ اول را با لینک و فهرست کامل‌تر کنیم. این را داخل `body` بنویس و ببین چه می‌شود:

```html
<h1>کتاب‌هایی که دوست دارم</h1>
<p>این فهرست را به‌مرور کامل می‌کنم.</p>
<ul>
  <li>کتاب اول</li>
  <li>کتاب دوم</li>
</ul>
<p>برای اطلاعات بیشتر <a href="https://yaadestan.com">یادستان</a> را ببین.</p>
```

دقت کن `<a>` داخل `<p>` آمده است: لینک بخشی از یک جمله است. این «تو در تو بودن» در HTML همه‌جا هست. نمودارش مثل درخت است: `html` ریشه است، `head` و `body` دو شاخهٔ اصلی‌اند و بقیه زیر آن‌ها آویزان می‌شوند.

## چرا ساختار درست مهم است؟

فقط ظاهر مهم نیست. HTML درست به سه نفر کمک می‌کند:

- **کاربری که صفحه‌خوان استفاده می‌کند.** او صفحه را از روی تگ‌ها می‌شنود: «تیتر سطح ۱»، «فهرست با سه آیتم». اگر همه‌چیز را متن ساده نوشته باشی، چیزی نمی‌فهمد.
- **موتور جستجو.** از روی `<title>`، `<h1>` و لینک‌ها می‌فهمد صفحه دربارهٔ چیست.
- **خودت، چند ماه بعد.** کدی که ساختار روشن دارد راحت‌تر تغییر می‌کند.

به همین دلیل بهتر است برای هر صفحه فقط یک `<h1>` داشته باشی و تیترهای بعدی را به ترتیب (`h2`، سپس `h3`) استفاده کنی.

## بعد از HTML چه بیاموزم؟

ترتیب معمول این است: اول HTML، بعد CSS برای ظاهر، بعد چیدمان با Flexbox و Grid، و در پایان JavaScript برای رفتار. بعد از چند صفحهٔ ساده، سراغ [CSS چیست](/blog/what-is-css) برو تا همین صفحه را رنگی و مرتب کنی.

## اشتباه‌های رایج در شروع

- **فراموش کردن تگ بسته.** اگر `</p>` را ننویسی، مرورگر معمولاً حدس می‌زند کجا تمام شده، ولی نتیجه گاهی غیرمنتظره است. هر تگ بازی را که بسته می‌خواهد ببند.
- **قاطی کردن ترتیب تگ‌ها.** تگی که آخر باز شد باید اول بسته شود. مثلاً با تگ `<b>` (که متن را پررنگ می‌کند): `<p><b>متن</b></p>` درست است، `<p><b>متن</p></b>` غلط.
- **ننوشتن `charset`.** بدون `<meta charset="utf-8">` ممکن است فارسی به شکل علامت‌های درهم دیده شود.
- **استفاده از تیتر برای بزرگ کردن متن.** تیترها برای ساختارند. اندازهٔ حروف کار CSS است.
- **انتظار رنگ و زیبایی از HTML.** صفحهٔ بدون CSS ساده و سیاه‌وسفید است؛ این عیب نیست، ویژگی اسکلت است.

## سؤال‌های رایج

### HTML مخفف چیست؟

مخفف `HyperText Markup Language` است، یعنی «زبان علامت‌گذاری ابرمتن».

### آیا HTML زبان برنامه‌نویسی است؟

معمولاً نه. HTML ساختار را توصیف می‌کند ولی شرط، حلقه و محاسبه ندارد. به آن زبان نشانه‌گذاری می‌گویند. با این حال یادگیری آن اولین قدم طبیعی برای ورود به دنیای وب است.

### برای نوشتن HTML چه چیزی لازم دارم؟

یک ویرایشگر متن و یک مرورگر. فایل را با پسوند `.html` ذخیره می‌کنی و در مرورگر باز می‌کنی. چیز دیگری نصب نمی‌شود.

### فرق تگ و المنت چیست؟

تگ فقط علامت `<p>` یا `</p>` است. المنت کل مجموعه است: تگ باز، محتوا و تگ بسته.

### یادگیری HTML چقدر طول می‌کشد؟

مقدمات (تیتر، پاراگراف، لینک، تصویر، فهرست، فرم) را می‌شود در چند جلسهٔ کوتاه یاد گرفت. مهارت واقعی با ساختن چند صفحه واقعی به دست می‌آید.

---
Source: https://yaadestan.com/blog/what-is-html (یادستان, Yaadestan)
