# آردوینو چیست؟ و آردوینو Uno، نانو و مگا چه فرقی دارند

**آردوینو (Arduino) یک برد میکروکنترلر متن‌باز است: یک برد کوچک که یک تراشهٔ میکروکنترلر روی آن نشسته، با کابل USB به کامپیوتر وصل می‌شود، با زبان C++ در نرم‌افزار Arduino IDE برنامه‌ریزی می‌شود و بعد از آن به‌تنهایی LED، موتور و حسگرها را کنترل می‌کند.** معروف‌ترین مدلش **Arduino Uno** است؛ **Nano** همان قدرت را در اندازهٔ کوچک‌تر می‌دهد و **Mega** پایه‌ها و حافظهٔ خیلی بیشتری دارد.

## آردوینو از چه ساخته شده؟

سه چیز را زیر یک اسم می‌گویند:

**۱. برد (سخت‌افزار).** تراشهٔ میکروکنترلر، یک درگاه USB، تنظیم‌کنندهٔ برق و ردیف پایه‌هایی که سیم و قطعه به آن‌ها وصل می‌کنی. اگر هنوز نمی‌دانی میکروکنترلر چیست، [میکروکنترلر چیست](/blog/what-is-a-microcontroller) یک بار برایت می‌گوید. به‌طور خلاصه: تراشه‌ای که پردازنده و حافظه را با هم دارد و یک برنامه را بی‌وقفه اجرا می‌کند.

**۲. نرم‌افزار (Arduino IDE).** برنامه‌ای که روی کامپیوتر نصب می‌کنی. کدت را در آن می‌نویسی، با یک دکمه کامپایل می‌شود (یعنی به زبان تراشه تبدیل) و از طریق USB روی برد می‌رود.

**۳. زبان برنامه‌نویسی.** کد آردوینو همان C++ است، همراه با تابع‌های آماده‌ای که کار با پایه‌ها را ساده می‌کنند، مثل `digitalWrite()` برای روشن و خاموش کردن یک پایه و `analogRead()` برای خواندن ولتاژ. کوچک‌ترین برنامه‌اش چشمک زدن LED است:

```cpp
void setup() {
  pinMode(13, OUTPUT);       // pin 13 is an output
}

void loop() {
  digitalWrite(13, HIGH);    // LED on
  delay(500);                // wait half a second
  digitalWrite(13, LOW);     // LED off
  delay(500);
}
```

`setup()` یک بار در شروع اجرا می‌شود و `loop()` تا وقتی برد برق دارد بارها و بارها. روی Uno یک LED کوچک روی خود برد به پایهٔ `13` وصل است، پس این برنامه بدون هیچ قطعهٔ اضافه هم چشمک می‌زند.

«متن‌باز» یعنی نقشهٔ بردها آزاد است. به همین دلیل علاوه بر بردهای اصلی، کلی بردِ سازگار هم ساخته شده.

## آردوینو Uno چیست؟

**Arduino Uno R3** رایج‌ترین مدل و نقطهٔ شروع بیشتر آموزش‌هاست. مشخصاتش:

- تراشهٔ **ATmega328P**، ۸ بیتی، با سرعت `16 MHz`
- حافظهٔ برنامه (فلش) `32 KB` و حافظهٔ کاری (SRAM) فقط `2 KB`
- **۱۴ پایهٔ دیجیتال** که `۶` تایشان خروجی PWM دارند (برای کم و زیاد کردن نور LED یا سرعت موتور؛ در [PWM چیست](/blog/pwm-explained) توضیح داده شده) و **۶ ورودی آنالوگ**
- ولتاژ کار پایه‌ها `5 V`
- برق از USB یا از جک ورودی (توصیه‌شده `7` تا `12 V`)

«۲ کیلوبایت» حافظهٔ کاری خیلی کم است (یک عکس معمولی هم در آن جا نمی‌شود)، ولی برای کنترل LED و حسگر کاملاً کافی است.

## فرق Uno و Nano و Mega

| ویژگی | Uno R3 | Nano | Mega 2560 |
|---|---|---|---|
| تراشه | ATmega328P | ATmega328P | ATmega2560 |
| فلش | `32 KB` | `32 KB` | `256 KB` |
| SRAM | `2 KB` | `2 KB` | `8 KB` |
| پایه‌های دیجیتال | ۱۴ | ۱۴ | ۵۴ |
| ورودی آنالوگ | ۶ | ۸ | ۱۶ |
| خروجی PWM | ۶ | ۶ | ۱۵ |
| اندازه | بزرگ، با سوکت | کوچک، با پین | خیلی بزرگ |
| ولتاژ پایه‌ها | `5 V` | `5 V` | `5 V` |

نتیجه:

- **Uno:** برای شروع. سوکت دارد، پس سیم را مستقیم در آن می‌زنی. بیشترین مثال و آموزش را دارد.
- **Nano:** همان تراشه و همان قدرت Uno، فقط کوچک و با پین. روی breadboard جا می‌شود و برای پروژه‌ای که باید در جعبهٔ کوچک بنشیند عالی است.
- **Mega:** وقتی پایه‌های Uno تمام می‌شود (مثلاً صفحهٔ چراغ‌های متعدد یا ربات با چند حسگر) یا برنامه‌ات از `32 KB` بزرگ‌تر است.

بیشتر مدل‌ها در این خانواده با یک IDE و یک زبان کار می‌کنند، پس چیزی که روی Uno یاد گرفتی روی Nano و Mega هم به کار می‌آید.

## آردوینو چه کارهایی می‌کند؟

چون مستقیم با پایه‌ها کار می‌کند، برای پروژه‌هایی که الکترونیک دارند مناسب است:

- روشن و خاموش کردن LED و ساخت چراغ راهنما
- خواندن دما، نور، فاصله و رطوبت
- حرکت دادن سروو و موتور
- ساخت ربات ساده که مانع را تشخیص می‌دهد
- نمایش اطلاعات روی صفحهٔ کوچک

Uno و Nano و Mega وای‌فای و بلوتوث ندارند (بعضی مدل‌های جدیدتر آردوینو دارند). برای پروژه‌هایی که به اینترنت وصل می‌شوند، بردی مثل ESP32 مناسب‌تر است؛ فرقشان را در [آردوینو یا ESP32](/blog/arduino-vs-esp32) نوشته‌ایم. و اگر بین آردوینو و رزبری‌پای مردد هستی، [فرق آردوینو و رزبری‌پای](/blog/arduino-vs-raspberry-pi) را ببین.

## بدون خرید برد شروع کن

لازم نیست قبل از فهمیدن اینکه آردوینو را دوست داری، چیزی بخری. در [شبیه‌ساز یادستان](/simulator) می‌توانی مدار را در مرورگر بسازی و کدش را اجرا کنی، و [آموزش آردوینو بدون برد](/blog/arduino-without-a-board) اولین برنامه را قدم‌به‌قدم نشان می‌دهد. بعد اگر خوشت آمد، کیت Uno با LED، مقاومت و breadboard کافی است.

## بعد از آردوینو چه؟

یادستان مسیر رباتیک را با **ESP32 و MicroPython** در [خودآموز رایگان آیرو](/courses/airo) آموزش می‌دهد. ESP32 هم یک میکروکنترلر است و مفهوم‌ها (پایه، ولتاژ، حلقه، حسگر) همان‌اند؛ [فصل راه‌اندازی ESP32](/courses/airo/lessons/t1/s04-esp32-setup) شروع کار را نشان می‌دهد. ترم آخر همان خودآموز به C++ و Arduino IDE می‌رسد، با همان `setup()` و `loop()` و `digitalWrite()` که بالا دیدی؛ پس هر چه از آردوینو یاد بگیری آنجا هم به کار می‌آید.

## سؤال‌های رایج

### آردوینو یک کامپیوتر است؟

نه به معنای لپ‌تاپ یا رزبری‌پای. سیستم‌عامل ندارد و فقط همان یک برنامه‌ای را اجرا می‌کند که رویش ریخته‌ای؛ رزبری‌پای یک کامپیوتر کوچک کامل با سیستم‌عامل است.

### آردوینو Uno، نانو و مگا چه فرقی دارند؟

Uno بردی متوسط با سوکت برای شروع است. Nano همان تراشه را در اندازهٔ کوچک می‌دهد. Mega تراشهٔ بزرگ‌تری دارد با ۵۴ پایهٔ دیجیتال و حافظهٔ خیلی بیشتر.

### برای شروع کدام آردوینو را بخرم؟

Uno، چون بیشترین آموزش و مثال را دارد. اگر پروژه‌ات باید کوچک باشد، بعداً Nano می‌خری و همان کد را رویش می‌ریزی.

### آردوینو با چه زبانی برنامه‌ریزی می‌شود؟

با C++ در Arduino IDE. تابع‌های آماده‌ای مثل `digitalWrite()` کار را ساده می‌کنند.

### آیا بدون خرید آردوینو می‌شود یادش گرفت؟

بله. با شبیه‌ساز، مدار و کد را در مرورگر امتحان می‌کنی. فقط برای دیدن مدار واقعی (حرارت، نور، حرکت) بعداً یک برد لازم می‌شود.

---
Source: https://yaadestan.com/blog/what-is-arduino (یادستان, Yaadestan)
