# قواعد علامت در ریاضی: منفی در منفی و جمع و تفریق عددهای منفی

در ضرب و تقسیم، دو علامت یکسان جواب مثبت می‌دهد و دو علامت مخالف جواب منفی. پس منفی در منفی مثبت است: `(−2) × (−3) = 6`. این قاعده فقط برای ضرب و تقسیم است. در جمع، `(−3) + (−4) = −7` منفی می‌ماند.

## قاعدهٔ ضرب و تقسیم

| علامت‌ها | نتیجه | ضرب | تقسیم |
|---|---|---|---|
| مثبت و مثبت | مثبت | `2 × 3 = 6` | `6 ÷ 2 = 3` |
| منفی و منفی | مثبت | `(−2) × (−3) = 6` | `(−6) ÷ (−2) = 3` |
| منفی و مثبت | منفی | `(−2) × 3 = −6` | `(−6) ÷ 2 = −3` |
| مثبت و منفی | منفی | `2 × (−3) = −6` | `6 ÷ (−2) = −3` |

چرا تقسیم همان قاعده را دارد؟ چون تقسیم برعکس ضرب است. اگر `(−2) × (−3) = 6` باشد، آن‌وقت `6 ÷ (−3) = −2` است.

دلیل مثبت‌شدن منفی در منفی را در [چرا منفی ضربدر منفی می‌شود مثبت](/blog/negative-times-negative) با سه استدلال، از شهود تا اثبات، می‌بینی.

> **«منفی در منفی مثبت است» دربارهٔ ضرب است، نه جمع.**

## چند عامل منفی

تعداد عامل‌های منفی را بشمار. اگر زوج باشد نتیجه مثبت است و اگر فرد باشد منفی:

| عبارت | تعداد منفی | نتیجه |
|---|---|---|
| `(−1) × (−1)` | ۲ | `1` |
| `(−1) × (−1) × (−1)` | ۳ | `−1` |

## قاعدهٔ جمع

جمع را با [قدر مطلق](/blog/absolute-value) فکر کن، یعنی فاصله از صفر:

- **علامت‌ها یکسان:** قدر مطلق‌ها را جمع کن و همان علامت را بگذار. `(−3) + (−4) = −7`
- **علامت‌ها مخالف:** قدر مطلق‌ها را از هم کم کن و علامت عدد بزرگ‌تر را بگذار. `(−3) + 7 = 4` و `3 + (−7) = −4`

## قاعدهٔ تفریق

تفریق یعنی جمع با قرینه. پس هر تفریق را به جمع تبدیل کن:

| تفریق | تبدیل به جمع | نتیجه |
|---|---|---|
| `5 − (−2)` | `5 + 2` | `7` |
| `−3 − 4` | `(−3) + (−4)` | `−7` |

## دام توان

پرانتز همه‌چیز را عوض می‌کند:

| عبارت | معنی | نتیجه |
|---|---|---|
| `(−2)²` | `(−2) × (−2)` | `4` |
| `−2²` | `−(2 × 2)` | `−4` |
| `(−2)³` | `(−2) × (−2) × (−2)` | `−8` |

در `−2²` توان فقط روی `2` است و منفی بیرون می‌ماند. توان زوج عدد منفی مثبت است و توان فرد آن منفی.

## سه اشتباه رایج

1. **قاعدهٔ ضرب روی جمع.** `(−3) + (−4)` مثبت نمی‌شود.
2. **جاانداختن پرانتز.** `(−2)²` و `−2²` یکی نیستند.
3. **تفریق از عبارت داخل پرانتز.** `5 − (2 − 3)` برابر `6` است، چون داخل پرانتز `−1` می‌شود.

## جمع‌بندی

اول بپرس عمل چیست. در ضرب و تقسیم فقط علامت‌ها را مقایسه کن. در جمع به فاصله از صفر فکر کن. در تفریق، اول آن را به جمع با قرینه تبدیل کن.

خودآموز [ریشه](/courses/risheh) عددهای منفی را از محور عددی شروع می‌کند و دلیل هر قاعده را می‌گوید. [خودآموز دانلودی ریشه](/store/risheh-book) نسخهٔ دانلودی همان دوره است.

---
Source: https://yaadestan.com/blog/sign-rules-math (یادستان, Yaadestan)
