# سروو موتور (Servo) چطور دقیقاً به یک زاویه می‌رود؟

در فصل «`Servo`: اولین حرکت» با قطعه‌ای آشنا شدی که با یک موتور معمولی فرق دارد: به یک موتور معمولی می‌گویی «بچرخ»، ولی به یک **سروو موتور** می‌گویی «برو دقیقاً روی زاویه‌ی ۹۰ درجه بایست». همین توانِ رفتن به یک زاویه‌ی مشخص، سروو را قلبِ بازوهای رباتیک و ماشین‌های کنترلی کرده است.

## چطور واقعاً کار می‌کند

اگر داخل یک سروو را باز کنی، چهار چیز می‌بینی که با هم یک تیم تشکیل می‌دهند:

- یک **موتور `DC`** کوچک که خودش فقط بلد است تند بچرخد.
- یک **گیربکس** (مجموعه چرخ‌دنده) که سرعتِ زیادِ موتور را کم و در عوض زورش (گشتاور) را زیاد می‌کند.
- یک **پتانسیومتر** که به محورِ خروجی چسبیده و مثل یک حسگرِ زاویه، همیشه به مدار می‌گوید «الان روی چند درجه هستم».
- یک **مدار کنترل** که مغزِ ماجراست.

حالا فرمان چطور می‌رسد؟ تو هر ۲۰ میلی‌ثانیه (یعنی ۵۰ بار در ثانیه، همان `50 Hz`) یک پالسِ کوتاه می‌فرستی و **عرضِ این پالس** زاویه را تعیین می‌کند: پالسِ حدود ۱ میلی‌ثانیه یعنی «برو صفر درجه»، ۱٫۵ میلی‌ثانیه یعنی «وسط، ۹۰ درجه» و ۲ میلی‌ثانیه یعنی «۱۸۰ درجه». دقت کن: این `PWM` برخلاف بازر یا `LED`، «قدرت» را کم و زیاد نمی‌کند، بلکه یک **فرمانِ موقعیت** است.

مدار کنترل کارِ زیبایی می‌کند: عرضِ پالسی را که تو فرستادی با زاویه‌ای که پتانسیومتر گزارش می‌دهد مقایسه می‌کند. اگر فرق داشتند، موتور را می‌چرخاند تا این دو با هم برابر شوند و بعد نگه می‌دارد. به این حلقه‌ی «مقایسه و اصلاح» می‌گویند **کنترلِ حلقه‌بسته** (`closed-loop`). برای همین است که سروو حتی اگر کسی بخواهد محورش را بچرخاند، مقاومت می‌کند و سر جایش می‌ماند.

## کاربردهای واقعی

- فرمان و بال‌های متحرکِ ماشین‌ها و هواپیماهای کنترلی (`RC`).
- مفصل‌های بازوی رباتیک و پنجه‌ی گیرنده‌ی ربات‌ها.
- گیمبالِ دوربین که تصویر را در حین حرکت ثابت نگه می‌دارد و دوربین‌های چرخانِ امنیتی.
- ربات‌های انیماترونیک و اسباب‌بازی‌های متحرک.
- نسخه‌های صنعتیِ بزرگ‌ترش (با `encoder`) در بازوهای کارخانه، `CNC` و پرینتر سه‌بعدی، و حتی ردیاب‌های خورشیدی که پنل را به سمت آفتاب می‌چرخانند.

## در عمل: سیم‌کشی و کد

سروو سه سیم دارد: سیمِ فرمان (نارنجی/زرد) به `GPIO 13`، سیمِ تغذیه (قرمز) به `5V` و سیمِ زمین (قهوه‌ای/مشکی) به `GND`. چون فرمان با عرضِ پالس مشخص می‌شود، یک تابعِ کوچک می‌نویسیم که زاویه را به `duty` ترجمه کند:

```
from machine import Pin, PWM
import time

servo = PWM(Pin(13), freq=50)

def set_angle(deg):
    # 0..180 daraje -> duty
    duty = int(26 + (deg / 180) * 97)
    servo.duty(duty)

set_angle(0)
time.sleep(1)
set_angle(90)
time.sleep(1)
set_angle(180)
```

## اشتباه‌های رایج

- **تغذیه از `3V3`:** سروو حدود ۵ ولت و در لحظه‌ی حرکت جریانِ زیادی می‌خواهد؛ اگر از پایه‌ی ۳٫۳ ولت بگیری، ولتاژِ برد افت می‌کند و ممکن است برد ریست شود.
- **نبستنِ `GND` مشترک:** اگر تغذیه‌ی سروو جدا باشد، زمینِ آن باید حتماً به زمینِ برد وصل شود، وگرنه فرمان درست خوانده نمی‌شود.
- **فشار به مرزِ مکانیکی:** سروو معمولی فقط حدود ۰ تا ۱۸۰ درجه می‌چرخد؛ اگر به زور بیشتر بخواهی، موتور «قفل» می‌کند، داغ می‌شود و می‌سوزد.
- **انتظار دقتِ کامل بدون کالیبراسیون:** عددِ دقیقِ `duty` برای هر سروو کمی فرق دارد و گاهی باید کالیبره‌اش کنی.

## همین حالا امتحان کن

حرکتِ سروو را توی مرورگر ببین و زاویه‌ها را عوض کن: [شبیه‌ساز سروو را باز کن](/lab/embed/term-2-sensors/session-08-servo). برای یادگیری قدم‌به‌قدم سراغ [فصل سروو](/courses/airo/lessons/t2/s08-servo) برو.

---
Source: https://yaadestan.com/blog/servo-motor (یادستان, Yaadestan)
