# شستن و پخت نهایی قطعهٔ رزینی: حلال، خشک‌کردن، پخت با UV و زمان کندن ساپورت

قطعهٔ رزینی تازه‌چاپ‌شده با لایه‌ای رزین مایع پوشیده است. ترتیب درست کار این است: **شستن** در حلال یا مایعی که برگهٔ رزین می‌گوید (برای رزین معمولی معمولاً ایزوپروپیل الکل یا `IPA`، برای رزین آب‌شوی معمولاً آب)، **خشک‌کردن کامل** حتی داخل قطعه، و بعد **پخت نهایی** (`post-cure`) زیر نوری که طول موجش با رزین می‌خواند، با زمان و دمایی که برگهٔ همان رزین می‌گوید. عدد همگانی برای زمان شستن یا پخت وجود ندارد، و منبع‌ها حتی دربارهٔ زمان کندن ساپورت یکی نیستند.

> **ایمنی: پیش از باز کردن در حلال**
> - `IPA` نقطهٔ اشتعال `11.7 °C` دارد، پس بخارش در دمای اتاق می‌تواند آتش بگیرد. بخار آن از هوا سنگین‌تر است. دور از اجاق، بخاری، سیگار و کلید برق کار کن.
> - در جای پرتهویه کار کن. بخار `IPA` چشم و گلو را آزار می‌دهد و سرگیجه و سردرد می‌آورد.
> - دستکش نیتریل یا نئوپرن و عینک ایمنی. قطعهٔ نیمه‌پخته هنوز رزین مایع دارد و پوست را حساس می‌کند.
> - `IPA` یا اتانول را **در مخزن پاک‌کن فراصوت (`ultrasonic`) نریز**. سه سازندهٔ این دستگاه‌ها این کار را رد می‌کنند.
> - متانول را به کار نبر؛ حلال را هرگز ننوش؛ پوست را با `IPA` پاک نکن.
> - به لامپ `UV` نگاه نکن. اگر نوجوانی، این کارها را با یک بزرگسال انجام بده.

## چرا شستن و پخت لازم است؟

شستن رزین مایعِ روی سطح را برمی‌دارد. پخت با نور، و گاهی گرما، جامدشدن را کامل می‌کند. NIOSH همین مسیر را توصیف می‌کند: حمام حلال، سپس پخت با نور فرابنفش. مؤسسهٔ بهداشت شغلی فنلاند (FIOH) می‌گوید هنگام شستشو خطر تماس پوستی به‌ویژه بالاست، چون با قطعه‌ای کار می‌کنی که هنوز کامل سفت نشده.

دربارهٔ لازم‌بودن پخت هم منبع‌ها دو نظر دارند: Formlabs پخت را برای رزین‌های استاندارد خودش اختیاری می‌داند و Anycubic آن را برای یکی از رزین‌های آب‌شوی خودش لازم. برای فیگوری که قرار است سنباده بخورد و رنگ شود، پخت لازم است، چون **سنباده فقط پس از پخت کامل**.

## کدام مایع شستشو؟

| مایع | کجا | خوبی | محدودیت |
|---|---|---|---|
| `IPA` با خلوص ۹۰ درصد یا بیشتر | Formlabs: ۹۰ درصد یا بیشتر؛ Anycubic: ۹۵ درصد یا بیشتر | زود خشک می‌شود | آتش‌گیر؛ زود آلوده می‌شود |
| اتانول، فقط به‌عنوان حلال | Anycubic برای رزین‌های خودش | جایگزین `IPA` | نقطهٔ اشتعال `12.0 °C`، همان احتیاط |
| `TPM` | Formlabs | حدود ۳ برابر `IPA` رزین می‌گیرد | سطح ممکن است مومی شود؛ شستشوی دوم با آب یا `IPA` تمیز لازم است |
| آب | فقط رزین آب‌شوی | آتش نمی‌گیرد | آب شستشو را به فاضلاب نریز |

دو هشدار:

- **آب‌شوی یعنی بی‌خطر نیست.** برگهٔ دادهٔ ایمنی یک رزین آب‌شوی رده «آسیب شدید چشم» و واژهٔ `Danger` دارد. دستکش و عینک سر جایشان.
- هر محصولی با نام کلی «الکل صنعتی»، `methylated spirit` یا `denatured alcohol` را بدون برگهٔ داده ایمنی نخر؛ ممکن است متانول داشته باشد. روی برچسب باید `isopropanol` نوشته شده باشد. استون هم توصیه نمی‌شود.

## زمان شستشو و حلال کثیف

عدد همگانی نیست. فاصلهٔ منبع‌ها بزرگ است:

| منبع | زمان |
|---|---|
| Anycubic، در دستگاه | دست‌کم ۳ دقیقه، خیساندن زیر ۳۰ دقیقه |
| Formlabs، شستن دستی عمومی | دو خیساندن ۱۰ دقیقه‌ای در دو حمام جدا، با ۳۰ ثانیه تکان‌دادن |
| Formlabs، دستگاه شستشو | بسته به رزین، از ۵ تا ۲۰ دقیقه |

**زیاد شستن هم زیان دارد.** مقاله‌ای روی یک رزین دندانی دید که با شستن طولانی سفتی ماده کم شد، و Formlabs می‌گوید دیواره و سیم نازک در `IPA` ضعیف یا کج می‌شوند. برای فیگور با نیزه یا شمشیر باریک این مهم است.

**حلال کثیف قطعه را چسبناک می‌کند.** Formlabs می‌گوید وقتی رزین حل‌شده در `IPA` به ۵ تا ۱۰ درصد برسد ممکن است قطعه چسبناک شود، و در ۱۰ تا ۱۲ درصد باید `IPA` را عوض کرد. هیدرومتر، شناوری که چگالی مایع را نشان می‌دهد، این را می‌سنجد: `IPA` آلوده سنگین‌تر است و هیدرومتر بالاتر می‌ایستد. اگر هیدرومتر نداری، نشانهٔ عملی همان قطعهٔ چسبناک است. قطعهٔ چسبناک را فوری در `IPA` تمیز دوباره بشوی.

## شستشوی دومرحله‌ای در سطل

بدون دستگاه هم می‌شود، با دو سطل دردار:

1. در جای پرتهویه و دور از شعله کار کن. هر سطل را فقط به اندازه‌ای پر کن که قطعه زیر مایع برود، و درش را ببند.
2. قطعه را با کاردک از صفحه جدا کن، با **دستکش ضدبرش روی دستکش نیتریل** و تیغه رو به دور از بدن.
3. قطعه را در سطل اول بگذار، در را ببند و ۳۰ ثانیه تکان بده.
4. زمان خیساندن را از برگهٔ رزین بگیر. در تمام این مدت در سطل بسته بماند.
5. قطعه را به سطل دوم ببر و همین را تکرار کن. سطل دوم تمیزتر می‌ماند.
6. کانال‌ها و داخل مدل توخالی را با بطری آب‌پاش یا سرنگ پر از حلال تمیز بشوی، بالای سطل، و بلافاصله درش را ببند.
7. نشانهٔ موفقیت: پس از خشک‌شدن، سطح چرب نیست و دستکش به آن نمی‌چسبد.

برای هر رنگ رزین سطل جدا داشته باش. برای رزین آب‌شوی، بیش از ۳۰ دقیقه خیس نگه ندار (خطر تورم)، و زود خشک کن و بپز، چون این رزین رطوبت جذب می‌کند و ممکن است ترک بخورد.

## خشک‌کردن: مرحله‌ای که جا می‌افتد

قطعه را پیش از پخت **کاملاً** خشک کن، حتی داخلش را. پختن قطعهٔ خیس، حلال را در آن می‌پزد، نمی‌گذارد قطعه استحکام بگیرد، و سطح ممکن است سفید شود. برای `IPA`، Formlabs دست‌کم ۳۰ دقیقه خشک‌کردن را می‌گوید و هوای فشرده آن را تند می‌کند. برای مایع‌های کندتبخیر زمان خیلی بیشتری لازم است؛ برگهٔ همان مایع را ببین.

## پخت با نور: طول موج، زمان، و پخت زیاد

پخت را از عدد برگهٔ رزین شروع کن، با لامپی که طول موجش با رزین می‌خواند. رزین‌های رایج رومیزی در برگه‌هایشان `405 nm` یا بازهٔ `365` تا `405 nm` را می‌نویسند.

| محصول | زمان و دما در برگهٔ سازنده |
|---|---|
| Anycubic، با `UV` | ۳ تا ۵ دقیقه؛ مدل پیچیده بیشتر |
| Formlabs، چند رزین استاندارد نسخهٔ ۴ | ۱۰ دقیقه، `60 °C` |
| Formlabs، یک رزین سخت | ۱۲ دقیقه، `70 °C` |

این عددها مال همان محصول‌اند. قطعهٔ ضخیم زمان بیشتری می‌خواهد. مراحل:

1. مطمئن شو قطعه کاملاً خشک است.
2. زمان و دما را از برگهٔ رزین بخوان؛ اگر برگه نداری، از سازنده بخواه.
3. قطعه را وسط بگذار و در دستگاه را ببند. به لامپ نگاه نکن؛ اگر منبع نور پوشش ندارد، عینک محافظ `UV` بزن.
4. اگر لامپ صفحهٔ چرخان ندارد، قطعه را میانهٔ کار برگردان (روش رایج، آزمایش‌نشده).
5. قطعه و داخل دستگاه ممکن است داغ باشند؛ با احتیاط بردار.

**پخت زیاد.** منبع‌ها یکسان نمی‌گویند. Formlabs پخت اضافه را برای رزین‌های خودش، جز جاهایی که خلافش گفته، پذیرفته می‌داند؛ Anycubic می‌گوید برای رنگ شفاف و سفید زمان را کم کن؛ یک مرور علمی می‌گوید زیاده‌روی ممکن است شکنندگی بیاورد؛ و در مقاله‌ای روی یک رزین شفاف، استحکام بیشتر همراه زردی بیشتر بود. نتیجه برای فیگور با رنگ روشن: زیاده‌روی نکن.

یک آزمون ساده: سه تکهٔ یکسان از یک رزین را یکسان بشوی و خشک کن، و با زمان‌های مختلف بپز، مثلاً کمترین و بیشترین عدد برگه و یک زمان بیشتر. بعد کنار هم روی کاغذ سفید بگذار. زمانی را برگزین که سطح خشک شده و رنگ عوض نشده.

**نور خورشید** فقط وقتی راه دیگری نیست. برای زمان پخت خورشیدی رزین فیگور دادهٔ معتبری پیدا نشد، و Elegoo برای رزین شفاف خودش می‌گوید نور خورشید قابل کنترل نیست و مدل را زود زرد می‌کند.

## ساپورت را کی بکنیم؟

دو ترتیب رایج هست و منبع‌ها یکی نیستند:

- **Anycubic:** شستن، خشک‌کردن، کندن ساپورت، بعد پخت.
- **Formlabs:** ساپورت را **پس از** پخت جدا می‌کند تا قطعه زیر نور و گرما تاب برندارد.

ترتیب برگهٔ رزین خودت را دنبال کن. اگر پیش از پخت می‌کنی، قطعه هنوز رزین مایع دارد: دستکش نیتریل و عینک، و برای کار با انبر سیم‌چین تخت یا کاردک، دستکش ضدبرش. تنها قاعدهٔ همگانی: **سنباده فقط پس از پخت کامل**.

## چسبناکی، سفیدی و زردی

| نشانه | علت | راه‌حل |
|---|---|---|
| سطح چسبناک | حلال کثیف | فوری در `IPA` تمیز بشوی |
| چسبناکی پس از پخت | اکسیژن پخت سطح را کند می‌کند | زمان پخت را بسنج؛ برگهٔ رزین را ببین |
| سفیدی | قطعهٔ خیس پخته شده | پیش از پخت کامل خشک کن |
| زردی رزین شفاف | مخزن کثیف، شستشوی کم، پخت زیاد (فهرست Elegoo) | مخزن را تمیز کن، خوب بشوی، پخت را کم کن |

**پسماند:** `IPA` کارکرده و آب شستشوی رزین آب‌شوی را به فاضلاب نریز. `IPA` کارکرده پسماند خطرناک است: ظرف بسته، برچسب‌دار، دور از گرما و آفتاب. از شهرداری یا مرکز پسماند خطرناک شهرت بپرس کجا تحویلش بدهی.

جزئیات و منبع هر عدد در فصل [شستشو و پخت](/courses/figur/lessons/t2/s15-wash-cure) و ترتیب ساپورت در فصل [ساپورت](/courses/figur/lessons/t2/s12-supports) از دورهٔ رایگان [فیگور](/courses/figur) آمده. پیش از اولین شستشو، فصل [ایمنی](/courses/figur/lessons/t1/s02-safety) را بخوان.

---
Source: https://yaadestan.com/blog/resin-wash-and-cure (یادستان, Yaadestan)
