# رزین یا FDM برای ساخت فیگور؟ جزئیات، خط لایه، کار پس از چاپ و ایمنی

برای فیگور کوچک و پرجزئیات، مثل مینیاتور با چهره و بافت ریز، چاپ رزینی معمولاً انتخاب بهتری است، چون جزئیات ریز و دقت نقطهٔ قوت آن است. برای فیگور بزرگ، قطعهٔ ساده یا وقتی جای کار و تهویهٔ مناسب رزین را نداری، FDM ساده‌تر و کم‌دردسرتر است. ولی رزین فقط «کیفیت بیشتر» نیست: شستشو با حلال، پخت با نور، دستکش و عینک، و پسماند خطرناک هم با خودش می‌آورد. پس انتخاب از قطعه شروع می‌شود، نه از دستگاه.

> **ایمنی: هر دو مسیر خطر دارند، ولی خطرشان یکی نیست.**
> - در FDM نازل، بستر و قطعهٔ تازه داغ‌اند و پوست را می‌سوزانند، و چاپ ذرات بسیار ریز و بخار می‌سازد.
> - در رزین، مایع نپخته پوست را حساس می‌کند، حلال شستشو (`IPA`) در دمای اتاق آتش‌گیر است، و پسماندش به فاضلاب نمی‌رود.
> - پیش از خرید هر کدام، جای دستگاه و تهویه را مشخص کن. اگر نوجوانی، این تصمیم و کار با رزین را با یک بزرگسال پیش ببر.

## دو خانواده، یک ایده

هر چاپگر سه‌بعدی لایه‌ای نازک می‌سازد، جا باز می‌کند و لایهٔ بعدی را روی آن می‌گذارد. فرق در این است که لایه با چه ساخته می‌شود:

- **FDM:** فیلامنت پلاستیکی در نازل داغ نرم می‌شود و خط‌به‌خط لایه را می‌کشد. با سردشدن سفت می‌شود.
- **رزین:** در مخزنی از مایع حساس به نور، نور شکل هر لایه را می‌تاباند و همان بخش جامد می‌شود. سه روش رایجش `SLA` (نقطهٔ لیزر)، `DLP` (پروژکتور) و `LCD` یا `MSLA` (نمایشگری که مثل ماسک جلوی نور می‌ایستد) است. مروری علمی که خودآموز «فیگور» آورده، `LCD` را رایج‌ترین گزینهٔ تجاری می‌نامد.

یک فرق مهم دیگر: پلاستیک FDM با گرما دوباره نرم می‌شود، ولی رزین پخته‌شده دوباره ذوب نمی‌شود.

## جزئیات و خط لایه

| | FDM | رزین |
|---|---|---|
| لایهٔ رایج در منبع‌ها | دهم میلی‌متر، مثل `0.1` تا `0.3 mm` در یک پژوهش | برای `DLP` و `LCD` لایهٔ معمول `25` تا `50 µm`، یعنی `0.025` تا `0.05 mm` |
| آنچه دقت افقی را تعیین می‌کند | قطر نازل و پهنای خط | نقطهٔ لیزر، پیکسل پروژکتور یا نمایشگر |

میکرومتر (`µm`) یک‌هزارم میلی‌متر است، پس `50 µm` همان `0.05 mm` است.

تنها مقایسهٔ مستقیمی که خودآموز «فیگور» پیدا کرده، پژوهشی روی چهار چاپگر برای الگوی ریخته‌گری دندان است. در آن آزمایش چاپگر FDM زبرترین سطح و بیشترین خطای قطر را داشت؛ زبری عمودی‌اش `7.33 µm` بود در برابر `1.39` تا `5.83 µm` برای دو چاپگر `SLA`. ولی هر روش فقط یک دستگاه داشت و قطعه دندانی بود. پس این نتیجه مال همان دستگاه‌هاست، نه قانون کلی.

دو هشدار دیگر از همان فصل:

- **عدد ریزتر روی برگه، قول قطعهٔ ریزتر نیست.** در رزین، اندازهٔ پیکسل فقط یکی از عامل‌هاست؛ پخش نور، نوع رزین و زمان نوردهی هم اثر دارند. در یک پژوهش روی چاپگر `MSLA` با پیکسل `35 µm`، خطا نزدیک حد پیکسل حدود ۲۰ درصد بود.
- **در FDM هم لایه اثر دارد.** در یک پژوهش، لایهٔ نازک‌تر برای PLA زبری کمتری داد. ولی بهترین لایه به دستگاه هم بسته بود.

برای فیگور این یعنی چه؟ پله‌های لایه در FDM روی سطح‌های کج و گرد بیشتر دیده می‌شوند، و پرداخت‌کار بیشتر وقتش را با همین پله‌ها می‌گذراند. در رزین این پله‌ها خیلی ریزترند، ولی سطح تازه‌چاپ‌شده هنوز رزین مایع دارد.

## کار پس از چاپ و زمانش

| | FDM | رزین |
|---|---|---|
| بلافاصله پس از چاپ | صبر تا سردشدن، جداکردن از صفحه | جداکردن از صفحه با دستکش |
| بعد | کندن ساپورت | شستشو در حلال یا آب، خیساندن، خشک‌کردن کامل، پخت با نور |
| پرداخت | سنباده، آستر، رنگ | سنباده **فقط پس از پخت کامل**، آستر، رنگ |

برای رزین یک عدد واقعی هم هست. در یک مطالعهٔ آزمایشگاهی که خودآموز «فیگور» آورده، زمان مرحله‌ها این بود: شستن ۲ دقیقه برای `SLA`، خیساندن ۲۰ دقیقه، خشک‌کردن ۹۰ دقیقه با پایش، پخت ۴۴ دقیقه و سنباده ۳ دقیقه. جمع این‌ها برای `SLA` حدود ۱۵۹ دقیقه است (`2 + 20 + 90 + 44 + 3 = 159`)، یعنی بیش از دو ساعت و نیم کار پس از چاپ برای یک نوبت. این روش یک مطالعه است، نه دستور کار تو، و زمان رزین تو را برگهٔ همان رزین می‌گوید.

FDM هم بی‌کار نیست: ساپورت، سنباده و پر کردن پله‌ها برای فیگوری که قرار است صاف به نظر برسد، خودش وقت زیادی می‌برد.

## بار ایمنی و جای کار

| | FDM | رزین |
|---|---|---|
| خطر اصلی | سوختگی، ذرات ریز و بخار | تماس پوست با مایع، بخار، حلال آتش‌گیر |
| حفاظت شخصی | دوری از قسمت داغ، تهویه | دستکش نیتریل، عینک ایمنی، لباس کار جدا |
| جای کار | اتاق با تهویه؛ برای ABS و ASA تهویه و معمولاً محفظه | ترجیحاً اتاقی جدا با در بسته و تهویهٔ خوب؛ نه اتاق خواب، نه آشپزخانه |
| پسماند | تکه‌های پلاستیک | `IPA` کارکرده، رزین مایع و دستکش آلوده: پسماند خطرناک |

NIOSH می‌گوید ذرات و بخار آلی چاپ رزینی به اندازهٔ روش‌های دیگر یا بیشتر است، و در یک مطالعهٔ محفظه‌ای بیشترین بخار نه هنگام چاپ، که در شستن و خشک‌کردن با `IPA` اندازه گرفته شد. FDM هم بی‌خطر نیست؛ NIOSH ذرات و بخار آن را با نشانه‌های تنفسی مرتبط می‌داند و می‌گوید کمترین دمایی را انتخاب کن که چاپ خوب بدهد. ABS ذرات بیشتری از PLA می‌سازد. برای فرق فیلامنت‌ها [مقایسهٔ PLA و PETG و ABS](/blog/pla-vs-petg-vs-abs) را ببین.

اگر جای جدا و تهویهٔ خوب نداری، این یک دلیل جدی برای شروع با FDM و PLA است.

## هزینهٔ مصرفی: روش حساب، نه قیمت

قیمت‌ها زود عوض می‌شوند و از کشوری به کشور دیگر فرق دارند، پس این‌جا عددی نمی‌آید. به‌جایش، خودآموز «فیگور» هزینهٔ کارکرد را چهار بخش می‌کند: برق، ماده، قطعات مصرفی و شکست.

**برق.** توان دستگاه به وات ضرب در ساعت چاپ، تقسیم بر ۱۰۰۰، می‌شود کیلووات‌ساعت. مثال خودآموز: چاپگری که در یک تنظیم حدود ۸۰ وات می‌کشد، در ۱۰ ساعت `80 × 10 / 1000 = 0.8 kWh` مصرف می‌کند. این را در نرخ قبض خودت ضرب کن.

**قطعات مصرفی.** فهرست‌ها فرق دارند:

| FDM | رزین |
|---|---|
| نازل، صفحهٔ چاپ، روان‌کننده، `IPA` برای تمیزکاری، دستمال، برس | فیلم یا مخزن، `IPA` یا آب، دستکش، دستمال، فیلتر کربن |

برای قطعهٔ مصرفی‌ای مثل فیلم یا مخزن رزین، قیمتش را بر عمری که سازنده اعلام کرده (به لایه یا ساعت) تقسیم کن و در لایه یا ساعت همین چاپ ضرب کن تا سهم آن چاپ درآید.

**ماده.** وزن را از اسلایسر کورکورانه نپذیر؛ در یک پژوهش، نرم‌افزار جرم ABS را حدود ۳۶ درصد بیش از واقع نشان داد. یک چاپ واقعی را وزن کن.

**شکست.** برای نرخ شکست کارگاه خانگی دادهٔ معتبری پیدا نشده. چاپ‌های شکست‌خوردهٔ خودت را بشمار و ستونش را موقتی نگه دار تا عدد واقعی جمع شود.

## پس کدام؟ روش تصمیم

پیش از دیدن هر مدل چاپگر، سه چیز را بنویس: **اندازهٔ بزرگ‌ترین قطعه، ریزترین جزئیات، و ماده.** بعد:

- **جزئیات ریز و قطعهٔ کوچک** (مینیاتور، چهره، بافت): رزین، به شرط جای جدا، تهویه و آمادگی برای حلال و پسماند.
- **قطعهٔ بزرگ‌تر و ساده‌تر**، یا قطعه‌ای که باید ضربه بخورد یا مصرفی باشد: FDM.
- **هر دو:** دو دستگاه، یا تقسیم مدل به تکه‌هایی که هر کدام با روش مناسبش چاپ شود.

خودآموز «فیگور» یادآوری می‌کند که این جمع‌بندی داوری نویسنده است، نه نتیجهٔ یک آزمایش، و جای برگهٔ مشخصات دستگاه را نمی‌گیرد. برای رزین هم نام روی بطری («سخت»، «آب‌شوی»، «شبه `ABS`») استاندارد نیست؛ رزین را با برگهٔ داده فنی و برگهٔ داده ایمنی‌اش بخر، نه با نامش.

## بیشتر

دو خانوادهٔ چاپ در فصل [چاپ سه‌بعدی چیست](/courses/figur/lessons/t1/s01-what)، خواندن برگهٔ مشخصات و حساب هزینه در فصل [انتخاب چاپگر](/courses/figur/lessons/t1/s04-printer)، و خانواده‌های رزین در فصل [رزین](/courses/figur/lessons/t1/s07-resin) از دورهٔ رایگان [فیگور](/courses/figur) آمده‌اند. اگر FDM را انتخاب کردی، دورهٔ رایگان [لایه](/courses/laye) از اولین چاپ تا رفع عیب همراهت است.

---
Source: https://yaadestan.com/blog/resin-vs-fdm-for-figures (یادستان, Yaadestan)
