# فرق margin و padding چیست؟ راهنمای کامل با box model

`padding` فاصلهٔ داخلِ عنصر است، بینِ محتوا و `border`. `margin` فاصلهٔ بیرونِ عنصر است، بینِ `border` و عنصرهای اطراف. هر دو فضای خالی می‌سازند، ولی `padding` جزوِ خودِ عنصر حساب می‌شود و پس‌زمینه و ناحیهٔ کلیکش را بزرگ می‌کند، در حالی که `margin` بیرون از آن است و شفاف می‌ماند.

قاعدهٔ کوتاه: اگر می‌خواهی محتوا از لبه‌های خودِ جعبه فاصله بگیرد، `padding`. اگر می‌خواهی جعبه از همسایه‌هایش فاصله بگیرد، `margin`.

## box model: چهار لایهٔ هر عنصر

مرورگر هر عنصر را یک جعبه با چهار لایه می‌بیند، از داخل به بیرون:

```text
+--------------- margin ---------------+
|  +------------ border -------------+ |
|  |  +-------- padding ----------+  | |
|  |  |        content            |  | |
|  |  +---------------------------+  | |
|  +---------------------------------+ |
+--------------------------------------+
```

- `content`: خودِ متن یا تصویر.
- `padding`: فاصلهٔ محتوا تا `border`.
- `border`: خطِ دورِ جعبه.
- `margin`: فاصلهٔ جعبه تا بیرون.

این کد را ببین:

```css
.card {
  padding: 16px;
  border: 2px solid #2c2114;
  margin: 24px;
  background-color: #f6edda;
}
```

رنگِ پس‌زمینه تا زیرِ `padding` و `border` می‌رسد و در `margin` نیست. همین یک جمله نصفِ تفاوتِ این دو است.

## فرق‌ها در یک جدول

| ویژگی | `padding` | `margin` |
|---|---|---|
| جایگاه | داخلِ `border` | بیرونِ `border` |
| پس‌زمینهٔ عنصر | زیرش دیده می‌شود | شفاف است |
| ناحیهٔ کلیک | جزوِ عنصر است | جزوِ عنصر نیست |
| مقدار منفی | مجاز نیست | مجاز است |
| مقدار `auto` | ندارد | دارد و برای وسط‌چین به کار می‌رود |
| ادغام با همسایه | هیچ‌وقت | در حالت عمودی، بله |

## تفاوتی که در عمل حس می‌شود: ناحیهٔ کلیک

فرض کن لینکی در منو داری و می‌خواهی روی موبایل راحت‌تر لمس شود:

```css
.menu a {
  display: inline-block;
  padding: 12px 16px;
}
```

با `padding`، فضای دورِ متن هم قابلِ کلیک است. اگر همین فاصله را با `margin` می‌ساختی، ظاهر شبیه می‌شد ولی کاربر باید دقیقاً روی نوشته می‌زد. برای همین در هر چیزی که روی آن کلیک می‌شود، `padding` انتخابِ درست است.

آن `display: inline-block` هم بی‌دلیل نیست، که چند خط پایین‌تر می‌گوییم.

## اثرش روی عرض: box-sizing

در رفتارِ پیش‌فرض، `width` فقط اندازهٔ محتواست و `padding` و `border` به آن اضافه می‌شوند:

```css
.box {
  width: 300px;
  padding: 20px;
  border: 2px solid;
}
```

عرضِ نهایی اینجا `300 + 20 + 20 + 2 + 2 = 344px` است. خیلی‌ها همین‌جا تعجب می‌کنند که جعبه‌شان از ستون بیرون زده.

با `box-sizing: border-box` عرضی که می‌نویسی، کلِ جعبه تا `border` است و محتوا جمع می‌شود:

```css
*, *::before, *::after {
  box-sizing: border-box;
}
```

حالا همان `.box` دقیقاً `300px` است و محتوا `300 − 40 − 4 = 256px`. `margin` در هر دو حالت خارج از این حساب است و عرضِ خودِ عنصر را عوض نمی‌کند، فقط فضای بیرونی می‌گیرد.

## margin collapse: رفتار عجیبی که padding ندارد

این بزرگ‌ترین تفاوتِ پنهان است. دو `margin` عمودیِ مجاور، با هم جمع نمی‌شوند؛ **بزرگ‌ترشان می‌ماند**:

```css
h2 { margin-bottom: 30px; }
p  { margin-top: 20px; }
```

فاصلهٔ بینِ این دو `30px` است، نه `50px`. این باگ نیست؛ برای متن رفتارِ مفیدی است، چون پاراگراف‌های پشتِ سرِ هم فاصلهٔ دوبرابر نمی‌گیرند.

دو حالتِ دیگر هم دارد:

- **والد و اولین فرزند.** اگر بینِ `margin` والد و فرزندِ اولش `padding` یا `border` نباشد، `margin` فرزند از والد بیرون می‌زند. نشانه‌اش این است که به `h1` داخلِ یک بخش `margin-top` می‌دهی و کلِ بخش پایین می‌رود، نه خودِ `h1`.
- **عنصرِ خالی.** `margin` بالا و پایینِ یک عنصرِ خالی هم می‌تواند با هم ادغام شود.

راه‌حلِ حالتِ والد ساده است: به والد کمی `padding` بده، یا آن را `display: flow-root` کن.

ادغام فقط در جهتِ عمودی و در جریانِ عادی است. `margin` افقی ادغام نمی‌شود، و داخلِ `flex` و `grid` هم `margin` فرزندها ادغام نمی‌شود.

## جای دیگری که margin کار می‌کند و padding نه

**وسط‌چینِ افقی.** فقط `margin` مقدارِ `auto` می‌گیرد:

```css
.page {
  max-width: 720px;
  margin: 0 auto;
}
```

این کار وقتی جواب می‌دهد که عنصر `block` باشد و عرضش از والد کمتر. بدونِ `max-width` یا `width`، فضایی برای تقسیم نمی‌ماند.

**مقدار منفی.** `margin: -8px` عنصر را به سمتِ همسایه می‌کشد و گاهی برای هم‌پوشانی به کار می‌رود. `padding` منفی معتبر نیست و مرورگر نادیده‌اش می‌گیرد. اگر عناصر روی هم افتادند و ترتیبشان مهم شد، بحثِ [z-index](/blog/z-index-stacking-context) وارد می‌شود.

## نوشتن کوتاه و یک نکته برای سایت فارسی

هر دو از همان ترتیبِ ساعت‌گرد پیروی می‌کنند، از بالا شروع:

```css
padding: 10px;              /* har chahar taraf */
padding: 10px 20px;         /* bala-paeen | chap-rast */
padding: 10px 20px 30px;    /* bala | chap-rast | paeen */
padding: 10px 20px 30px 5px;/* bala | rast | paeen | chap */
```

این ترتیب در صفحهٔ راست‌به‌چپ عوض نمی‌شود: `left` همیشه چپ است، حتی وقتی متن از راست شروع می‌شود. برای همین در سایتِ فارسی، ویژگی‌های منطقی راحت‌ترند:

```css
.note {
  padding-inline-start: 16px;  /* samt-e shoru-e matn */
  margin-block-end: 24px;      /* paeen */
}
```

`inline-start` در صفحهٔ RTL سمتِ راست است و در LTR سمتِ چپ، پس برای هر دو جهت یک کد کافی است.

## عنصرهای inline استثنا هستند

روی یک `span` یا `a` عادی، `margin` و `padding` عمودی فضای بینِ خط‌ها را زیاد نمی‌کنند. `padding` پس‌زمینه را بزرگ‌تر نشان می‌دهد، ولی خط‌های بالا و پایین جابه‌جا نمی‌شوند؛ پس ممکن است روی متن بیفتد. برای همین در مثالِ منو از `inline-block` استفاده کردیم.

## کدام را انتخاب کنیم؟

| می‌خواهی… | انتخاب |
|---|---|
| متن از لبهٔ کارت فاصله بگیرد | `padding` |
| ناحیهٔ کلیک بزرگ‌تر شود | `padding` |
| پس‌زمینه دورِ محتوا پر شود | `padding` |
| دو کارت از هم فاصله بگیرند | `margin` یا `gap` |
| بخش‌ها زیرِ هم با فاصله بیایند | `margin` |
| جعبه را افقی وسط‌چین کنی | `margin: 0 auto` |

یک گزینهٔ سوم هم هست: برای فاصلهٔ بینِ فرزندان در [flexbox یا grid](/blog/flexbox-vs-grid)، `gap` تمیزتر از `margin` است، چون فقط بینِ عناصر فاصله می‌گذارد و لبه‌ها را دست نمی‌زند.

## با DevTools ببین، نه با حدس

روی صفحه راست‌کلیک کن و `Inspect` را بزن. در تبِ `Computed` نموداری از همین چهار لایه می‌بینی و با بردنِ نشانگر روی هر لایه، مرورگر آن را روی صفحه رنگی می‌کند. اگر فاصله‌ای می‌بینی و نمی‌دانی از کجا آمده، اینجا در چند ثانیه معلوم می‌شود که `margin` است یا `padding`. و اگر مقدارِ خط‌خورده دیدی، آن قاعده به قاعدهٔ دیگری باخته؛ دلیلش در [cascade و specificity](/blog/css-specificity) است.

## جمع‌بندی

`padding` برای فضای داخلِ جعبه است و `margin` برای فضای بینِ جعبه‌ها. پس‌زمینه و کلیک به `padding` تعلق دارند، و `auto`، مقدارِ منفی و ادغام به `margin`. اگر می‌خواهی box model را با آزمایشگاهی که همان لحظه نتیجه را نشانت می‌دهد تمرین کنی، [خودآموز تاروپود](/courses/taropood) در ترمِ CSS سراغش می‌رود.

---
Source: https://yaadestan.com/blog/margin-vs-padding (یادستان, Yaadestan)
