# سلکتور (Selector) در CSS چیست و چطور کار می‌کند؟

صفحه‌ای که ساخته‌ای هزار عنصر دارد: تیترها، پاراگراف‌ها، دکمه‌ها، لینک‌ها. حالا می‌خواهی فقط یکی‌شان قرمز شود. چطور به CSS بگویی «همان یکی، نه بقیه»؟

جوابِ این سؤال دقیقاً همان چیزی است که اسمش **سلکتور** است. سلکتور یعنی «انتخاب‌گر»: نیمهٔ اولِ هر قاعدهٔ CSS، که مشخص می‌کند نیمهٔ دوم — استایل‌ها — روی سرِ چه کسی خراب شود.

<code dir="ltr">button { color: red; }</code>

این قاعده دو تکه دارد. تکهٔ داخل آکولاد می‌گوید «چه بشود» (رنگ قرمز). و <code dir="ltr">button</code> که پشتِ در ایستاده، می‌گوید «برای چه کسی» — برای هر دکمه‌ای که در صفحه هست. آن تکهٔ پشتِ در، سلکتور است.

> **سلکتور نشانیِ عنصر است، نه اسمِ استایل.** CSS هیچ‌وقت نمی‌پرسد «چه چیزی را عوض کنم؟» و بعد «چطور؟» — هر دو را با هم در یک قاعده می‌گیرد: نشانی + تغییر.

## سه سلکتور پایه که ۹۰٪ کارها را انجام می‌دهند

**۱. سلکتور تگ** — اسمِ خودِ عنصر را می‌نویسی و همهٔ هم‌نوع‌هایش انتخاب می‌شوند:

<code dir="ltr">p { line-height: 1.8; }</code>

یعنی «همهٔ پاراگراف‌ها». ساده و پرزور — گاهی زیادی پرزور، چون شاید نخواهی *همهٔ* پاراگراف‌ها تغییر کنند.

**۲. سلکتور کلاس** — با نقطه شروع می‌شود و فقط عنصرهایی را می‌گیرد که آن کلاس را دارند:

<code dir="ltr">.warning { color: orange; }</code>

این یعنی «هر عنصری که در HTML نوشته باشد <code dir="ltr">class="warning"</code>». کلاس مثل برچسبی است که خودت روی عنصرها می‌چسبانی: به هر تعداد عنصر که بخواهی، از هر نوعی که باشند. برای همین کلاس پرکاربردترین سلکتور دنیای واقعی است — تقریباً همهٔ CSSهای حرفه‌ای با کلاس کار می‌کنند.

**۳. سلکتور شناسه (id)** — با <code dir="ltr">#</code> شروع می‌شود و فقط یک عنصرِ مشخص را می‌گیرد:

<code dir="ltr">#site-logo { width: 120px; }</code>

شناسه در هر صفحه باید یکتا باشد — یعنی این سلکتور همیشه حداکثر یک نفر را صدا می‌زند.

| می‌خواهی… | سلکتور | مثال |
|---|---|---|
| همهٔ عنصرهای یک نوع | تگ | <code dir="ltr">h2</code> |
| گروهی که خودت برچسب زده‌ای | کلاس | <code dir="ltr">.card</code> |
| دقیقاً یک عنصر یکتا | شناسه | <code dir="ltr">#menu</code> |

## ترکیب‌کردن: سلکتورها جمله می‌سازند

قدرت واقعی از کنار هم گذاشتنِ همین‌هاست. یک فاصلهٔ ساده بین دو سلکتور یعنی «داخلِ»:

<code dir="ltr">.card p { margin: 0; }</code>

بخوانش از راست به چپِ معنا: «پاراگراف‌هایی که داخلِ عنصری با کلاس card هستند.» پاراگراف‌های بیرونِ کارت‌ها دست‌نخورده می‌مانند. به این می‌گویند سلکتور نسلی (descendant) و پرکاربردترین ترکیب است.

چند ترکیب آشنای دیگر:

| سلکتور | یعنی |
|---|---|
| <code dir="ltr">button.primary</code> | دکمه‌ای که کلاس primary هم دارد (بدون فاصله!) |
| <code dir="ltr">.menu a</code> | لینک‌های داخل منو |
| <code dir="ltr">h2, h3</code> | همهٔ h2ها و همهٔ h3ها (ویرگول یعنی «و») |

آن نکتهٔ بدونِ فاصله را جدی بگیر: <code dir="ltr">button.primary</code> با <code dir="ltr">button .primary</code> دو دنیای متفاوت‌اند. اولی یک عنصر است که هر دو شرط را دارد؛ دومی عنصری با کلاس primary که *داخلِ* یک دکمه است.

## حالت‌ها: وقتی «کی» هم مهم می‌شود

گاهی سؤال فقط «کدام عنصر» نیست، «در چه حالتی» هم هست. شبه‌کلاس‌ها همین را می‌گویند و با دونقطه می‌آیند:

<code dir="ltr">a:hover { text-decoration: underline; }</code>

یعنی «لینک، وقتی موس رویش است.» چند تای پرکاربرد: <code dir="ltr">:hover</code> (موس روی عنصر)، <code dir="ltr">:focus</code> (عنصرِ فعالِ صفحه‌کلید — برای دسترس‌پذیری حیاتی است)، <code dir="ltr">:first-child</code> (اولین فرزند والدش).

## وقتی دو قاعده با هم دعوا می‌کنند

دیر یا زود دو سلکتور به یک عنصر می‌رسند و دو رنگِ متفاوت می‌خواهند. برنده را قدرتِ سلکتور تعیین می‌کند — id از کلاس قوی‌تر است و کلاس از تگ. این ماجرا آن‌قدر مهم است که یک نوشتهٔ کامل دارد: [چرا این CSS اعمال نمی‌شود؟ cascade و specificity](/blog/css-specificity). اگر تازه با سلکتورها آشنا شده‌ای، آن نوشته قدمِ منطقیِ بعدی است.

## کجا تمرینش کنی

سلکتور چیزی نیست که با خواندن در ذهن بنشیند — باید ببینی که با تغییر یک نقطه، کدام عنصرها رنگ عوض می‌کنند. در [آزمایشگاه یادستان](/lab) می‌توانی HTML و CSS را کنار هم بنویسی و نتیجه را همان لحظه ببینی، و اگر می‌خواهی از پایه و مرتب جلو بروی، دورهٔ [تاروپود](/courses/taropood) از اولین تگ HTML تا ساخت صفحهٔ کامل همین مسیر را قدم‌به‌قدم می‌رود — از جمله یک فصل کامل دربارهٔ همین سلکتورها.

جمع‌بندی در یک خط: **CSS بدون سلکتور فقط فهرستی از آرزوهاست؛ سلکتور است که می‌گوید هر آرزو مالِ کیست.**

---
Source: https://yaadestan.com/blog/css-selectors (یادستان, Yaadestan)
