# با بازر پیزو ملودی بساز: نت‌ها، فرکانس‌ها و کد

هر ملودی‌ای که تا حالا شنیده‌ای — از زنگِ گوشی تا سمفونی — روی یک ستون ایستاده: **هر نُت، یک فرکانس است.** «لا»ی وسطِ پیانو یعنی ۴۴۰ نوسان در ثانیه؛ این عدد سلیقه نیست، استانداردِ جهانیِ کوک است (ISO 16). پس اگر قطعه‌ای داشته باشی که فرکانسش دستِ توست، ساز داری — و [بازر پیزوی پسیو](/blog/active-vs-passive-buzzer) دقیقاً همان قطعه است.

این نوشته از «جدولِ نت‌ها» تا یک ملودیِ واقعی با ESP32 می‌رود. کدها MicroPython‌اند و همه را می‌توانی بدونِ هیچ قطعه‌ای، در شبیه‌ساز اجرا کنی.

## نت‌ها به زبانِ عدد

در موسیقیِ استاندارد، فرکانسِ نت‌ها با یک قاعدهٔ ریاضیِ مشخص چیده شده: هر **اکتاو** بالاتر، دوبرابرِ فرکانس (لای ۴۴۰ → لای اکتاوِ بعد ۸۸۰). فرکانس‌های یک اکتاوِ میانی، گِرد‌شده به هرتز:

| نت | دو | ر | می | فا | سل | لا | سی |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| فرکانس | ۲۶۲ | ۲۹۴ | ۳۳۰ | ۳۴۹ | ۳۹۲ | ۴۴۰ | ۴۹۴ |

(اعداد از قاعدهٔ «هر نیم‌پرده ضربدر <code dir="ltr">2^(1/12)</code>» می‌آیند — دستگاهِ هم‌ترازِ دوازده‌تایی؛ برای همین «دو»ی بعدی می‌شود ۵۲۳، یعنی دوبرابرِ ۲۶۲ منهای خطای گِردکردن.)

بازر برای پخشِ هر نت فقط باید موجی با همان فرکانس بگیرد — و تولیدِ موج با فرکانسِ دلخواه دقیقاً کارِ [PWM](/blog/pwm-explained) است.

## سلام، نتِ لا

<code dir="ltr">from machine import Pin, PWM
import time

buzzer = PWM(Pin(25))
buzzer.freq(440)      # نت لا
buzzer.duty(512)      # موج روشن (نیمی از چرخه)
time.sleep(1)
buzzer.duty(0)        # سکوت</code>

سه سطرِ معنادار: فرکانس را بگذار، موج را روشن کن، بعد خاموش. <code dir="ltr">duty(512)</code> یعنی موجِ متقارنِ ۵۰٪ (بازهٔ duty در MicroPython اینجا ۰ تا ۱۰۲۳ است) — برای بازر بلندترین و تمیزترین انتخاب همین حوالی است، و «سکوت» یعنی duty صفر، نه قطعِ برنامه.

## از نت به ملودی: آهنگ یعنی فهرست

ملودی چیزی نیست جز دنباله‌ای از (نت، مدت). پس ساختارِ داده‌اش را همان‌طور بنویس:

<code dir="ltr">NOTES = {"C": 262, "D": 294, "E": 330, "F": 349,
         "G": 392, "A": 440, "B": 494, "C5": 523}

melody = [("E", 0.3), ("E", 0.3), ("F", 0.3), ("G", 0.3),
          ("G", 0.3), ("F", 0.3), ("E", 0.3), ("D", 0.3),
          ("C", 0.3), ("C", 0.3), ("D", 0.3), ("E", 0.3),
          ("E", 0.45), ("D", 0.15), ("D", 0.6)]

for name, dur in melody:
    buzzer.freq(NOTES[name])
    buzzer.duty(512)
    time.sleep(dur * 0.9)   # ۹۰٪ صدا
    buzzer.duty(0)
    time.sleep(dur * 0.1)   # ۱۰٪ سکوت بین نت‌ها
</code>

این پانزده نت، جملهٔ اولِ «سرود شادیِ» بتهوون است — امتحانش کن. دو ظرافتِ مهندسی در همین حلقه پنهان است:

- **سکوتِ کوتاه بینِ نت‌ها** (آن ۱۰٪): بدونش، دو نتِ پشت‌سرهمِ یکسان به هم می‌چسبند و یک نتِ بلند شنیده می‌شوند. گوش، مرزِ نت‌ها را از همین سکوت‌های ریز می‌فهمد.
- **مدت ضربدر ضریب**: کلِ سرعتِ آهنگ را با یک عدد می‌بری بالا و پایین — همان کاری که موسیقی‌دان‌ها با «تمپو» می‌کنند.

## چرا صدای بازر «تیز» است و صدای پیانو نه؟

چون بازر با موجِ مربعیِ PWM می‌خواند و پیانو با موجی نرم و مرکب. موجِ مربعی پُر از هارمونیک‌های اضافه است — به گوش «الکترونیکی و گزنده» می‌آید. این محدودیتِ صادقانهٔ این ساز است: بازر برای ملودی و هشدار عالی است، برای بازتولیدِ صدای واقعی نه؛ آن کار قطعهٔ دیگری می‌خواهد و مدارِ متفاوتی. همین محدودیت، آزمایشگاهِ خوبی هم هست — با تغییرِ duty از ۵۱۲ به مثلاً ۱۰۰، رنگِ صدا (نه نتش!) عوض می‌شود، چون شکلِ موج عوض شده. فرکانس نت را تعیین می‌کند، شکلِ موج «جنسِ» صدا را.

## خودت بنواز — همین حالا

این کد را در [شبیه‌سازِ آزمایشگاه یادستان](/lab/embed/term-1-foundations/session-10-buzzer-pwm-tone) اجرا کن: بازرِ پسیوِ واقعی شبیه‌سازی می‌شود و صدا از بلندگوی خودت درمی‌آید. نت عوض کن، تمپو دست بزن، ملودیِ خودت را بساز — این آزمایش فصلِ دهمِ ترمِ اولِ [دورهٔ آیرو](/courses/airo) است، جایی که همین بازی تبدیل به آژیرِ رباتت می‌شود.

جمع‌بندی: **ملودی = فهرستی از (فرکانس، مدت) + سکوت‌های ریزِ بین نت‌ها.** استانداردِ ۴۴۰ هرتز برای «لا»، قاعدهٔ دوبرابر برای اکتاو، و PWM برای تولید — همین سه قطعه، بازرِ چندصدتومانی را به سازِ برنامه‌پذیر تبدیل می‌کند.

---
Source: https://yaadestan.com/blog/buzzer-melody-esp32 (یادستان, Yaadestan)
