# آموزش ساخت سایت از صفر: اولین صفحهٔ واقعی‌ات را در یک ساعت بساز و منتشر کن

برای ساخت یک سایت ساده دو فایل متنی لازم داری: `index.html` برای محتوا و `style.css` برای ظاهر. این دو را در یک پوشه می‌سازی، با مرورگر بازشان می‌کنی و بعد روی یک سرویس میزبانی رایگان مثل GitHub Pages می‌گذاری. نه قالب آماده لازم است، نه خریدِ چیزی، و یک ساعت برای اولین بار کافی است.

این نوشته اول صفحه را قدم‌به‌قدم می‌سازد، بعد می‌گوید چرا کار می‌کند. کدها را اجرا کرده‌ایم: صفحهٔ پایین در عرض `360px` و `1280px` بدون اسکرول افقی نمایش داده می‌شود.

## برنامهٔ یک ساعته

| زمان | کار |
|---|---|
| ۵ دقیقه | نصب ویرایشگر و ساختن پوشه |
| ۱۵ دقیقه | نوشتن HTML |
| ۱۵ دقیقه | نوشتن CSS |
| ۱۰ دقیقه | عوض‌کردن متن با حرف‌های خودت |
| ۱۵ دقیقه | انتشار |

## قدم ۱: ویرایشگر و پوشه

یک ویرایشگر کد نصب کن. VS Code رایگان است و روی ویندوز، مک و لینوکس کار می‌کند. Word یا Google Docs به درد این کار نمی‌خورند، چون متن را با قالب‌بندی خودشان ذخیره می‌کنند و مرورگر فقط متن خالص می‌خواهد.

یک پوشه به نام `my-site` بساز و آن را در ویرایشگر باز کن.

## قدم ۲: فایل HTML

فایلی به نام `index.html` بساز و این را در آن بگذار:

```html
<!doctype html>
<html lang="fa" dir="rtl">
<head>
  <meta charset="utf-8">
  <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
  <title>سارا | چیزهایی که می‌سازم</title>
  <meta name="description" content="صفحهٔ شخصی سارا: پروژه‌هایی که ساخته و چیزهایی که این روزها یاد می‌گیرد.">
  <link rel="stylesheet" href="style.css">
</head>
<body>
  <header>
    <h1>سارا</h1>
    <p>دوست دارم چیزهایی بسازم که واقعاً کار کنند.</p>
  </header>

  <main>
    <section>
      <h2>پروژه‌های من</h2>
      <ul class="cards">
        <li>
          <h3>بادنمای حیاط</h3>
          <p>با نی و مقوا ساختمش و جهت باد را نشان می‌دهد.</p>
        </li>
        <li>
          <h3>اولین صفحهٔ وب</h3>
          <p>همین صفحه‌ای که الان می‌خوانی.</p>
        </li>
      </ul>
    </section>

    <section>
      <h2>این روزها یاد می‌گیرم</h2>
      <p>HTML و CSS را با <a href="https://yaadestan.com/courses/taropood">خودآموز تاروپود</a> جلو می‌برم.</p>
    </section>
  </main>

  <footer>
    <p>ساخته‌شده با دست و بدون هیچ قالب آماده.</p>
  </footer>
</body>
</html>
```

فایل را ذخیره کن و دوبار رویش کلیک کن تا در مرورگر باز شود. صفحه زشت است و همه‌چیزش سرجایش. این همان چیزی است که باید ببینی: محتوا بدون ظاهر.

تگ‌ها معنا دارند، نه شکل. `<h1>` عنوان اصلی است و `<ul>` فهرست. برای همین [فرق HTML و CSS](/blog/html-vs-css) اولین چیزی است که باید جا بیفتد، و [HTML معنادار](/blog/semantic-html) دلیلِ `<header>` و `<main>` و `<footer>` را توضیح می‌دهد.

## قدم ۳: فایل CSS

کنار همان فایل، `style.css` را بساز:

```css
:root {
  --paper: #fdf8ee;
  --ink: #2c2114;
  --accent: #a36207;
}

* {
  box-sizing: border-box;
}

body {
  margin: 0 auto;
  max-width: 640px;
  padding: 24px 16px;
  background: var(--paper);
  color: var(--ink);
  font-family: Tahoma, sans-serif;
  line-height: 1.8;
}

h1 {
  margin: 0;
  color: var(--accent);
}

a {
  color: var(--accent);
}

.cards {
  display: grid;
  grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(220px, 1fr));
  gap: 16px;
  padding: 0;
  list-style: none;
}

.cards li {
  padding: 16px;
  background: #fff;
  border: 1px solid #e3d8c3;
  border-radius: 12px;
}

.cards h3 {
  margin: 0;
}

.cards p {
  margin: 8px 0 0;
}
```

ذخیره کن و مرورگر را تازه کن. همان محتوا حالا دو کارت کنار هم دارد و روی گوشی زیر هم می‌نشیند.

> **اگر ظاهر عوض نشد:** نام فایل را چک کن. `style.css` و `<link href="style.css">` باید دقیقاً یکی باشند و هر دو فایل در یک پوشه.

## قدم ۴: صفحه را مال خودت کن

نام، جمله و پروژه‌ها را با حرف‌های خودت عوض کن. برای عکس، فایل را در همان پوشه بگذار و این خط را زیر `<h1>` اضافه کن:

```html
<img src="photo.jpg" alt="من کنار بادنمایی که ساختم" width="320" height="240">
```

`alt` متنی است که صفحه‌خوان برای نابینایان می‌خواند و موتور جست‌وجو هم از آن می‌فهمد عکس چیست؛ دلیل کامل‌ترش در [نوشتهٔ متن جایگزین](/blog/why-alt-text) آمده است. `width` و `height` جای عکس را از قبل نگه می‌دارند تا متن هنگام بارگذاری نپرد. مقدار این دو را به نسبت عکس خودت تنظیم کن.

> **پیش از انتشار با یک بزرگ‌تر مشورت کن.** این صفحه را همه می‌توانند ببینند. شماره تلفن، نشانی خانه، نام مدرسه و عکس‌هایی که محل زندگی‌ات را نشان می‌دهند در آن نگذار.

## قدم ۵: انتشار رایگان

تا این‌جا سایت فقط روی رایانهٔ خودت است. برای انتشار با GitHub Pages این کارها را بکن. نام دکمه‌ها ممکن است عوض شود، پس دنبال معنایشان بگرد:

1. یک حساب GitHub بساز. این سرویس حداقل سن دارد؛ اگر به آن نرسیده‌ای، از یک بزرگ‌تر کمک بگیر.
2. یک `repository` عمومی بساز و نامش را دقیقاً `نام-کاربری-تو.github.io` بگذار.
3. فایل‌ها را از گزینهٔ بارگذاری فایل در خود صفحهٔ `repository` بالا بفرست.
4. چند دقیقه صبر کن و نشانی `https://نام-کاربری-تو.github.io` را باز کن.

اگر صفحه نیامد، در بخش تنظیمات همان `repository` قسمت `Pages` را ببین. Netlify و Cloudflare Pages هم همین کار را می‌کنند. دو نکته را فراموش نکن: نام فایل اصلی باید `index.html` باشد، چون سرور وقتی کسی نشانی را بدون نام فایل باز کند دنبال همین نام می‌گردد. فایل‌هایی که منتشر می‌کنی هم عمومی‌اند، پس هیچ رمز یا اطلاعات شخصی‌ای در `repository` نگذار.

## حالا چرا کار کرد

### مرورگر با نشانی چه می‌کند

وقتی نشانی را می‌زنی، چند اتفاق پشت سر هم می‌افتد:

1. **`DNS`:** مرورگر نام دامنه را به نشانی `IP` سرور تبدیل می‌کند، مثل پیداکردن شماره از روی نام در دفترچه تلفن.
2. **اتصال:** با سرور ارتباط می‌گیرد و با `TLS` آن را رمز می‌کند. قفل کنار نشانی از همین است.
3. **`HTTP`:** می‌گوید فایل اصلی را بده و سرور `index.html` را برمی‌گرداند.
4. **درخت `DOM`:** مرورگر متن HTML را می‌خواند و از آن درختی از عنصرها می‌سازد.
5. **درخواست‌های بعدی:** به `<link>` که می‌رسد، `style.css` را هم می‌گیرد.
6. **چیدمان و نقاشی:** قاعده‌های CSS را روی درخت اعمال می‌کند، اندازه و جای هر جعبه را حساب می‌کند و پیکسل‌ها را می‌کشد.

کل صفحهٔ ما حدود ۲ کیلوبایت است، کوچک‌تر از یک عکس بسیار کم‌حجم. حجم بیشتر وب از عکس و ویدیو و کدهای اضافه می‌آید، نه از متن و ساختار.

### چرا `meta charset` فارسی را نجات می‌دهد

رایانه حرف ذخیره نمی‌کند، بایت ذخیره می‌کند. حرف «س» در `UTF-8` دو بایت است: `D8 B3`. اگر مرورگر نداند فایل `UTF-8` است و هر بایت را یک حرف غربی فرض کند، به‌جای «س» نمایش می‌دهد `Ø³`. همان نوشته‌های درهم‌ریخته‌ای که شاید دیده باشی. آن خط کوتاه به مرورگر می‌گوید بایت‌ها را چطور بخواند، و باید جزو اولین خط‌های `<head>` باشد.

### چرا صفحه روی گوشی به هم نمی‌ریزد

خط `viewport` به گوشی می‌گوید عرض واقعی خودش را مبنا بگیرد. بدون آن، گوشی صفحه را مثل یک صفحهٔ پهن رومیزی می‌کشد و کوچکش می‌کند.

چیدمان کارت‌ها را هم یک حساب ساده تعیین می‌کند. `minmax(220px, 1fr)` می‌گوید هر ستون دست‌کم `220px` باشد و اگر جا هست بقیه را تقسیم کن. عرض `body` حداکثر `640px` است و `16px` فاصله از هر طرف دارد، پس:

```text
Desktop: 640 - 32 = 608 px of content
         two columns: (608 - 16) / 2 = 296 px each

Phone 360: 360 - 32 = 328 px of content
           two columns would need 220 + 16 + 220 = 456 px
           456 > 328, so one column of 328 px
```

این عددها را در مرورگر اندازه گرفتیم و همین‌ها درآمدند. نکته این است که برای گوشی هیچ قاعدهٔ جدایی ننوشتیم: یک رابطه نوشتیم و مرورگر برای هر عرضی حسابش کرد. [Flexbox و Grid](/blog/flexbox-vs-grid) جزئیات این انتخاب را می‌گوید.

### چرا CSS جداست

`--paper` و `--ink` متغیرند. اگر فردا رنگ دیگری بخواهی، یک خط را عوض می‌کنی و همهٔ صفحه تغییر می‌کند. کنتراست را هم حساب کرده‌ایم: متن اصلی با پس‌زمینه نسبت حدود ۱۵ به ۱ دارد و رنگ لینک حدود ۴٫۶ به ۱، یعنی بالاتر از حد `4.5:1` که استاندارد `WCAG AA` برای متن معمولی می‌خواهد.

## سه خطای رایج

| چیزی که می‌بینی | علت معمول | راه حل |
|---|---|---|
| حرف‌های فارسی درهم‌ریخته‌اند | `meta charset` نیست، یا فایل با `UTF-8` ذخیره نشده | خط را اضافه کن و فایل را با همین کدگذاری ذخیره کن |
| CSS اعمال نمی‌شود | نام یا مسیر فایل غلط است | ابزار توسعه‌دهنده را با `F12` باز کن و تب `Network` را ببین |
| عکس نمی‌آید | بزرگ و کوچکی نام فایل فرق دارد | `Photo.JPG` و `photo.jpg` روی سرور دو فایل جدا هستند |

مورد آخر مخصوصاً گول‌زننده است: روی ویندوز درست کار می‌کند و بعد از انتشار خراب می‌شود، چون بیشتر سرورها بزرگی و کوچکی حرف‌ها را فرق می‌گذارند.

## قدم بعدی

الان یک صفحهٔ واقعی با یک نشانی واقعی داری. قدم بعد این است که بفهمی چرا هر خط همان‌جا نشسته است. [خودآموز تاروپود](/courses/taropood) از همین نقطه شروع می‌کند و تا چیدمان، طراحی واکنش‌گرا و یک سایت کامل جلو می‌رود، با آزمایشگاه زنده در مرورگر. اگر نسخهٔ دانلودی را ترجیح می‌دهی، [خودآموز دانلودی تاروپود](/store/taropood-book) هم هست. برای یک قدم کوچک‌تر، از [انتخابگرهای CSS](/blog/css-selectors) شروع کن.

---
Source: https://yaadestan.com/blog/build-your-first-website (یادستان, Yaadestan)
